Xuất khẩu dầu mỏ kỷ lục giúp Mỹ thu hẹp thâm hụt thương mại

Thâm hụt thương mại của Mỹ trong tháng 4 giảm đáng kể nhờ xuất khẩu dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất cùng tăng lên mức kỷ lục. Nếu đà này được duy trì, thương mại có thể trở thành động lực hỗ trợ tăng trưởng kinh tế Mỹ trong quý 2.

Báo cáo do Bộ Thương mại Mỹ công bố ngày thứ Ba (9/6) cho thấy dòng chảy thương mại của Mỹ chưa chịu tác động đáng kể bởi cuộc chiến tại Iran, dù xung đột đã làm gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz.

Các biện pháp thuế quan cũng chưa cho thấy tác động rõ rệt tới hoạt động nhập khẩu. Trái lại, làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang khiến doanh nghiệp Mỹ tăng mua máy tính, con chip và thiết bị viễn thông, qua đó đẩy nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất tăng lên mức cao chưa từng có trong tháng 4.

“Xuất khẩu dầu tăng mạnh đang giúp thâm hụt thương mại của Mỹ giảm xuống, trong khi thuế quan chỉ có tác động hạn chế trong việc làm chậm đà nhập khẩu. Dù quý 2 mới bắt đầu, số liệu này cho thấy tăng trưởng GDP cả quý có thể khả quan hơn so với các dự báo hiện nay”, ông Sal Guatieri, nhà kinh tế cấp cao tại công ty BMO Capital Markets, nhận định.

Theo Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA) và cơ quan thống kê Mỹ Census Bureau, thâm hụt thương mại của Mỹ trong tháng 4 giảm 1,2% xuống còn 55,9 tỷ USD. Số liệu tháng 3 cũng được điều chỉnh theo hướng thấp hơn, với mức thâm hụt còn 56,6 tỷ USD, thay vì 60,3 tỷ USD như công bố ban đầu.

Mức thâm hụt tháng 4 thấp hơn so với mức dự báo 56,1 tỷ USD của các nhà kinh tế trong khảo sát của hãng tin Reuters. Xuất khẩu tăng 2,6% lên mức kỷ lục 327,1 tỷ USD, trong đó xuất khẩu hàng hóa tăng 4,1% lên mức cao chưa từng có 221,3 tỷ USD.

Động lực lớn cho xuất khẩu của Mỹ trong tháng đến từ dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ. Giá trị xuất khẩu nhóm này tăng lên mức kỷ lục 36,7 tỷ USD trong tháng 4, so với 27,6 tỷ USD của tháng 3, nhờ lượng xuất khẩu tăng và giá dầu đi lên do xung đột tại Trung Đông.

Mỹ hiện xuất khẩu dầu nhiều hơn nhập khẩu. Từ khi xung đột Mỹ-Iran nổ ra vào cuối tháng 2, giá dầu thô đã vượt 100 USD/thùng. Giá dầu tăng, cùng với xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ cao hơn, đã đưa kim ngạch xuất khẩu của nhóm nguyên liệu và vật tư công nghiệp lên mức kỷ lục 89 tỷ USD. Thặng dư thương mại dầu mỏ của Mỹ cũng tăng mạnh, từ 9,4 tỷ USD trong tháng 3 lên mức cao chưa từng có 17,7 tỷ USD trong tháng 4.

“Tin tốt là cán cân thương mại của Mỹ đang cải thiện vào đầu quý 2. Tuy nhiên, điểm đáng lo là đà tăng xuất khẩu có thể không bền vững, vì phần lớn mức tăng dường như đến từ giá năng lượng cao hơn do xung đột Iran”, ông Christopher Rupkey, kinh tế trưởng tại FWDBONDS, nhận định.

Trong tháng 4, xuất khẩu máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất cũng tăng 4 tỷ USD, lên mức kỷ lục 70,3 tỷ USD, nhờ xuất khẩu máy tính và máy bay dân dụng tăng mạnh. Xuất khẩu hàng tiêu dùng cũng tăng thêm 1,7 tỷ USD.

Nhìn chung, xuất khẩu tăng nhanh hơn nhập khẩu. Tổng nhập khẩu của Mỹ tăng 2% trong tháng 4, lên 383 tỷ USD. Riêng nhập khẩu hàng hóa tăng 2,1%, lên 304,9 tỷ USD, chủ yếu do nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất tăng thêm 7 tỷ USD. Mức tăng này tập trung ở máy tính, con chip và thiết bị viễn thông, phản ánh làn sóng tăng đầu tư cho AI của các doanh nghiệp Mỹ.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu vật tư và nguyên liệu công nghiệp giảm 0,9 tỷ USD, do lượng nhập khẩu các sản phẩm dầu mỏ đi xuống.

Thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ giảm 2,8% trong tháng 4, xuống còn 83,7 tỷ USD. Nếu loại trừ tác động của lạm phát, mức thâm hụt giảm 1,5 tỷ USD, tương đương 1,8%, xuống 84,3 tỷ USD. Diễn biến này đáng chú ý vì trong hai quý trước đó, thương mại là một yếu tố kéo giảm GDP của Mỹ.

“Số liệu thương mại mới nhất là tín hiệu tích cực đối với GDP, nếu loại trừ giao dịch vàng,” ông Stephen Brown, kinh tế trưởng phụ trách Bắc Mỹ tại Capital Economics, nhận định.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh Atlanta hiện dự báo kinh tế Mỹ trong quý 2 tăng trưởng 3,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong quý 1, nền kinh tế Mỹ tăng trưởng 1,6%.

Thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ với Trung Quốc giảm 2,6 tỷ USD trong tháng 4, xuống còn 12 tỷ USD, khi cả xuất khẩu và nhập khẩu đều giảm. Mỹ cũng ghi nhận thâm hụt thương mại hàng hóa với Đài Loan, Việt Nam, Mexico, Liên minh châu Âu (EU), Canada và Hàn Quốc, cùng một số nền kinh tế khác.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump cho rằng chính sách thương mại mang tính bảo hộ là cần thiết để xử lý sự mất cân đối này. Trong tháng 4, thặng dư thương mại của Mỹ với Anh giảm 3,8 tỷ USD, xuống còn 2,6 tỷ USD, do cả xuất khẩu và nhập khẩu đều đi xuống.