Trong bối cảnh nhu cầu điện năng tiếp tục gia tăng, việc bảo đảm vận hành ổn định các tổ máy phát điện là yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, song hành với đó là trách nhiệm bảo vệ môi trường ngày càng được siết chặt, việc chủ động triển khai các giải không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn góp phần xây dựng ngành năng lượng phát triển theo hướng bền vững, hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và môi trường.

Chiều 28/4/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Công văn số 4187/BNNMT-MT gửi các chủ đầu tư, đơn vị vận hành nhà máy nhiệt điện trên cả nước, yêu cầu thực hiện nghiêm các giải pháp bảo vệ môi trường, đồng thời bảo đảm không ảnh hưởng đến việc huy động các tổ máy phát điện trong các tháng cao điểm mùa khô.

RÀ SOÁT TOÀN DIỆN HỆ THỐNG XỬ LÝ KHÍ THẢI

Động thái này được đưa ra trên cơ sở thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo số 158/TB-VPCP ngày 29/3/2026 của Văn phòng Chính phủ. Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao hướng dẫn các chủ đầu tư tổ chức triển khai các giải pháp vận hành nhà máy nhiệt điện đáp ứng yêu cầu về khí thải, song song với việc bảo đảm cung ứng điện ổn định trong giai đoạn nhu cầu tăng cao.

Một trong những nội dung trọng tâm của công văn là yêu cầu các chủ đầu tư, đơn vị vận hành nhà máy nhiệt điện tiến hành rà soát toàn diện hiện trạng thiết bị và hiệu quả vận hành của các công trình xử lý chất thải. Trong đó, đặc biệt nhấn mạnh việc kiểm tra hệ thống xử lý khí thải nhằm phòng ngừa, giảm thiểu nguy cơ xảy ra sự cố môi trường dẫn đến phát thải vượt quy chuẩn kỹ thuật.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng nhấn mạnh phương châm “phòng ngừa từ sớm, từ xa”, khuyến khích các nhà máy triển khai ngay các giải pháp kỹ thuật và quản lý có thể thực hiện mà không làm gián đoạn vận hành các tổ máy. Trong trường hợp bắt buộc phải bảo dưỡng, sửa chữa hoặc cải tạo thiết bị có thể ảnh hưởng đến công suất phát điện, các đơn vị cần lập kế hoạch cụ thể và phối hợp chặt chẽ với đơn vị điều độ hệ thống điện để bố trí thời gian phù hợp với kế hoạch huy động điện trong mùa khô.

Bên cạnh việc nâng cao hiệu quả hệ thống xử lý khí thải, Bộ Nông nghiệp và Mội trường cũng đề cập đến các giải pháp cụ thể trong vận hành tổ máy phát điện nhằm giảm thiểu phát thải ngay từ nguồn.

Theo đó, các nhà máy cần tăng cường kiểm soát chất lượng nhiên liệu đầu vào, đặc biệt là các chỉ tiêu kỹ thuật như hàm lượng lưu huỳnh, tro và độ ẩm trong than. Trên cơ sở đánh giá chất lượng nhiên liệu, các đơn vị phải dự báo nồng độ phát thải của các thông số ô nhiễm chính như SO₂, NOx và bụi tổng để điều chỉnh tỷ lệ phối trộn nhiên liệu phù hợp. Bộ cũng yêu cầu không tiếp nhận các loại than không đáp ứng tiêu chuẩn theo thiết kế công nghệ của tổ máy.

Ngoài ra, việc duy trì và tăng cường bề mặt trao đổi nhiệt thông qua điều chỉnh cơ chế nghiền than, chế độ cấp gió và xử lý xỉ lò cũng được coi là yếu tố quan trọng. Những biện pháp này giúp bảo đảm hiệu suất cháy ổn định, hạn chế dao động tải, từ đó duy trì chế độ vận hành tối ưu cho tổ máy và giảm thiểu biến động nồng độ các chất ô nhiễm trong khí thải.

TUÂN THỦ LỘ TRÌNH KHÍ THẢI MỚI

Để nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống xử lý khí thải, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến nghị các nhà máy thiết lập ngưỡng cảnh báo nội bộ đối với các thông số ô nhiễm như CO, NOx, SO₂ và bụi tổng. Việc này giúp các đơn vị chủ động điều chỉnh chế độ vận hành và thành phần nhiên liệu kịp thời, tránh nguy cơ vượt quy chuẩn kỹ thuật.

Song song với đó, cần tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá tình trạng hoạt động của các thiết bị trong hệ thống xử lý khí thải. Cụ thể, đối với hệ thống lọc bụi tĩnh điện (ESP), cần kiểm soát tình trạng hoạt động của các bản cực và bộ chỉnh lưu; với hệ thống lọc bụi túi vải, cần theo dõi hiệu quả của các túi lọc và hệ thống rũ bụi.

Đối với hệ thống khử SO₂, các nhà máy phải kiểm soát chặt chẽ pH, lưu lượng tuần hoàn của dung dịch hấp thụ, tỷ lệ cấp đá vôi cũng như tình trạng đóng cặn trong đường ống và tháp hấp thụ. Với hệ thống khử NOx, cần sử dụng các đầu đốt low-NOx, điều chỉnh hệ số cấp khí và sử dụng hóa chất khử như ure hoặc amoniac với liều lượng phù hợp, áp dụng công nghệ không xúc tác (SNCR) hay có xúc tác (SCR).

Đáng chú ý, đối với các hạng mục cải tạo, nâng cấp có chi phí đầu tư lớn như hệ thống ESP, khử SO₂ hay SCR, Bộ yêu cầu các đơn vị xây dựng lộ trình thực hiện cụ thể, bảo đảm hạn chế tối đa ảnh hưởng đến việc huy động công suất phát điện trong mùa khô cũng như các năm tiếp theo.

Công văn cũng nhắc lại quy định liên quan đến Thông tư số 45/2024/TT-BTNMT ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp (QCVN 19:2024/BTNMT), có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 của Thông tư, trong giai đoạn từ ngày 1/7/2025 đến hết ngày 31/12/2031, các nhà máy nhiệt điện đã đi vào vận hành hoặc các dự án đã hoàn tất thủ tục môi trường trước thời điểm 01/7/2025 được tiếp tục áp dụng QCVN 22:2009/BTNMT và các quy định của địa phương để kiểm soát chất lượng khí thải.

Tuy nhiên, từ ngày 1/1/2032, các cơ sở này phải đáp ứng các yêu cầu mới theo QCVN 19:2024/BTNMT. Do đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các chủ đầu tư khẩn trương xây dựng kế hoạch nghiên cứu chuyển đổi công nghệ sản xuất, công nghệ xử lý chất thải và áp dụng các biện pháp quản lý môi trường tiên tiến để đáp ứng quy định mới.