Nhu cầu tiêu thụ tiếp tục tăng trưởng mạnh sẽ là một trong những động lực chính để thúc đẩy sự cải cách ngành điện toàn diện và thúc đẩy một chu kỳ đầu tư mới vào công suất nguồn điện.

Trong báo cáo cập nhật triển vọng ngành điện vừa đưa ra, Chứng khoán VnDirect nhấn mạnh: 2025 sẽ là năm đánh dấu điểm bắt đầu của một chu kỳ mới đầu tư vào năng lượng tái tạo và đầu tư năng lượng tái tạo sẽ tăng tốc kể từ năm 2026 trở đi. 

Tiêu thụ điện tại Việt Nam sẽ có nhiều dư địa tăng trưởng mạnh mẽ trong giai đoạn tới, được hỗ trợ bởi quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước.

Trong những năm qua, dòng vốn FDI vào Việt Nam vẫn đang duy trì ở mức cao và ghi nhận sự tăng trưởng tích cực. Bất chấp những rủi ro thương mại mang tính toàn cầu, giải ngân FDI tại Việt Nam vẫn ghi nhận mức tăng trưởng kép hơn 9% so với cùng kỳ trong năm 2024-2025. Dòng vốn FDI Việt Nam tập trung nhiều vào những ngành công nghiệp sản xuất công nghệ cao, điện tử và trung tâm dữ liệu – những ngành có mức tiêu thụ điện lớn – sẽ là động lực thúc đẩy chính cho tăng trưởng tiêu thụ điện tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, quá trình đô thị hóa nhanh, thu nhập người dân cải thiện và xu hướng điện hóa lĩnh vực giao thông, dịch vụ cũng sẽ giúp thúc đẩy nhu cầu điện dân dụng trong thời gian.

Với mục tiêu tăng trưởng GDP hai chữ số trong giai đoạn 2026-2030, kỳ vọng tiêu thụ điện có thể đạt tăng trưởng kép 8-10% trong cùng giai đoạn, với giả định hệ số đàn hồi bình quân ~1,0x. Nhu cầu tiêu thụ tiếp tục tăng trưởng mạnh sẽ là một trong những động lực chính để thúc đẩy sự cải cách ngành điện toàn diện và thúc đẩy một chu kỳ đầu tư mới vào công suất nguồn điện.

Với hơn một nửa công suất thiết kế phụ thuộc vào thời tiết, Việt Nam vẫn phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện cục bộ trong thời gian cao điểm của mùa nóng (chủ yếu là những năm hiện tượng El Nino chiếm ưu thế), đặc biệt là ở phía Bắc, nơi hệ thống điện phụ thuộc nhiều vào nguồn thủy điện, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ và phụ tải đỉnh vẫn liên tục gia tăng.

Việc thiếu điện cục bộ có thể ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng thu hút vốn đầu tư FDI vào các ngành công nghệ cao, hay trung tâm dữ liệu vì sự ổn định nguồn cung điện luôn là yếu tố tiên quyết đối với nhà đầu tư trong lĩnh vực này.

Để giảm thiểu nguy cơ thiếu điện, Việt Nam cần đầu tư nhiều hơn vào các nguồn điện đáng tin cậy như điện khí (và điện LNG) hoặc tăng thêm các nguồn phụ thuộc vào thời tiết để nới rộng khoảng cách giữa tổng công suất thiết kế của hệ thống và công suất đỉnh tiềm năng.

Với điện khí, triển vọng nguồn điện khí sẽ rất khiêm tốn do điện khí vẫn sẽ bị bỏ lại phía sau trong năm tới so với các nguồn điện khác do giá thành phát điện cao trong khi nhiều nhà máy (các nhà máy BOT tại Phú Mỹ) đã không còn hợp đồng bao tiêu điện dài hạn.

Do chi phí sản xuất điện cao, hiệu quả hoạt động của các nhà máy tại Nhơn Trạch hay Cà Mau sẽ phụ thuộc khá lớn vào tỷ lệ Qc được phân bổ trong những năm tới.

Triển vọng cho mảng điện khí nội địa nói chung chỉ có thể chuyển biến tích cực kể từ năm 2027 khi dự án Lô B – Ô Môn đón dòng khí đầu tiên và bốn nhà máy điện tại trung tâm điện lực Ô Môn lần lượt đi vào hoạt động trong giai đoạn 2027- 30. Nghị định 100/2025/NĐ-CP đã quy định các dự án điện khí sử dụng nguồn khí trong nước sẽ được vận hành và huy động tối đa công suất theo khả năng cung cấp khí.

Điều này sẽ đảm bảo khả năng hoạt động ổn định với hệ số công suất vận hành cao cho các nhà máy điện tại trung tâm điện lực Ô Môn. Sẽ rất khó để đạt được mục tiêu công suất điện LNG vào năm 2030 theo Quy hoạch Điện 8, nhưng dư địa cho phát triển điện LNG, dù không đạt mục tiêu như Quy hoạch Điện 8, vẫn là rất lớn với định vị điện khí/LNG là nguồn điện nền thay thế dần cho điện than và hỗ trợ cho sự phát triển nguồn điện tái tạo (nhờ tính linh hoạt và ổn định trong vận hành).

VnDirect tin rằng những doanh nghiệp tiên phong với kinh nghiệm triển khai dự án như POW có thể hưởng lợi từ xu hướng đầu tư điện LNG tại Việt Nam.

Với năng lượng tái tạo, với việc ban hành khung pháp lý mới tương đối hoàn thiện kể từ sau cơ chế FIT, năm 2025 ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực với nhiều dự án năng lượng tái tạo đã được mở thầu và triển khai, mà trong đó hầu hết là điện gió. Một đặc điểm có thể nhìn thấy đó là quy mô dự án có xu hướng lớn hơn và những doanh nghiệp tham gia đều là những bên có tiềm lực hay nhiều kinh nghiệm, như REE, Tập đoàn Trường Thành (TTVN) hay VinEnergo (cùng Vingroup).

2025 sẽ là năm đánh dấu điểm bắt đầu của một chu kỳ mới đầu tư vào năng lượng tái tạo và đầu tư năng lượng tái tạo sẽ tăng tốc kể từ năm 2026 trở đi.

Trong phạm vi đầu tư trên thị trường chứng khoán, VnDirect ưa thích những doanh nghiệp có dư địa tăng trưởng công suất đi cùng với xu hướng chuyển dịch năng lượng và những doanh nghiệp dịch vụ có thể hưởng lợi từ chuỗi giá trị đầu tư dự án nguồn/lưới điện.

Theo đó, với nhóm chủ đầu tư dự án nguồn điện, REE được lựa chọn cho câu chuyện đầu tư năng lượng tái tạo và POW cho câu chuyện đầu tư điện khí LNG – là loại hình điện đóng vai trò trong quá trình chuyển tiếp sang năng lượng xanh.

Với nhóm doanh nghiệp dịch vụ, PC1 – Doanh nghiệp xây lắp hạ tầng điện hàng đầu tại Việt Nam – sẽ hưởng lợi từ nhu cầu đầu tư đường dây truyền tải rất lớn. Ngoài ra, những doanh nghiệp tư vấn điện như nhóm TV1, TV2... cũng có thể hưởng lợi nhờ lượng backlog lớn đến từ các hợp đồng tư vấn triển khai và hợp đồng EPC các dự án nguồn điện.