M&A Việt Nam: Đón sóng đầu tư mới từ nội lực, công nghệ và nâng hạng thị trường

Ngày 12/6, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh đã phối hợp cùng Công ty Cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm VinVentures, Lotte Ventures và Impact Square tổ chức Diễn đàn đối thoại cấp cao - Venture Forum 2026 với chủ đề “Bức tranh M&A Việt Nam: Những động lực dẫn dắt làn sóng mới/ Vietnam’s M&A Moment - The Unseen Dynamics”.

Phát biểu mở đầu, ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, cho biết sự kiện diễn ra trong bối cảnh kinh tế đang chuyển sang giai đoạn lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế tư nhân làm động lực tăng trưởng. Theo đó, huy động nguồn lực xã hội qua đầu tư mạo hiểm, đầu tư tăng trưởng và M&A được xem là yếu tố then chốt để hình thành các doanh nghiệp công nghệ năng lực cao.

TÍN HIỆU TÍCH CỰC MỞ RA CHU KỲ TĂNG TRƯỞNG M&A MỚI

Đánh giá sâu hơn về cấu trúc thị trường, bà Lê Hàn Tuệ Lâm, Giám đốc điều hành VinVentures (Vingroup), cho rằng nhìn lại 12 năm qua, dòng vốn M&A tại Việt Nam chủ yếu vẫn tập trung vào nền kinh tế thực như bất động sản, hàng tiêu dùng và công nghiệp, những lĩnh vực gắn chặt với tăng trưởng của nền kinh tế.

“Điều này hoàn toàn phù hợp với quỹ đạo phát triển của Việt Nam khi dòng vốn luôn tìm đến những ngành có quy mô lớn, nhu cầu rõ ràng, nền tảng vận hành đủ sâu và lộ trình giao dịch minh bạch hơn”, bà Lâm nhận định.

Tuy nhiên, một xu hướng khác cũng đang dần hiện rõ khi công nghệ vẫn chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn trong tổng giá trị giao dịch, nhưng vai trò của lĩnh vực này đang từng bước gia tăng.

Theo VinVentures, xu hướng này phản ánh sự trưởng thành ngày càng rõ nét của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam, với các nhà sáng lập giàu kinh nghiệm hơn, các sản phẩm công nghệ mang tính ứng dụng thực tiễn cao hơn và khả năng giải quyết các bài toán kinh doanh cụ thể tốt hơn trước.

Giám đốc điều hành VinVentures cho biết sau giai đoạn điều chỉnh năm 2022, thị trường M&A Việt Nam chịu tác động từ nhiều yếu tố như sự thu hẹp của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, dòng vốn ngoại thận trọng hơn và khoảng cách định giá giữa bên mua và bên bán gia tăng, khiến hoạt động giao dịch gặp nhiều khó khăn.

Tuy nhiên, thị trường đang đứng trước “điểm đảo chiều” với các tín hiệu tích cực. Cụ thể, thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2025 đạt quy mô 21,8 tỷ USD, tăng 120% so với năm 2022. Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống giảm xuống còn 1,9%, thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh 4,56% năm 2024. Trong khi đó, VN-Index chạm mốc kỷ lục 1.937 điểm vào cuối năm 2025, góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư và hỗ trợ quá trình định giá các thương vụ.

Diễn biến này tạo nền tảng thuận lợi, song theo bà Lâm M&A chỉ bứt phá khi có nguồn cung thực chất. Hiện, nguồn cung khá đa dạng, từ doanh nghiệp nhà nước trong quá trình thoái vốn, các quỹ PE đến giai đoạn thoái vốn sau chu kỳ nắm giữ, đến các nhà sáng lập cân nhắc kế nhiệm hoặc tìm đối tác chiến lược. Các động lực khác nhau này cho thấy nguồn cung M&A đang ngày càng trưởng thành và minh bạch hơn.

“Khi nguồn cung sẵn sàng, lực cầu được kích hoạt bởi câu chuyện nâng hạng thị trường của FTSE. Việc nâng hạng không chỉ là sự kiện của thị trường chứng khoán mà còn là cú hích vị thế quốc gia, thu hút vốn tổ chức toàn cầu, tăng thanh khoản và hình thành các chuẩn định giá mới. Khi đó, IPO sẽ trở thành lựa chọn khả thi hơn, đồng thời củng cố niềm tin của nhà đầu tư chiến lược”, bà Lâm phân tích.

Hướng tới năm 2030, thị trường M&A Việt Nam còn nhiều dư địa để mở rộng về quy mô, chiều sâu và mức độ sôi động. M&A không chỉ dừng ở vai trò một công cụ giao dịch, mà cần trở thành cơ chế thúc đẩy tăng trưởng doanh nghiệp, tái phân bổ nguồn vốn, ứng dụng công nghệ và phát triển toàn diện hệ sinh thái. “Với những nền tảng này, dự báo quy mô thị trường M&A Việt Nam đến năm 2030 có thể đạt mức 14 - 16 tỷ USD”, bà Lâm dự báo.

 CƠ HỘI HÌNH THÀNH NHỮNG THẾ HỆ "KỲ LÂN MADE IN VIỆT NAM"

Triển vọng thị trường M&A không chỉ phụ thuộc vào yếu tố vĩ mô hay dòng vốn, mà còn nằm ở chất lượng thế hệ doanh nghiệp tiếp theo. Trong đó, hệ sinh thái khởi nghiệp và các doanh nghiệp công nghệ tăng trưởng cao được xem là nguồn cung quan trọng cho các thương vụ M&A tương lai.

Theo bà Lê Hàn Tuệ Lâm, Việt Nam hiện đứng thứ ba Đông Nam Á với 4 “kỳ lân” (doanh nghiệp định giá tỷ USD) và kỳ vọng đạt ít nhất 8 kỳ lân vào năm 2030.

Trả lời câu hỏi làm thế nào để Việt Nam có thêm nhiều “kỳ lân”, bà Lâm cho rằng đây không chỉ là câu chuyện của startup mà là bài toán chung của nhà đầu tư và cơ quan chính sách. Thách thức lớn nhất không phải tìm startup tiềm năng mà là đồng hành cùng doanh nghiệp trong giai đoạn tăng trưởng và mở rộng quy mô, thông qua vốn, quản trị, vận hành và kết nối quốc tế.

Bà Tuệ Lâm nhận định Việt Nam đang có nhiều thuận lợi khi thu hút nhà đầu tư nước ngoài, sở hữu nguồn lực nội địa tăng lên và chính sách hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể chuyển hóa thành kỳ lân khi doanh nghiệp nâng cao chất lượng nội tại.

“Đã đến lúc chúng ta không chỉ nhìn vào số lượng thương vụ M&A hay các con số bề nổi, mà cần quan tâm nhiều hơn đến chất lượng doanh nghiệp, chất lượng dòng tiền và chất lượng của thị trường. Để tiếp cận nguồn vốn hiệu quả hơn, doanh nghiệp cần tập trung nâng cao tính minh bạch, năng lực quản trị và khả năng phát triển bền vững. Đây cũng là những tiêu chí ngày càng được các nhà đầu tư coi trọng khi đánh giá cơ hội đầu tư tại Việt Nam”.

Đồng quan điểm, các quỹ đầu tư quốc tế cho rằng Việt Nam đang hội tụ nhiều điều kiện để trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đổi mới sáng tạo, đồng thời có tiềm năng tạo ra nhiều doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn trong những năm tới.

Ông JunSung Bae, Giám đốc Điều hành, Khối Đầu tư của Lotte Ventures, đánh giá Việt Nam là một trong những thị trường khởi nghiệp giàu tiềm năng nhất Đông Nam Á nhờ tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, nguồn nhân lực trẻ và năng lực thực thi của các nhà sáng lập.

Trong khi đó, ông Maxx Tsai, Giám đốc Đầu tư Chiến lược Doanh nghiệp và M&A của Avantech, cho rằng IoT, AI và công nghiệp bán dẫn sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới của Việt Nam trong thập kỷ tới. Sự hiện diện ngày càng lớn của các trung tâm R&D từ Qualcomm, Nvidia, Intel cùng sự phát triển của hệ sinh thái công nghệ được kỳ vọng sẽ tạo ra nhiều doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, trở thành mục tiêu M&A hấp dẫn của các tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Mặt khác, ông Hyunjoon Shin, Giám đốc Điều hành của TKG Ventures, cho rằng “kỳ lân” không chỉ được định nghĩa bằng định giá tỷ USD mà còn bởi khả năng tạo ra sản phẩm và dịch vụ mà thế giới cần. Lợi thế của Việt Nam nằm ở nguồn nhân lực chất lượng cao và khả năng kết nối với mạng lưới công nghệ toàn cầu, mở ra cơ hội để các startup Việt vươn ra thị trường quốc tế và tạo ra giá trị ở quy mô toàn cầu.