Thời gian gần đây, thị trường vật liệu xây dựng tại Thanh Hóa đang gặp tình trạng khan hiếm nghiêm trọng, đặc biệt là các vật liệu thiết yếu như đá cấp phối, cát xây dựng và đất san lấp...

Sự thiếu hụt này đã đẩy giá vật liệu lên cao, ảnh hưởng lớn đến tiến độ các công trình hạ tầng và dân dụng trong tỉnh.

Tại các khu vực khai thác đá xã Yên Lâm, huyện Yên Định những đoàn xe dài xếp hàng từ sáng sớm để chờ lấy hàng đã trở thành hình ảnh quen thuộc. Các đơn vị vận chuyển vật liệu gặp khó khăn trong việc cung cấp đủ nguyên liệu, khiến tiến độ thi công bị chậm trễ.

Cát xây dựng, vốn là vật liệu quan trọng cho các công trình, cũng đang trong tình trạng khan hiếm. Theo khảo sát của phóng viên VnEconomy tại Đại lý vật liệu xây dựng Năm Thoa, xã Thọ Ngọc, huyện Triệu Sơn, giá cát hiện nay dao động từ 500.000 đến 550.000 đồng/m3, tăng mạnh so với đầu năm.

Bên cạnh đó, ông Lê Văn Huy, người kinh doanh vận tải vật liệu xây dựng tại xã Thọ Ngọc, cho biết: "Giá loại đất san lấp công trình xây dựng hiện nay đã tăng từ 40.000 đồng lên 60.000 đồng một khối. Đặc biệt, đất san lấp loại K đang vô cùng khan hiếm." Tình trạng thiếu đất san lấp khiến nhiều công trình gặp khó khăn trong việc thi công nền móng.

Ông Vũ Ngọc Sinh, nhà thầu xây dựng dân dụng tại xã Thọ Ngọc, chia sẻ thêm: "Nhiều hộ dân có kế hoạch xây dựng nhà đã phải dừng lại do giá vật liệu tăng quá cao. Bản thân tôi cũng không dám nhận công trình theo hình thức khoán mà chỉ nhận công trình làm công, vì không biết giá vật liệu sẽ còn tiếp tục leo thang đến đâu. Những công trình yêu cầu tiến độ nhanh tôi cũng không dám nhận, vì không biết khi nào mới có đủ cát, đất để thi công."

Tình hình thiếu hụt vật liệu xây dựng không chỉ ảnh hưởng đến các công trình dân dụng mà còn làm gián đoạn các dự án đầu tư công. Tỉnh Thanh Hóa đã cấp 303 giấy phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, trong đó có 226 giấy phép khai thác đá xây dựng với trữ lượng khoảng 198 triệu m3 và công suất 10,25 triệu m3/năm, nhưng nhu cầu vật liệu xây dựng vẫn vượt xa nguồn cung.

Theo dự báo, đến năm 2030, nhu cầu sử dụng vật liệu xây dựng tại tỉnh Thanh Hóa sẽ tiếp tục tăng mạnh, thiếu hụt khoảng 192 triệu m3 đất và 11 triệu m3 cát. Mặc dù tỉnh đã có các kế hoạch cấp phép khai thác và điều chỉnh công suất tại các mỏ, nhưng việc đáp ứng kịp thời nhu cầu vật liệu xây dựng vẫn là thách thức lớn. Các mỏ khai thác hiện nay phải đối mặt với tình trạng phân bổ không đều, khiến nhiều khu vực phải vận chuyển vật liệu từ xa, làm tăng chi phí logistics.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng giá vật liệu xây dựng tăng cao và khan hiếm có thể kể đến một số yếu tố chủ yếu. Đó là sự mất cân đối giữa năng lực khai thác và nhu cầu sử dụng ngày càng gia tăng; tình trạng phân bổ mỏ khai thác không đều giữa các khu vực, khiến nhiều nơi phải phụ thuộc vào nguồn cung từ xa, làm tăng chi phí vận chuyển.

Bên cạnh đó, e ngại pháp lý cũng là một trong những yếu tố khiến giá vật liệu xây dựng tăng cao. Các doanh nghiệp khai thác vật liệu và người lao động gặp khó khăn trong việc đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật về khai thác khoáng sản.

Việc các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm khiến nhiều doanh nghiệp và người lao động e ngại, từ đó giảm sản lượng khai thác và làm giảm nguồn cung. Các chủ mỏ cũng lo ngại việc bị phạt nếu không đáp ứng đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật, dẫn đến việc tạm dừng hoạt động hoặc cắt giảm quy mô khai thác.

Một số doanh nghiệp khai thác có tình trạng găm hàng và điều chỉnh giá không minh bạch, góp phần tạo ra sự bất ổn trên thị trường. Sự thiếu minh bạch trong việc điều chỉnh giá và hạn chế cung cấp khiến thị trường vật liệu xây dựng càng trở nên căng thẳng, gây khó khăn cho các nhà thầu và hộ gia đình muốn xây dựng.

Ông Hà Duyên Hạnh, Giám đốc Công ty Môi trường và Công trình Đô thị Bỉm Sơn, cho biết: "Giá cát và đá xây dựng đã tăng gấp đôi so với đầu năm, giá đá cấp phối tăng khoảng 70%, còn giá đất san lấp thì không có để mà mua, do đó công ty đã phải dừng tham gia đấu thầu các dự án."

Để giải quyết tình trạng này, các cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa đang khẩn trương rà soát lại quy hoạch khoáng sản, đánh giá khả năng điều chỉnh công suất tại các mỏ và xây dựng các kịch bản quản lý giá, kiểm soát thị trường vật liệu xây dựng. Tuy nhiên, dự báo nhu cầu vật liệu xây dựng sẽ còn thiếu hụt lớn trong những năm tới, gây áp lực không nhỏ lên ngành xây dựng và kinh tế địa phương.