Kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 - 1/5 năm nay diễn ra liền kề, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại, góp phần thúc đẩy nhu cầu du lịch trên phạm vi cả nước. Tính đến hết ngày 2/5, các hãng hàng không đã khai thác tổng cộng gần 4.750 chuyến bay…

Cục Hàng không Việt Nam vừa thông tin về tình hình vận chuyển hàng không trong hai đợt nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 – 1/5 năm nay, gồm giai đoạn từ ngày 25 đến 27/4 và từ ngày 30/4 đến 3/5. Theo đó, toàn thị trường hàng không phục vụ khoảng 1,68 triệu lượt khách, tăng 2,2% so với cùng kỳ năm trước.

Điều đáng chú ý là mức tăng này không đến từ thị trường nội địa, mà chủ yếu nhờ du khách quốc tế. Cụ thể, vận chuyển quốc tế đạt hơn 1 triệu lượt khách, tăng 10% so với cùng kỳ. Trong khi đó, với thị trường nội địa, số lượng du khách bay trong nước đạt khoảng 675.000 lượt, giảm 7,5%. Nói cách khác, dịp lễ năm nay người dân đi lại bằng máy bay trong nước ít hơn so với cùng kỳ nhưng lượng khách quốc tế tăng cao đã giúp toàn thị trường hàng không vẫn giữ được đà tăng trưởng.

Trong giai đoạn nghỉ lễ tính đến hết ngày 2/5, các hãng hàng không Việt Nam khai thác 4.748 chuyến bay cất cánh. Trong đó, 4.062 chuyến bay khởi hành đúng giờ, đạt tỉ lệ đúng giờ trung bình 85,6%. Số chuyến bay bị hủy là 56 chuyến.

Lý giải nguyên nhân nhu cầu nội địa giảm sút, Cục Hàng không Việt Nam cho rằng chi phí vận chuyển, đặc biệt là giá vé máy bay ở mức cao, đã tác động trực tiếp đến quyết định của du khách. Một bộ phận khách nội địa chuyển sang lựa chọn ô tô cá nhân, xe khách chất lượng cao hoặc tàu hỏa. Bên cạnh đó, việc đưa vào khai thác thêm một số tuyến cao tốc mới đã góp phần nâng cao khả năng kết nối, tạo thuận lợi cho xu hướng di chuyển đường bộ.

Theo khảo sát ngày 3/5, giá vé một chiều tuyến Hà Nội – TP.HCM hạng thấp nhất phổ biến dao động từ 3,3 đến 3,7 triệu đồng với các hãng “giá rẻ” như Vietjet Air hay Vietravel Airlines. Trong khi vé của Vietnam Airlines có thể lên tới khoảng 4 triệu đồng/chặng. Mức giá này tương đương giai đoạn cao điểm Tết.

Đứng trước bài toán chi phí đắt đỏ, một làn sóng "đi sớm - về muộn" cũng đã hình thành rõ nét. Nhiều hành khách đã lựa chọn phương án xin nghỉ phép thêm hoặc linh động công việc để dời lịch khởi hành/quay về. Số liệu khảo sát chỉ ra rằng, chỉ cần dịch chuyển thời gian bay lên ngày 27 hoặc 28/4, giá vé chặng TP.HCM - Hà Nội giảm xuống còn 2 - 2,8 triệu đồng.  Ở chiều ngược lại, nếu hành khách chủ động lùi lịch khứ hồi sang ngày 4 hoặc 5/5, họ có thể tiết kiệm từ 20% đến 30% chi phí.

Bà Hoàng Thị Hồng, đại diện một đại lý vé máy bay lớn tại Hà Nội, cho biết: "Thị trường năm nay có sự phân hóa rõ rệt. Nhóm khách hàng trẻ chủ động theo dõi giá vé từ sớm và rất quyết đoán trong việc chuyển đổi lịch trình. Xu hướng ‘tránh giờ vàng’ này là một tín hiệu tốt, giúp giảm tải áp lực cho hạ tầng hàng không vốn đã quá tải trong các ngày lễ".

Thực tế cho thấy, làn sóng hành khách trở lại TP.HCM sau kỳ nghỉ lễ đã đẩy hoạt động khai thác tại Sân bay Tân Sơn Nhất lên mức cao nhất trong toàn bộ dịp cao điểm. Theo số liệu từ Sân bay Tân Sơn Nhất, ngày 3/5 ghi nhận tới 795 chuyến bay đi và đến, với tổng lượng hành khách đạt khoảng 136.800 lượt. Đáng chú ý, lượng khách đến vượt 75.000 lượt, cao hơn đáng kể so với hơn 61.700 lượt khách đi, phản ánh rõ xu hướng dịch chuyển ngược trở lại các trung tâm kinh tế phía Nam sau kỳ nghỉ dài ngày.

Cũng trong ngày cuối cùng của kỳ nghỉ lễ, Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài ghi nhận sản lượng vận chuyển thực tế tăng trưởng kỷ lục, vượt qua các mốc dự báo trước đó. Cụ thể, sản lượng bay nội địa đạt 70.160 lượt khách với 408 lượt chuyến bay, lượng khách từ các địa phương trở về Thủ đô (nội địa đến) đạt 36.530 lượt. Bay quốc tế luôn duy trì ở mức cao với 47.693 lượt khách trên 320 lượt chuyến bay.

Ở góc độ thị trường, diễn biến này không nằm ngoài quy luật cung cầu, nhưng cũng cho thấy tính mùa vụ rất rõ của vận tải hàng không nội địa Việt Nam. Nhu cầu di chuyển tập trung vào một số khung thời gian ngắn (lễ, Tết) khiến các hãng dù tăng chuyến vẫn khó có thể “giãn” áp lực. Năm nay, các hãng hàng không đã nỗ lực tăng chuyến và điều tiết dải giá, nhưng sức ép từ chi phí nhiên liệu và nhu cầu quá lớn khiến vé giá rẻ biến mất rất nhanh.

Với doanh nghiệp, kỳ nghỉ lễ vừa qua không chỉ là mùa cao điểm kinh doanh mà còn là phép thử năng lực vận hành trước xu hướng tiêu dùng mới. Giữ giá, kích cầu và tái cấu trúc sản phẩm đang trở thành chiến lược ứng phó của nhiều doanh nghiệp. Thay vì đẩy mạnh các tour truyền thống phụ thuộc lớn vào vận tải hàng không, thị trường chứng kiến sự nổi lên của các dòng sản phẩm Caravan, Trekking, Camping trong bán kính 300km.

Đối với ngành giao thông, áp lực của các kỳ nghỉ dài ngày cũng phản ánh yêu cầu cấp thiết về đầu tư hạ tầng, kiểm soát chi phí và tái cấu trúc thị trường vận tải trong dài hạn. Hiện hành khách trên trục Bắc – Nam của Việt Nam vẫn phụ thuộc gần như tuyệt đối vào đường hàng không trong các dịp cao điểm. Đường bộ, dù đã cải thiện nhờ hệ thống cao tốc, vẫn đòi hỏi thời gian di chuyển dài trong khi tuyến đường sắt Bắc - Nam chưa thể cạnh tranh về tốc độ, đặc biệt với các hành trình gấp rút.

Về dài hạn, bài toán này chỉ có thể được giải quyết căn cơ khi xuất hiện các phương thức vận tải thay thế đủ sức cạnh tranh về thời gian. Trong đó, dự án Đường sắt cao tốc Bắc – Nam được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt, khi rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa hai miền, qua đó chia sẻ áp lực với hàng không.

Trong tương lai, xu hướng "né" các khung giờ và ngày cao điểm không chỉ đơn thuần là một biện pháp tiết kiệm, mà được các doanh nghiệp dự báo sẽ trở thành thói quen phổ biến hơn với du khách nội địa. Song song với hạ tầng giao thông được cải thiện, các tuyến du lịch bán kính 300 - 400km sẽ trở thành “vùng tăng trưởng” mới của thị trường. Những cung đường ngắn nhưng giàu trải nghiệm có thể tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt cho doanh nghiệp lữ hành.