Thị trường lao động suy yếu, kinh tế Mỹ có gặp nguy?

Tốc độ tăng trưởng việc làm đã chậm lại rõ rệt, chỉ có 584.000 việc làm mới được tạo ra trong suốt cả năm, trung bình khoảng 49.000 việc làm mỗi tháng.

Con số này không chỉ thấp hơn so nhiều với mức trung bình 168.000 việc làm mỗi tháng của năm 2024, mà còn là mức tăng trưởng việc làm hàng tháng thấp nhất trong hơn 2 thập kỷ, ngoại trừ hai cuộc suy thoái gần đây nhất.

Theo tờ báo Wall Street Journal, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự suy yếu này là do các công ty đã giảm tốc độ tuyển dụng. Chính phủ Mỹ cũng đã cắt giảm hơn 270.000 việc làm, trong khi sự bất định về chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump đã khiến nhiều công ty ngần ngại trong việc tuyển dụng nhân viên mới. Một số công ty khác quyết định chờ đợi và xem xét cách trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp họ làm được nhiều việc hơn với ít nhân lực hơn. Cùng với đó, những thông báo sa thải nổi bật đã khiến người lao động lo lắng, dẫn đến việc họ quyết định giữ nguyên công việc hiện tại, làm giảm cơ hội cho những người lao động mới.

Mặc dù tốc độ tuyển dụng chậm lại, tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức thấp so với tiêu chuẩn lịch sử. Thực tế này có thể một phần do sự thu hẹp của lực lượng lao động. Các chính sách trục xuất người nhập cư trái phép trên quy mô lớn và hạn chế nhập cư của chính quyền ông Trump đã làm giảm đáng kể số lượng lao động tiềm năng vào nước này. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) ước tính rằng nhập cư ròng - số người nhập cư vào Mỹ trừ đi số người rời đi - đã giảm xuống còn khoảng 410.000 người vào năm ngoái, so với 2,27 triệu người của năm trước đó. Do đó, các nhà kinh tế tin rằng tốc độ tạo việc làm cần thiết để giữ cho tỷ lệ thất nghiệp ổn định đã thấp hơn trước đây.

Sự gia tăng việc làm trong năm 2025 chủ yếu được thúc đẩy bởi lĩnh vực dịch vụ y tế, bao gồm chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ xã hội, với khoảng 713.000 việc làm mới. Việc làm trong lĩnh vực này có xu hướng tăng trưởng bất kể tình hình kinh tế, một phần do nhu cầu ngày càng tăng của dân số già. Nếu không có những công việc này, việc làm trong khu vực tư nhân hầu như không tăng trưởng.

Ngành giải trí và khách sạn cũng tăng trưởng mạnh mẽ, với mức tăng 188.000 việc làm. Điều này có thể phản ánh sự gia tăng chi tiêu của những người giàu có - đối tượng được hưởng lợi nhiều từ sự tăng trưởng của thị trường chứng khoán. Ngược lại, các ngành sản xuất, vận tải và kho bãi, và dịch vụ tạm thời là những lĩnh vực có sự sụt giảm việc làm. Chính phủ liên bang cũng đã cắt giảm 274.000 việc làm.

Tỷ lệ thất nghiệp đã tăng nhẹ trong năm 2025, kết thúc năm ở mức 4,4%, so với 4,1% một năm trước đó. Mặc dù cao hơn 1 điểm phần trăm so với mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ là 3,4% ghi nhận vào tháng 4/2023, nhưng vẫn ở mức khiêm tốn. Quan trọng hơn, tỷ lệ thất nghiệp này không cho thấy sự gia tăng thất nghiệp mạnh mẽ thường xảy ra khi thị trường lao động gặp khó khăn thực sự, đặt nền kinh tế trước nguy cơ suy thoái.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang quan tâm nhiều hơn đến tỷ lệ thất nghiệp hơn là số lượng việc làm. Với sự không chắc chắn về tác động mà chính sách hạn chế nhập cư đặt ra cho nguồn cung lao động, các nhà hoạch định chính sách tiền tệ coi tỷ lệ thất nghiệp là một chỉ báo tốt hơn về mức độ dư thừa trong thị trường lao động.

Mặc dù tỷ lệ thất nghiệp vẫn tương đối ổn định, một số nhóm đang phải đối mặt với thị trường khó khăn hơn nhiều so với những nhóm khác. Tỷ lệ thất nghiệp của những người lao động trẻ đã tăng mạnh hơn nhiều so với những người lao động lớn tuổi. Nguyên nhân ở đây có thể nằm ở việc một thị trường duy trì tình trạng "ít sa thải, ít tuyển dụng", nơi các nhà tuyển dụng không sa thải quá nhiều nhưng cũng không muốn tuyển dụng thêm nhân viên mới. Thực tế này dẫn tới một tình huống khó khăn cho những người đang cố gắng gia nhập thị trường lao động, chẳng hạn như những người mới tốt nghiệp trung học và đại học.

Người lao động da đen cũng đang phải đối mặt với thị trường việc làm khó khăn hơn, với tỷ lệ thất nghiệp của họ tăng lên 7,5% vào tháng 12 từ 6,1% một năm trước đó. Sự gia tăng thất nghiệp trong số người lao động da đen có thể một phần phản ánh việc sa thải công chức chính phủ, vì những nhân viên này đóng vai trò quan trọng trong lực lượng lao động liên bang.

Tuy nhiên, đây là một dấu hiệu đáng lo ngại cho sức khỏe của thị trường lao động, vì lịch sử cho thấy người lao động da đen thường mất việc làm đầu tiên khi thị trường lao động suy thoái.

Cùng với sự chậm lại của thị trường việc làm, tốc độ tăng trưởng tiền lương cũng đã giảm nhẹ. Thu nhập trung bình theo giờ đã tăng 3,8% vào tháng 12 so với 1 năm trước đó, so với mức tăng 4% vào tháng 12/2024. Dù vậy, tốc độ tăng của tiền lương vẫn cao hơn tốc độ lạm phát - theo số liệu từ Bộ Lao động Mỹ, giá tiêu dùng đã tăng 2,7% vào tháng 11 so với cùng kỳ năm trước.

Ngay cả khi con số lạm phát tháng 11 có thể đã bị đẩy xuống thấp hơn thực tế do các vấn đề dữ liệu phát sinh từ việc Chính phủ đóng cửa, thu nhập theo giờ trung bình của người lao động vẫn có thể mua được nhiều hàng hóa và dịch vụ hơn một chút so với 1 năm trước.