Tổng thống Trump dọa tiếp tục tấn công đảo dầu mỏ chiến lược của Iran

Vào thứ Bảy (14/3), Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa sẽ tiếp tục không kích đảo Kharg - đầu mối xuất khẩu dầu thô lớn nhất của Iran - đồng thời cho biết ông chưa sẵn sàng đạt thỏa thuận với Tehran để chấm dứt cuộc chiến.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn kênh NBC News, ông Trump cho biết các đợt không kích của Mỹ đã "phá hủy" nhiều mục tiêu quân sự trên Kharg vào ngày 13/3.

Cùng ngày, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đăng video và cho biết lực lượng Mỹ đã tiến hành một cuộc tấn công chính xác quy mô lớn tại Kharg, phá hủy kho thủy lôi hải quân, hầm chứa tên lửa và nhiều mục tiêu quân sự khác, với hơn 90 mục tiêu bị đánh trúng.

Ông Trump cảnh báo Washington có thể xem xét lại quyết định chưa tấn công hạ tầng dầu trên hòn đảo này nếu Iran tiếp tục cản trở tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.

Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh xung đột Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã bước sang tuần thứ 3, làm gián đoạn dòng chảy qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch của thị trường năng lượng toàn cầu.

Theo các nhà phân tích, những phát biểu mới cho thấy lập trường của ông Trump đã cứng rắn hơn đáng kể. Trước đó, ông từng nói Mỹ chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg. Sự thay đổi này cũng phủ thêm bóng đen lên các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc chiến đã lan rộng khắp Trung Đông và khiến hơn 2.000 người thiệt mạng, phần lớn tại Iran và Lebanon.

Điểm đáng chú ý là Kharg không phải một mục tiêu thông thường, mà là đầu mối xử lý khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran. Theo dữ liệu từ công ty Kpler, từ đầu năm đến nay, Iran xuất khẩu khoảng 1,7 triệu thùng dầu/ngày, trong đó khoảng 1,55 triệu thùng/ngày đi qua hòn đảo này. Bởi vậy, dù Mỹ chưa nhắm vào hạ tầng dầu mỏ tại Kharg, chỉ riêng việc tấn công hòn đảo này cũng đủ khiến thị trường đặc biệt lo ngại.

Theo ba nguồn tin của hãng tin Reuters, Mỹ đã không hưởng ứng các nỗ lực của các đồng minh Trung Đông nhằm mở lại đối thoại với Iran. Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran ngày Chủ nhật (15/3) cho biết đã phóng thêm tên lửa vào Israel và 3 căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực.

Trả lời kênh NBC, ông Trump cho biết Tehran dường như đã sẵn sàng đạt một thỏa thuận để chấm dứt giao tranh, nhưng theo ông, "các điều khoản hiện vẫn chưa đủ tốt". 

Trong bối cảnh chưa có dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy xung đột sắp hạ nhiệt, khả năng Iran tiếp tục siết lưu thông qua eo biển Hormuz là một trong những rủi ro lớn nhất với nền kinh tế toàn cầu ở thời điểm hiện tại. Đây là tuyến hàng hải quan trọng, nơi 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) được tiêu thụ toàn cầu đi qua.

Dù một số tàu của Iran vẫn tiếp tục qua lại, eo biển này trên thực tế đã gần như đóng với phần lớn hoạt động vận tải biển quốc tế kể từ ngày 28/2, thời điểm Mỹ và Israel mở đợt chiến dịch không kích nhằm vào Iran.

Ông Mojtaba Khamenei, người lên nắm cương vị lãnh tụ tối cao sau khi cha ông là Đại giáo chủ Ali Khamenei thiệt mạng trong ngày đầu chiến dịch không kích, cho rằng eo biển Hormuz cần tiếp tục đóng cửa. Lập trường này cho thấy Tehran sẽ tiếp tục sử dụng tuyến hàng hải huyết mạch này để gây sức ép với Mỹ và Israel.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), việc đóng cửa tuyến hàng hải hẹp dọc bờ biển phía Nam Iran này đã gây ra đợt gián đoạn lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ thế giới, đồng thời có thể làm giảm khoảng 8% nguồn cung dầu toàn cầu trong tháng 3.

Trong bối cảnh giá dầu thô đã vượt 100 USD/thùng và còn có thể tăng tiếp trong tuần tới, cuộc khủng hoảng năng lượng này đang gây thêm sức ép chính trị đối với Đảng Cộng hòa của ông Trump trước cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.

Về phần mình, ông Trump bác bỏ lo ngại giá năng lượng tăng vọt sẽ gây sức ép lên người tiêu dùng Mỹ, đồng thời cho rằng giá sẽ sớm hạ nhiệt.

Dù vậy, ông vẫn kêu gọi Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh cùng một số nước khác điều tàu chiến tới eo biển Hormuz để bảo đảm tuyến vận tải biển này tiếp tục thông suốt.

"Những quốc gia trên thế giới nhận dầu mỏ qua eo biển Hormuz phải có trách nhiệm bảo đảm an toàn cho tuyến đường này, và chúng tôi sẽ hỗ trợ rất nhiều! Mỹ cũng sẽ phối hợp với các quốc gia đó để mọi việc diễn ra nhanh chóng, suôn sẻ và hiệu quả", ông Trump viết trên mạng xã hội ngày 14/3.

Theo Reuters, các quan chức cho biết Pháp đang tìm cách tập hợp một liên minh nhằm bảo vệ eo biển Hormuz  sau khi tình hình an ninh ổn định hơn, trong khi Anh đang thảo luận với các đồng minh về nhiều phương án để bảo đảm an toàn hàng hải. Tuy nhiên, chưa quốc gia nào trong số các nước được nhắc tên phát tín hiệu sẽ hành động ngay lập tức khi giao tranh vẫn tiếp diễn.

Ngày 15/3, trong một cuộc trao đổi với Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Jean-Noel Barrot, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi nói rằng các nước cần tránh mọi hành động có thể làm xung đột leo thang hơn nữa. Ông cũng cho biết Iran sẽ đáp trả mọi cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở năng lượng của nước này.