Với tổng công suất đạt 125 triệu kW, bao gồm cả các tổ máy đang vận hành và đã được phê duyệt xây dựng, Trung Quốc vươn lên vị trí số 1 toàn cầu, đồng thời được dự báo sẽ vượt Mỹ trước năm 2030 để trở thành quốc gia có công suất điện hạt nhân lớn nhất thế giới…

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng toàn cầu gia tăng và áp lực giảm phát thải ngày càng lớn, điện hạt nhân đang trở lại như một trụ cột quan trọng của hệ thống năng lượng.

QUY MÔ 125 TRIỆU KW, GIỮ VỊ TRÍ SỐ 1 TOÀN CẦU

Theo báo cáo mới nhất, Trung Quốc không chỉ duy trì tốc độ phát triển nhanh mà còn đang thiết lập vị thế dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực này.

Trong đó, 60 tổ máy đang vận hành thương mại, với công suất phát điện đạt 63,69 triệu kW, xếp thứ ba toàn cầu. Đáng chú ý, đến cuối năm 2025, công suất điện hạt nhân đang xây dựng của Trung Quốc đã duy trì vị trí dẫn đầu thế giới trong 19 năm liên tiếp.

Đây sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ thống điện mới và hiện thực hóa chiến lược trở thành cường quốc năng lượng.

Tại diễn đàn phát triển bền vững năng lượng hạt nhân tổ chức ở Beijing, ông Yang Changli, Chủ tịch luân phiên của CNEA, nhận định ngành năng lượng hạt nhân toàn cầu đang bước vào giai đoạn “phục hưng”, trong khi Trung Quốc đã bước vào thời kỳ tăng tốc phát triển.

Trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030), nhu cầu năng lượng và điện năng cùng với mục tiêu “carbon kép” sẽ tạo dư địa lớn cho điện hạt nhân. Dự kiến đến năm 2040, công suất lắp đặt điện hạt nhân của Trung Quốc sẽ đạt 200 triệu kW.

ĐIỆN HẠT NHÂN - NỀN TẢNG CHO KINH TẾ SỐ VÀ AI

Song song với việc mở rộng quy mô, Trung Quốc vẫn duy trì mức độ an toàn ở tiêu chuẩn quốc tế tiên tiến. Trong giai đoạn 2021-2025, hệ thống điện hạt nhân của nước này đã sản xuất hơn 2.000 tỷ kWh điện, tương đương giúp giảm hơn 1,53 tỷ tấn CO₂.

Theo các chuyên gia, đặc tính ổn định và đáng tin cậy của điện hạt nhân khiến nguồn năng lượng này trở nên đặc biệt quan trọng đối với các ngành công nghệ cao.

Điện hạt nhân rất phù hợp để hỗ trợ các cơ sở tiêu thụ điện lớn, hoạt động liên tục như các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo, do đây là nguồn điện nền ổn định, đáng tin cậy và không phát thải carbon.

Ông Lin Boqiang, Giám đốc Viện Nghiên cứu Chính sách Năng lượng Trung Quốc tại Đại học Hạ Môn

Xu hướng này phù hợp với nhu cầu toàn cầu đang tăng mạnh. Theo dự báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế  (IEA), nhu cầu tiêu thụ điện của ngành công nghệ thông tin toàn cầu sẽ tăng thêm tổng cộng 106 GW trong giai đoạn 2025-2030, chủ yếu do sự phát triển của AI tạo sinh và việc huấn luyện các mô hình quy mô lớn.

Trong năm 2026, tiến độ phát triển tiếp tục được đẩy nhanh. Báo cáo cho biết hai tổ máy mới sẽ được khởi công, trong khi 7 tổ máy khác dự kiến hoàn thành và đi vào vận hành thương mại trước cuối năm.

Một trong những dự án trọng điểm là Tổ máy số 1 của Nhà máy điện hạt nhân San’ao tại tỉnh Chiết Giang, do China General Nuclear Power Group vận hành. Dự kiến đi vào hoạt động trong nửa đầu năm, đây sẽ là lò phản ứng “Hualong One” đầu tiên được triển khai tại khu vực Đồng bằng sông Dương Tử - trung tâm kinh tế năng động của Trung Quốc.

Đáng chú ý, đây cũng là dự án điện hạt nhân đầu tiên của nước này có sự tham gia của vốn tư nhân, với khoảng 2.000 doanh nghiệp tham gia vào các lĩnh vực then chốt như chế tạo thiết bị, dịch vụ kỹ thuật cao và xây dựng công trình phức tạp.

Theo doanh nghiệp vận hành, mô hình này giúp khu vực tư nhân trực tiếp hưởng lợi từ các dự án hạ tầng quy mô lớn cấp quốc gia.

Trong bối cảnh nhu cầu điện cho trí tuệ nhân tạo và kinh tế số bùng nổ, điện hạt nhân nhiều khả năng sẽ trở thành một trong những nền tảng năng lượng then chốt quyết định lợi thế phát triển của các nền kinh tế lớn.