Phát biểu khai mạc và đề dẫn Diễn đàn Kinh tế mới lần thứ 4 năm 2026 (VNEF 2026) diễn ra chiều 3.10, TS. Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, nhấn mạnh đến yêu cầu chuyển mạnh từ chủ trương đúng sang đột phá trong thực thi; đồng thời đề nghị tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo sức bật mới cho địa phương, doanh nghiệp.

VnEconomy trân trọng giới thiệu nội dung phát biểu khai mạc và đề dẫn tại Diễn đàn VNEF 2026 của TS. Nguyễn Thanh Nghị, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương.

Hôm nay, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đồng chủ trì, phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam và Tạp chí Kinh tế Việt Nam tổ chức Diễn đàn Kinh tế mới lần thứ 4, năm 2026 với chủ đề: “Chính sách đột phá và sức bật của địa phương, doanh nghiệp”.

Thay mặt các cơ quan đồng chủ trì Diễn đàn, tôi trân trọng cảm ơn sự quan tâm của đồng chí Thủ tướng Chính phủ, sự tham dự và phát biểu chỉ đạo của đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ; nhiệt liệt chào mừng và trân trọng cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, các chuyên gia, nhà khoa học, các tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp và toàn thể quý vị đại biểu đã tham dự Diễn đàn hôm nay.

Thưa các quý vị,

Hôm nay, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đồng chủ trì, phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam và Tạp chí Kinh tế Việt Nam tổ chức Diễn đàn Kinh tế mới lần thứ 4, năm 2026 với chủ đề: “Chính sách đột phá và sức bật của địa phương, doanh nghiệp”.

Thay mặt các cơ quan đồng chủ trì Diễn đàn, tôi trân trọng cảm ơn sự quan tâm của đồng chí Thủ tướng Chính phủ, sự tham dự và phát biểu chỉ đạo của đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ; nhiệt liệt chào mừng và trân trọng cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, các chuyên gia, nhà khoa học, các tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp và toàn thể quý vị đại biểu đã tham dự Diễn đàn hôm nay.

Diễn đàn năm nay diễn ra vào thời điểm cả nước đang bước vào quý cuối cùng của năm 2026 – năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết, kết luận chiến lược, quan trọng của Trung ương, trong đó có Kết luận số 18-KL/TW về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “2 con số”, và Nghị quyết số 19-NQ/TW về “Đổi mới mô hình phát triển Việt Nam”.

Đây không chỉ là năm mở đầu của một giai đoạn phát triển mới, mà còn là năm đặt nền móng cho cách thức tổ chức, vận hành và tạo động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Sáng nay, Chính phủ tổ chức Phiên họp thường kỳ tháng 9/2026 và Hội nghị Chính phủ trực tuyến với các địa phương. Qua 9 tháng, có thể khẳng định nền kinh tế nước ta đã đạt được những kết quả rất tích cực trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, nhiều yếu tố tác động không thuận lợi, nhất là đối với chuỗi cung ứng, giá nhiên liệu và thương mại quốc tế.

Song, nền kinh tế nước ta duy trì tăng trưởng cao qua từng quý: quý I tăng 8,15%, quý II tăng 8,81%, quý III tăng gần 10%; tính chung 9 tháng tăng hơn 9%. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt khoảng 434,3 tỷ USD, tăng 24,5%; vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện 8 tháng đạt hơn 21 tỷ USD, tăng 12,1%, mức cao nhất trong 5 năm qua; giải ngân đầu tư công đạt 643 nghìn tỷ đồng, bằng 62,9% kế hoạch, cao hơn trên 200 nghìn tỷ đồng so với cùng kỳ…

Những chuyển động tích cực cũng được thể hiện khá rõ ở các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.

Qua 9 tháng, đã có 12/34 tỉnh, thành phố đạt tốc độ tăng trưởng GRDP hai con số; 27/34 địa phương có tốc độ tăng trưởng quý III cao hơn quý II. Nhiều địa phương đã phát huy tốt hơn lợi thế, không gian và động lực phát triển mới.

Khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là kinh tế tư nhân, tiếp tục thể hiện sự năng động, sáng tạo. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã mạnh dạn đầu tư tiên phong vào những lĩnh vực mới, lĩnh vực khó, có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.

Những kết quả tích cực đó cho thấy hiệu quả của sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng; sự vào cuộc tích cực của cả hệ thống chính trị; sự đồng hành, ủng hộ của Quốc hội; chỉ đạo, điều hành quyết liệt, hiệu quả của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và những nỗ lực rất lớn từ các địa phương, cộng đồng doanh nghiệp. Những kết quả này cũng cho thấy: khi thể chế được tháo gỡ, nguồn lực được khơi thông, địa phương được trao quyền chủ động và doanh nghiệp có niềm tin để đầu tư thì sức bật của nền kinh tế có thể được tạo ra rất nhanh.

Thưa các quý vị,

Bên cạnh những kết quả tích cực, chúng ta cũng cần nhìn thẳng vào những hạn chế, điểm nghẽn và những vấn đề đang đặt ra. Những kết quả đạt được nêu trên mới ở bước đầu, sức bật ở các địa phương, khu vực doanh nghiệp chưa đồng đều và còn nhiều điểm nghẽn cần tiếp tục phải tập trung tháo gỡ. Qua 9 tháng, mới có 12/34 tỉnh, thành phố đạt tăng trưởng hai con số; một số địa phương có tốc độ tăng trưởng còn thấp so với yêu cầu, đặt ra thách thức lớn đối với việc hoàn thành mục tiêu năm và cả giai đoạn (để đạt mục tiêu cả năm tăng trên 10%, Quý IV cần tăng 12,5%); công nghiệp – xây dựng tăng thấp hơn 1,1% so với mục tiêu cả năm; tiêu dùng 9 tháng chưa đột phá, nếu loại trừ yếu tố giá tăng thì chỉ tăng gần 8%; đầu tư tư nhân chưa đạt kỳ vọng, chỉ tăng 14%.

Chính quyền địa phương hai cấp đã tạo điều kiện để bộ máy vận hành thông suốt hơn, nhưng chất lượng vận hành, nhất là ở cấp cơ sở, còn chưa đồng đều.

Sức cạnh tranh của khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn là vấn đề cần đặc biệt quan tâm. Trong 9 tháng, xuất khẩu của khu vực kinh tế trong nước chỉ tăng 6,1%, trong khi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng 29,2%. Liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI, khả năng tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị và năng lực hình thành các doanh nghiệp dẫn dắt vẫn còn nhiều dư địa để cải thiện.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa thực sự trở thành động lực chính cho tăng trưởng và lan tỏa mạnh mẽ trong sản xuất, kinh doanh.

Qua đó cho thấy, điểm nghẽn của tăng trưởng hiện nay không chỉ nằm ở việc thiếu nguồn lực, mà còn nằm ở khả năng chuyển hóa nguồn lực thành kết quả tăng trưởng; không chỉ ở việc ban hành chính sách, mà là ở năng lực thực thi chính sách; không chỉ ở quy mô đầu tư, mà còn ở chất lượng và hiệu quả của đầu tư.

Thưa các quý vị,

Mục tiêu phát triển năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030 là rất thách thức, yêu cầu rất cao. Muốn đạt được mục tiêu đó, không chỉ nỗ lực cao mà còn đòi hỏi sự sáng tạo, thay đổi cách nghĩ, cách làm để thực sự tạo được đột phá trong phát triển; không thể chỉ dựa vào việc tập trung làm nhiều hơn theo cách cũ mà  phải tạo ra những thay đổi về chất trong tư duy phát triển, phương thức quản trị và cách thức huy động, phân bổ, sử dụng nguồn lực.

Đột phá tăng trưởng trước hết phải bắt đầu từ đột phá thể chế và thực thi; phải chuyển hóa được chủ trương, nghị quyết thành những thay đổi có thể đo đếm được trong môi trường kinh doanh, năng lực quản trị địa phương và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Đồng thời, phải tạo được sức bật từ địa phương và doanh nghiệp – bởi đây là nơi trực tiếp tạo ra giá trị, việc làm, năng suất, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Xuất phát từ yêu cầu thực tế đó, Ban Tổ chức Diễn đàn lựa chọn chủ đề “Chính sách đột phá và sức bật của địa phương, doanh nghiệp” cho Diễn đàn năm nay, với ba phiên chuyên đề:

Thứ nhất, quản trị thay đổi và thực thi để tạo sức bật tăng trưởng.

Thứ hai, đột phá chính sách phát triển thương mại và du lịch.

Thứ ba, nguồn lực tài chính trong chu kỳ tăng trưởng mới.

Thời gian Diễn đàn không nhiều, tôi đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận thẳng thắn, không chỉ nhận diện vấn đề mà là chỉ rõ điểm nghẽn nằm ở đâu, nguyên nhân do đâu và có kiến nghị, đề xuất giải pháp cần điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách, pháp luật nào, cấp nào, cơ quan nào có thẩm quyền xử lý và có thể xử lý trong thời gian nào.

Trên tinh thần đó, tôi xin gợi mở 6 nhóm vấn đề để Diễn đàn cùng tập trung trao đổi.

Một là, chuyển từ chủ trương đúng sang đột phá trong thực thi.

Một trong những yêu cầu xuyên suốt của đổi mới quản trị quốc gia là chuyển mạnh từ tư duy quản lý bằng mệnh lệnh hành chính, tiền kiểm sang quản lý theo rủi ro, hậu kiểm và kết quả đầu ra; bỏ tư duy “không quản được thì cấm”.

Kết luận số 18-KL/TW đã đề ra 92 nhiệm vụ cụ thể cần triển khai trong năm 2026 để thúc đẩy tăng trưởng “2 con số”. Vấn đề hiện nay là phải biến những nhiệm vụ đó thành kết quả cụ thể trong các hoạt động kinh tế. Kết quả đó phải thể hiện được:

Doanh nghiệp đã thực sự giảm được bao nhiêu thời gian chờ đợi thủ tục? Chi phí tuân thủ đã giảm bao nhiêu? Những thủ tục nào còn chồng chéo, còn gây phiền hà? Khâu nào vẫn đang tạo ra độ trễ trong đầu tư và sản xuất, kinh doanh?

Đồng thời, cần làm rõ cơ chế để các kết quả này trở thành chỉ số đo lường trách nhiệm thực thi, gắn với trách nhiệm giải trình của từng cơ quan, đơn vị và nhất là người đứng đầu.

Hai là, nâng cao năng lực quản trị và sức bật của địa phương trong mô hình chính quyền hai cấp.

Việc tổ chức lại các địa phương và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp mở ra không gian phát triển mới, nhưng không gian mới chỉ trở thành động lực tăng trưởng khi đi cùng năng lực quản trị mới và phương thức tổ chức phát triển mới.

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ rõ: Cấp tỉnh mạnh về quy hoạch, điều phối; cấp xã là tuyến đầu; "Trung ương không làm thay địa phương; cấp tỉnh không ôm giữ việc cấp xã có thể làm tốt".

Sau hợp nhất, nhiều tỉnh, thành phố có không gian phát triển rộng hơn, quy mô thị trường lớn hơn, dư địa liên kết vùng và tổ chức lại không gian kinh tế lớn hơn. Đây là cơ hội để phát huy tốt hơn lợi thế về hạ tầng, đất đai, nguồn nhân lực, đô thị, công nghiệp, thương mại, dịch vụ và du lịch.

Nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu rất lớn về quy hoạch, đất đai, thủ tục đầu tư, dữ liệu, tổ chức bộ máy và chất lượng đội ngũ cán bộ.

Tôi đề nghị các địa phương chia sẻ thẳng thắn: đâu là những điểm nghẽn lớn nhất trong vận hành mô hình mới; việc gì tháo gỡ; và cần cơ chế nào để không gian phát triển mới thực sự chuyển hóa thành năng lực tăng trưởng mới?

Ba là, khơi thông và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực cho phát triển.

Một nền kinh tế muốn tăng trưởng nhanh phải có đủ nguồn lực; nhưng quan trọng hơn là phải huy động, phân bổ đúng và sử dụng hiệu quả.

Hiện còn một lượng lớn nguồn lực chưa được khai thác đầy đủ, từ đất đai, tài sản công đến các dự án tồn đọng kéo dài. Đây là dư địa tăng trưởng quan trọng cả trước mắt và dài hạn.

Cùng với đó, đầu tư công phải thực sự trở thành vốn mồi, dẫn dắt và kích hoạt đầu tư xã hội. Hệ thống tài chính phải đáp ứng được nhu cầu vốn lớn hơn của chu kỳ tăng trưởng mới, nhưng đồng thời phải bảo đảm an toàn tài chính quốc gia, lành mạnh và ổn định kinh tế vĩ mô.

Một vấn đề cần đặc biệt lưu ý là: nguồn vốn dài hạn chỉ có thể đi vào nền kinh tế khi có những dự án dài hạn có chất lượng, hiệu quả và minh bạch.

Vì vậy, đề nghị Phiên chuyên đề về nguồn lực tài chính tập trung trả lời ba câu hỏi:

- Vốn cho giai đoạn phát triển mới sẽ đến từ đâu?

- Làm thế nào để huy động được nguồn vốn lớn mà không tạo ra rủi ro cho an toàn tài chính quốc gia?

- Và cần những mô hình, công cụ tài chính mới nào để huy động hiệu quả nguồn lực xã hội và nguồn lực quốc tế cho phát triển?

Bốn là, đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh để tạo thành năng suất, hiệu quả và năng lực cạnh tranh.

Nghị quyết số 19-NQ/TW xác định đổi mới mô hình phát triển, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực chính cho tăng trưởng.

Nghị quyết số 57-NQ/TW cũng đặt ra yêu cầu rất rõ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nhưng vấn đề quyết định là làm thế nào để các chủ trương đó nhanh chóng đi vào sản xuất, kinh doanh và quản trị của địa phương, doanh nghiệp. Từ đó nâng lên năng suất, hiệu quả và năng lực cạnh tranh.

Diễn đàn cần đưa ra những giải pháp có khả năng tạo ra thay đổi thực chất trong sản xuất, kinh doanh và quản trị.

Năm là, nâng tầm doanh nghiệp Việt Nam, tăng sức cạnh tranh và mở rộng thị trường.

Một nền kinh tế muốn phát triển bền vững không thể chỉ dựa vào tăng số lượng doanh nghiệp; phải hình thành được nhiều doanh nghiệp có năng lực đổi mới, quản trị hiện đại, vươn ra thị trường quốc tế và dẫn dắt, kiến tạo các chuỗi giá trị.

Cần tạo điều kiện để doanh nghiệp lớn phát triển thành những doanh nghiệp dẫn dắt; doanh nghiệp lớn kéo theo doanh nghiệp nhỏ và vừa; doanh nghiệp trong nước liên kết sâu hơn với khu vực FDI; đồng thời hình thành các hệ sinh thái doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh ở khu vực và toàn cầu.

Cùng với đó là yêu cầu mở rộng cả thị trường quốc tế và thị trường trong nước.

Đối với du lịch, mỗi năm Việt Nam đón hơn 20 triệu lượt khách quốc tế và hơn 130 triệu lượt khách nội địa, nhưng doanh thu vẫn còn khiêm tốn, tốc độ tăng doanh thu thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng lượng khách.

Tôi đề nghị Phiên chuyên đề về thương mại và du lịch tập trung phân tích sâu những điểm nghẽn này, từ sản phẩm, thị trường, hạ tầng, xúc tiến thương mại, xúc tiến du lịch đến cơ chế phối hợp giữa các địa phương, doanh nghiệp và các ngành; qua đó đưa ra những giải pháp đủ cụ thể để thương mại và du lịch thực sự trở thành những động lực tăng trưởng quan trọng trong giai đoạn mới.

Sáu là, tăng trưởng nhanh phải đi cùng với phát triển bền vững và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Mục tiêu tăng trưởng cao là yêu cầu cấp thiết, nhưng tăng trưởng cao phải đồng thời bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội, môi trường và năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Chúng ta không đánh đổi chất lượng tăng trưởng lấy tốc độ tăng trưởng ngắn hạn.

Kết quả của năm nay phải tạo nền tảng cho năm sau; dự án hoàn thành hôm nay phải tạo ra năng lực sản xuất cho ngày mai; nguồn lực huy động hôm nay phải tạo ra giá trị trong dài hạn; chính sách ban hành hôm nay phải đủ ổn định để doanh nghiệp có thể yên tâm đầu tư dài hạn.

Vì vậy, Diễn đàn cần nhìn xa hơn để cùng trao đổi về kịch bản để đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2027 và cả giai đoạn đến năm 2030, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục có nhiều biến động khó lường.

Thưa các quý vị,

Nếu nhìn xuyên suốt 6 nhóm vấn đề trên, có thể thấy một yêu cầu chung đang đặt ra:

Muốn tạo sức bật mới cho nền kinh tế, phải đồng thời tạo ra chuyển biến mới về thể chế, quản trị, nguồn lực, công nghệ, doanh nghiệp và thị trường.

Tôi kỳ vọng Diễn đàn hôm nay không chỉ dừng lại ở việc nhận diện vấn đề, mà quan trọng hơn là đề xuất được những giải pháp có thể thực hiện ngay, những cơ chế có thể triển khai trong năm 2027 và những định hướng có ý nghĩa cho cả giai đoạn đến năm 2030.

Thưa các quý vị,

Diễn đàn Kinh tế mới được khởi xướng từ năm 2023. Qua ba lần tổ chức, Diễn đàn đã từng bước trở thành một kênh đối thoại chính sách thiết thực giữa cơ quan hoạch định chính sách, cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế và giới nghiên cứu.

Diễn đàn năm nay quy tụ khoảng 400 đại biểu, với sự tham dự và phát biểu chỉ đạo của đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ; sự tham gia của đại diện lãnh đạo các cơ quan Trung ương, Quốc hội, các địa phương; đại diện cơ quan ngoại giao các nước và các tổ chức quốc tế; các hiệp hội, tập đoàn, doanh nghiệp, định chế tài chính trong nước và quốc tế; cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học.

Tôi tin tưởng rằng, với sự chuẩn bị nghiêm túc của Ban Tổ chức, sự tham gia tích cực, trách nhiệm của các đồng chí, các vị đại biểu, Diễn đàn Kinh tế mới lần thứ 4 năm 2026 sẽ đạt được những kết quả thiết thực và thành công tốt đẹp.

Thay mặt các cơ quan đồng chủ trì tổ chức Diễn đàn, tôi trân trọng cảm ơn toàn thể quý vị đại biểu và Xin tuyên bố khai mạc Diễn đàn Kinh tế mới lần thứ 4 năm 2026 với chủ đề “Chính sách đột phá và sức bật của địa phương, doanh nghiệp”.

Xin kính chúc các đồng chí, các vị đại biểu sức khỏe, hạnh phúc và thành công.

Xin trân trọng cảm ơn!