Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) ước tính có 17/26 ngân hàng niêm yết không đạt tỷ lệ cấp tín dụng so với huy động vốn (CDR) trong quý 1/2026 nếu chiếu theo quy định mới dự kiến, như một cách để hình dung thách thức rất lớn trong hai năm tới liên quan chi phí tuân thủ.

Ngày 29/4/2026, Ngân hàng Nhà nước đã công bố dự thảo Thông tư sửa đổi Thông tư 22/2019/TT-NHNN với nhiều quy định mới, thay đổi về tỷ lệ an toàn trọng yếu tiệm cận tiêu chuẩn Basel III như sau: Bổ sung tỷ lệ hoàn toàn mới là Tỷ lệ đòn bẩy.

Nâng cấp ba tỷ lệ thanh khoản mới bao gồm: Tỷ lệ khả năng chi trả LCR thay thế cho hai Tỷ lệ khả năng chi trả (gồm tỷ lệ dự trữ thanh khoản và tỷ lệ khả năng chi trả 30 ngày); Tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng NFSR thay thế cho Tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn; Tỷ lệ cấp tín dụng so với huy động vốn CDR thay thế cho tỷ lệ cho vay so với tiền gửi LDR. 

Thời hạn áp dụng dự kiến theo dự thảo từ ngày 01/01/2028. Dự thảo Thông tư chưa bắt buộc áp dụng ngay tỷ lệ tối thiểu 100% đối với tỷ lệ LCR và NSFR mà nâng dần theo lộ trình từ mức tối thiểu lần lượt là 70% và 90% bắt đầu từ năm 2028 lên ngưỡng tối thiểu là 100% lần lượt vào năm 2031 và 2030.

Các ngân hàng chưa tuân thủ mức tối thiểu 100% đối với tỷ lệ LCR và NFSR từ ngày 01/01/2028 thì sẽ phải đảm bảo duy trì tỷ lệ CDR tối đa 85%.

Khi Thông tư mới có hiệu lực, các ngân hàng có đủ năng lực có thể đăng ký với Ngân hàng Nhà nước để áp dụng ngay tỷ lệ LCR và NSFR ở mức 100% thay cho các quy định cũ theo Thông tư 22 cũng như không bắt buộc phải tuân thủ tỷ lệ CDR. Trong khi đó, tỷ lệ đòn bẩy LEV một công cụ bổ sung cho các yêu cầu về tỷ lệ an toàn vốn nên việc áp dụng chưa bắt buộc có hiệu lực từ ngày 01/01/2028 mà sẽ được Thống đốc quyết định áp dụng khi cần thiết trong từng thời kỳ. 

Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng bản Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư 22 không nhắm tới việc giải quyết vấn đề thanh khoản trong hệ thống ngân hàng hiện nay mà là một sự nâng cấp về hệ thống các tiêu chuẩn quản lý thanh khoản đã được lên lộ trình để tiến gần hơn tới tiêu chuẩn Basel III. 

Các tỷ lệ thanh khoản mới theo dự thảo này đều là quy định khắt khe hơn nhiều so với quy định cũ, buộc các ngân hàng phải thay đổi một cách toàn diện cấu trúc bảng cân đối kế toán.

Ví dụ, các quy định khuyến khích các Ngân hàng thương mại huy động tiền gửi từ bán lẻ có tính chất ổn định hơn so với huy động nguồn vốn ngắn hạn từ thị trường liên ngân hàng ở phía nguồn vốn, và khuyến khích nắm giữ các tài sản có tính thanh khoản cao như trái phiếu Chính phủ và hạn chế các tài sản rủi ro, kém thanh khoản như cho vay Bất động sản dài hạn hoặc đầu tư trái phiếu doanh nghiệp rủi ro ở phía tài sản.

Về mặt tác động kinh doanh, các quy định này nhiều khả năng sẽ tạo ra những thay đổi cấu trúc như tăng chi phí vốn do gia tăng cạnh tranh huy động tiền gửi ổn định trên thị trường và giảm khả năng sinh lời, cùng hiệu suất sử dụng vốn (do yêu cầu phải giữ một phần vốn dưới dạng tài sản sản thanh khoản cao HQLA – vốn có lợi suất thấp hơn cho vay thương mại).

Nhận định về tỷ lệ CDR, VDSC cho rằng sự chuyển đổi từ LDR sang CDR tiếp tục cho thấy sự thắt chặt trong quản lý của Ngân hàng Nhà nước trong việc kiểm soát rủi ro thanh khoản hơn là một động thái làm hạ nhiệt căng thẳng của hệ thống hiện tại dù tỷ lệ CDR tái cho phép tính 20% tiền gửi Kho bạc Nhà nước có kỳ hạn vào phần huy động vốn, thay vì loại trừ toàn bộ như hiện nay.

Trước đây, tỷ lệ LDR chỉ tính các khoản cho vay. Tỷ lệ CDR được thiết kế để tương thích với các định nghĩa về "Cấp tín dụng" rộng hơn trong Luật Các tổ chức tín dụng 2024, bao quát cả các hình thức cấp tín dụng ngoài cho vay truyền thống ví dụ đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, phát hành thư tín dụng, bảo lãnh trước đây không tính vào dư nợ cho vay nhưng bản chất vẫn là cấp tín dụng.

Điều này cũng có thể khiến các ngân hàng cũng sẽ có ít động lực "chuyển đổi" hình thức cấp tín dụng hơn nhằm làm đẹp chỉ số thanh khoản, phản ánh hoạt động cấp tín dụng thực chất hơn

Tỷ lệ CDR đã lược bỏ hoàn toàn nguồn vốn huy động từ thị trường liên ngân hàng, bao gồm tiền gửi, vay từ tổ chức tín dụng và cả số dư giấy tờ có giá được nắm giữ bởi các tổ chức tín dụng khác, ngoại trừ 20% tiền gửi 20% tiền gửi Kho bạc Nhà nước có kỳ hạn.

VDSC đánh giá, việc thúc đẩy quá trình cấu trúc tốc độ tăng trưởng tín dụng và gia tăng áp lực huy động thị trường 1, gián tiếp ảnh hưởng khả năng sinh lời các ngân hàng chưa đủ khả năng tuân thủ.

Theo dự thảo Thông tư, tỷ lệ CDR dự kiến được áp dụng từ 01/01/2028 trừ khi các ngân hàng đã đảm bảo đủ tỷ lệ tối thiểu 100% đối với tỷ lệ LCR và NFSR. Với việc tử số lớn hơn (gia tăng định nghĩa cấp tín dụng) và mẫu số giảm (loại bỏ huy động thị trường 2) trong khi ngưỡng an toàn vẫn giữ ở mức 85%, điều này đồng nghĩa với việc các ngân hàng sẽ đối mặt với khả năng vi phạm tỷ lệ CDR khá cao nếu không có sự kiểm soát về giảm tốc tăng trưởng tín dụng / tăng huy động thị trường 1 tương ứng.

Ước tính có 17/26 ngân hàng niêm yết (loại trừ NVB) vi phạm tỷ lệ CDR trong quý 1/2026, như một cách để hình dung thách thức rất lớn trong hai năm tới liên quan chi phí tuân thủ. Do đó, các Ngân hàng Thương mại cũng sẽ cần cân nhắc về hiệu quả giữa việc tuân thủ sớm tỷ lệ tối thiểu 100% LCR, NFSR và việc tuân thủ tỷ lệ CDR.