Theo thông tin mới nhất từ Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE), kết thúc tháng 4 vừa qua, các chỉ số chính của thị trường chứng khoán đã có sự tăng trưởng tích cực, quanh mức 10% và vẫn đang duy trì đà tăng này trong tháng 5/2026.
Giá trị vốn hóa cổ phiếu trên HoSE cũng đã tăng 10,82% so với tháng trước và tương đương 67,92% GDP năm 2025. Tuy nhiên, trên thị trường đang diễn ra sự phân hóa mạnh giữa các nhóm ngành, các cổ phiếu và không phải nhà đầu tư nào cũng có lãi, dù chỉ số chứng khoán đã tăng lên mức cao.
3 RÀO CẢN CHÍNH KHIẾN DÒNG TIỀN THẬN TRỌNG
Trao đổi trong Talk show Phố Tài chính mới đây, ông Lê Quang Chung, Phó Tổng giám đốc, Công ty CP Chứng khoán Smart Invest (AAS) cho rằng, dòng tiền hiện phân hóa cực kỳ khắt khe, không “dễ dãi” như giai đoạn 2021 - 2022 mà tập trung rất mạnh vào nhóm vốn hóa lớn (Blue chips), đặc biệt là nhóm ngân hàng và các cổ phiếu trụ để điều tiết chỉ số.
Lý do của hiện tượng trên đó là khi dòng tiền không quá dồi dào, các tổ chức và khối ngoại ưu tiên chọn những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản vững chắc, thanh khoản cao và định giá còn hấp dẫn.
Các nhóm bị bỏ lại bao gồm các nhóm cổ phiếu đầu cơ (penny) hoặc các nhóm ngành đang gặp khó khăn về chu kỳ kinh doanh như nhóm bất động sản dân dụng chưa tháo gỡ được pháp lý, hay một số nhóm sản xuất chịu chi phí đầu vào cao vẫn liên tục điều chỉnh hoặc đi ngang.
Dẫn đến hệ quả là nhà đầu tư nắm giữ danh mục không thuộc “trọng điểm” của dòng tiền sẽ thấy tài khoản dậm chân tại chỗ, thậm chí thua lỗ dù VN-Index liên tục phá đỉnh mới.
Hiện có 3 rào cản chính khiến dòng tiền còn thận trọng.
Thứ nhất là độ trễ của chính sách, việc nâng hạng vào tháng 9/2026 là một cú hích lớn, nhưng dòng vốn ngoại lớn (quỹ ETF, quỹ chủ động) thường có lộ trình giải ngân theo từng giai đoạn. Hiện tại, thị trường đang ở giai đoạn “chờ đợi” để xác nhận các bước thực thi cuối cùng.
Thứ hai, áp lực từ kinh tế toàn cầu, những bất ổn tại Trung Đông đã đẩy giá dầu và chi phí vận tải lên cao, cùng với các chính sách thuế quan mới khiến rủi ro lạm phát quay trở lại. Điều này khiến các nhà đầu tư lớn duy trì vị thế phòng thủ.
Thứ ba, tâm lý “nghi ngờ”, khi thị trường đi ngang hoặc tăng trong sự phân hóa, nhà đầu tư cá nhân thường có tâm lý e ngại, sợ mua đuổi ở vùng giá cao nhưng lại không dám bắt đáy các nhóm chưa tăng.
Thông thường, thị trường chứng khoán luôn là “phản chiếu” của tương lai nhưng có những lúc nó đi chậm hơn hoặc phản ứng quá đà với các rủi ro ngắn hạn.
Các yếu vĩ mô và vi mô đang rất tốt, mục tiêu tăng trưởng kinh tế khả quan, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp là có thật và thực tế kết quả kinh doanh quý 1/2026 cũng tăng trưởng cực kỳ ấn tượng.
Tuy nhiên, thị trường có vẻ đang phản ánh sự thận trọng nhiều hơn là tiêu cực. Nhà đầu tư hiện tại không nhìn vào bức tranh tổng thể mà nhìn vào từng “ngách” doanh nghiệp. Trong 4 tháng qua, dữ liệu cho thấy lợi nhuận không ảnh hưởng rõ nét đến giá cổ phiếu trong 4 tháng qua. Cụ thể như nhiều ngành có tăng trưởng lợi nhuận dương trong quý 1/2026 nhưng giá cổ phiếu lại giảm hoặc tăng rất yếu, ví dụ như ngành hàng cá nhân, ngành gia dụng, ngành thực phẩm và đồ uống, ngành bán lẻ... Ngược lại, một số ngành lợi nhuận giảm mạnh nhưng kỳ vọng lớn nên giá vẫn tăng gây ra hiện tượng “lệch pha”.
Các yếu tố tâm lý, dòng tiền, kỳ vọng tương lai, chính sách vĩ mô chi phối mạnh hơn lợi nhuận thực tế trong ngắn hạn. Tuy nhiên, thống kê lợi nhuận dài hạn hàng năm của VN-Index cho thấy lợi nhuận ảnh hưởng rõ nét hơn đến giá cổ phiếu. Qua nhiều năm, cổ phiếu của doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận bền vững thường sẽ có xu hướng tăng giá tương ứng.
Đồ thị so sánh giữa VN-Index (giá) và tăng trưởng lợi nhuận thị trường trong giai đoạn 2010 – 2026 cho thấy xu hướng dài hạn tương quan cùng chiều. Sự lệch pha giữa lợi nhuận và giá thường được điều chỉnh theo thời gian qua cơ chế định giá lại (P/E giãn hoặc thu hẹp tùy theo mức độ lạc quan của nhà đầu tư). Trong ngắn hạn, lợi nhuận có thể bị bỏ qua, giá cổ phiếu chịu ảnh hưởng bởi kỳ vọng và thanh khoản.
Trong dài hạn, lợi nhuận là yếu tố nền tảng quyết định xu hướng giá cổ phiếu. Do đó, VN-Index tăng điểm là đúng với kỳ vọng vĩ mô, nhưng sự sụt giảm ở một số nhóm ngành là do nội tại ngành đó chưa theo kịp đà hồi phục chung.
Về ngắn hạn thì sự phân hóa sẽ còn tiếp tục. Thị trường có thể xuất hiện các nhịp điều chỉnh kỹ thuật để “thay máu” cổ đông và kiểm soát lại ngưỡng hỗ trợ. Đây là cần thiết để chỉ số không tăng quá nóng.
Khi các nút thắt về nâng hạng được tháo gỡ hoàn toàn vào quý 3 và quý 4/2026, dòng tiền sẽ bắt đầu lan tỏa sang các nhóm ngành có định giá rẻ và có câu chuyện phục hồi rõ nét hơn.
“MỎ VÀNG” CHO NHÀ ĐẦU TƯ KIÊN NHẪN
Về chiến lược giao dịch với nhà đầu tư, thời điểm này không phải là lúc để “lướt sóng” mọi cổ phiếu. Chiến lược ưu tiên nên tập trung vào giá trị và nhóm VN30 khi chọn các doanh nghiệp đầu ngành có lợi nhuận tăng trưởng đều qua các quý.
Đồng thời, nhà đầu tư nên gia tăng quản trị rủi ro, duy trì tỷ lệ tiền mặt hợp lý (khoảng 20 - 30%) để sẵn sàng giải ngân khi có nhịp điều chỉnh sâu. Hiện tại, P/E của thị trường vẫn ở mức khá hấp dẫn so với khu vực, phù hợp để tích lũy các cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt cho mục tiêu 6 - 12 tháng tới.
Bối cảnh hiện tại chính là “mỏ vàng” cho các nhà đầu tư kiên nhẫn. Khi doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tích cực mà giá cổ phiếu chưa tăng, thường là do dòng tiền chưa tìm đến hoặc do yếu tố chu kỳ ngành. Nhà đầu tư có thể ưu tiên những doanh nghiệp có dòng tiền kinh doanh (CFO) dương, nợ vay thấp và có cổ tức tiền mặt đều đặn.
Về các nhóm ngành, nhà đầu tư nên ưu tiên nhóm Ngân hàng và VN30 để dẫn dắt danh mục nhờ lợi nhuận ổn định. Các ngành như bán lẻ, thực phẩm và đồ uống cũng đang mở ra cơ hội lớn khi kết quả kinh doanh đã hồi phục nhưng giá vẫn đang ở vùng thấp. Với nhóm chứng khoán, kỳ vọng từ nâng hạng là rất rõ nét nhưng cần sự chọn lọc khắt khe. Ngược lại, cần thận trọng với nhóm bất động sản và đầu cơ khi các nút thắt pháp lý chưa được tháo gỡ hoàn toàn, tránh tâm lý gỡ gạc ở những mã thiếu nền tảng lợi nhuận rõ ràng.
"Lời khuyên cho nhà đầu tư đó là đừng quá lo lắng về việc giá chưa tăng ngay. Trong đầu tư, giá cả sớm muộn cũng sẽ đồng quy với giá trị nội tại. Việc mua được “hàng tốt” ở “mức giá thấp” là lợi thế lớn nhất để có biên lợi nhuận vượt trội trong tương lai", ông Chung nhấn mạnh.
