Việc Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch CPTPP năm 2026 đang mở ra cơ hội thúc đẩy kết nối giữa Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) với Liên minh châu Âu (EU), qua đó góp phần tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, thúc đẩy thương mại số và mở rộng cơ hội đầu tư trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt nhiều biến động…

Trong khuôn khổ Hội nghị Quan chức Cấp cao CPTPP lần thứ ba năm 2026, Diễn đàn Canada - Việt Nam với chủ đề "Khả năng phục hồi kinh tế và hợp tác giữa các nền kinh tế CPTPP và EU" đã diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh ngày 20/7.

Sự kiện do Quỹ châu Á - Thái Bình Dương của Canada (APF Canada), Bộ Công Thương Việt Nam và Đại sứ quán Canada tại Việt Nam đồng tổ chức, quy tụ các nhà hoạch định chính sách, lãnh đạo doanh nghiệp, học giả và chuyên gia thương mại đến từ Canada, Việt Nam, Nhật Bản, Singapore và Liên minh châu Âu.

Không chỉ là một diễn đàn trao đổi chính sách, sự kiện còn phản ánh xu hướng mới trong quản trị thương mại quốc tế: các nền kinh tế tầm trung đang chủ động liên kết với nhau nhằm duy trì hệ thống thương mại mở, dựa trên luật lệ, trong bối cảnh chủ nghĩa bảo hộ gia tăng, cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt và chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc.

VIỆT NAM Ở GIAO ĐIỂM CỦA HAI HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI THẾ HỆ MỚI

Một trong những thông điệp xuyên suốt diễn đàn là vị thế đặc biệt của Việt Nam trong mạng lưới thương mại toàn cầu.

Hiện Việt Nam là một trong số rất ít quốc gia đồng thời tham gia CPTPP và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA). Điều này giúp Việt Nam trở thành cầu nối tự nhiên giữa hai không gian kinh tế rộng lớn, đại diện cho gần 30 nền kinh tế có tổng quy mô GDP chiếm hơn một nửa nền kinh tế toàn cầu.

Các đại biểu cho rằng, khi các doanh nghiệp quốc tế ngày càng ưu tiên đa dạng hóa chuỗi cung ứng và giảm phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ, những quốc gia có khả năng kết nối nhiều khu vực thương mại sẽ có lợi thế cạnh tranh đáng kể trong thu hút đầu tư, phát triển sản xuất và mở rộng xuất khẩu.

Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã nổi lên như một trong những nền kinh tế hưởng lợi lớn từ mạng lưới các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Tuy nhiên, trong giai đoạn mới, lợi thế không còn chỉ nằm ở việc cắt giảm thuế quan mà chuyển sang khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn cao về chuyển đổi số, phát triển bền vững, quản trị dữ liệu, môi trường và chuỗi cung ứng xanh.

Đây cũng chính là những lĩnh vực được các đại biểu xác định là ưu tiên trong quá trình thúc đẩy hợp tác giữa CPTPP và EU, bao gồm thương mại số, đầu tư, phát triển bền vững, khả năng tương thích về quy định và tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia tham dự diễn đàn, nếu các tiêu chuẩn và quy định giữa hai khối từng bước được hài hòa, doanh nghiệp sẽ giảm đáng kể chi phí tuân thủ, thuận lợi hơn trong tiếp cận thị trường và mở rộng hoạt động đầu tư xuyên biên giới.

CÁC NỀN KINH TẾ TẦM TRUNG TÌM KIẾM ĐỘNG LỰC TĂNG TRƯỞNG MỚI

Một nội dung được nhấn mạnh tại diễn đàn là vai trò ngày càng nổi bật của các nền kinh tế tầm trung trong việc duy trì trật tự thương mại quốc tế.

Phát biểu tại sự kiện, Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel cho rằng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều bất ổn, Canada và Việt Nam có chung lợi ích trong việc xây dựng các mối quan hệ thương mại đa dạng, bền vững và có khả năng chống chịu cao hơn. Theo ông, quan hệ thương mại đang phát triển giữa hai nước là minh chứng cho giá trị của hệ thống thương mại mở, dựa trên luật lệ và hợp tác quốc tế.

Trong bối cảnh bất ổn ngày càng gia tăng của nền kinh tế toàn cầu, Canada và Việt Nam cùng chia sẻ lợi ích mạnh mẽ trong việc xây dựng các mối quan hệ thương mại bền vững, đa dạng và có trách nhiệm. Diễn đàn giúp tập hợp các nhà lãnh đạo từ chính phủ, doanh nghiệp và các học giả  để tìm kiếm giải pháp thực tiễn nhằm tăng cường hợp tác kinh tế và mở ra cơ hội mới giữa các nền kinh tế CPTPP và Liên minh châu Âu. Quan hệ thương mại ngày càng phát triển giữa Canada và Việt Nam cho thấy giá trị của thương mại mở, dựa trên luật lệ và hợp tác quốc tế mạnh mẽ trong việc xây dựng một tương lai thịnh vượng và bền vững hơn.

Ông Jim Nickel Đại sứ Canada tại Việt Nam

Trong khi đó, ông Barrett Bingley, đại diện APF Canada, nhận định các dòng chảy thương mại và đầu tư trong tương lai sẽ không còn chỉ được quyết định bởi những nền kinh tế lớn nhất, mà ngày càng phụ thuộc vào các quốc gia sẵn sàng hợp tác nhằm xây dựng lòng tin, củng cố chuỗi cung ứng và duy trì hệ thống thương mại dựa trên luật lệ.

Nhận định này phản ánh xu hướng đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu. Sau nhiều cú sốc liên tiếp từ đại dịch Covid-19, xung đột địa chính trị, biến đổi khí hậu và những gián đoạn logistics, các doanh nghiệp quốc tế không còn đặt ưu tiên tuyệt đối vào chi phí sản xuất thấp mà chuyển sang mục tiêu bảo đảm tính ổn định và khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng.

Điều đó tạo ra cơ hội cho những nền kinh tế như Việt Nam nếu tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng hạ tầng logistics, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động thương mại.

THƯƠNG MẠI SỐ VÀ CHUỖI CUNG ỨNG BỀN VỮNG LÀ TRỌNG TÂM HỢP TÁC

Bên cạnh các vấn đề về thể chế, diễn đàn dành nhiều thời gian trao đổi về những lĩnh vực hợp tác mới có thể tạo động lực tăng trưởng cho cả CPTPP và EU. Trong đó, thương mại số được xem là lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh nhất nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức về tiêu chuẩn dữ liệu, an toàn thông tin và khả năng tương thích giữa các hệ thống pháp lý.

Các đại biểu cho rằng việc tăng cường phối hợp trong xây dựng tiêu chuẩn số sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí giao dịch, thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới và tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Song song với đó là yêu cầu xây dựng các chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu cao hơn trước các cú sốc địa chính trị và biến đổi khí hậu. Việc đa dạng hóa nguồn cung, phát triển logistics xanh, tăng cường minh bạch và thúc đẩy đầu tư chất lượng cao được xem là những hướng hợp tác quan trọng trong giai đoạn tới.

VIỆT NAM MUỐN DOANH NGHIỆP GIỮ VAI TRÒ TRUNG TÂM

Đáng chú ý, với vai trò Chủ tịch CPTPP năm 2026, Việt Nam đặt mục tiêu đưa cộng đồng doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào tiến trình hợp tác giữa CPTPP và châu Âu.

Theo ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương), giai đoạn hợp tác tiếp theo cần được xây dựng trên nền tảng kết nối thường xuyên giữa doanh nghiệp, các phòng thương mại, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý của các nền kinh tế CPTPP cũng như châu Âu.

Ông nhấn mạnh rằng đối thoại chính sách có ý nghĩa quan trọng, nhưng các mối quan hệ thương mại bền vững cuối cùng vẫn được hình thành thông qua kết nối giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp và giữa con người với con người.

Thông điệp này cũng phản ánh định hướng mới của Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là đàm phán và ký kết các hiệp định thương mại tự do, thì giai đoạn hiện nay hướng nhiều hơn đến việc nâng cao hiệu quả thực thi, giúp doanh nghiệp tận dụng tốt hơn các cam kết đã có và mở rộng các cơ chế hợp tác mới.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục phân hóa, việc thúc đẩy liên kết giữa CPTPP và EU không chỉ mang ý nghĩa mở rộng thị trường, mà còn góp phần xây dựng một cấu trúc thương mại quốc tế linh hoạt hơn, đa dạng hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các biến động kinh tế và địa chính trị.

Với vị thế đặc biệt là thành viên của cả CPTPP và EVFTA, cùng vai trò Chủ tịch CPTPP năm 2026, Việt Nam đang có cơ hội khẳng định vai trò là một trong những đầu mối kết nối quan trọng giữa khu vực châu Á - Thái Bình Dương và châu Âu trong giai đoạn phát triển mới của thương mại toàn cầu.