Việt Nam chính thức hình thành sàn giao dịch carbon trong nước

Nghị định gồm 6 chương, 35 điều quy định về các hoạt động liên quan đến sàn giao dịch carbon trong nước, bao gồm đăng ký, cấp mã trong nước, chuyển quyền sở hữu, lưu ký, giao dịch và thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon đủ điều kiện được giao dịch theo quy định pháp luật; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong việc quản lý sàn giao dịch carbon trong nước và chế độ báo cáo, công bố thông tin…

Theo Nghị định, đối tượng áp dụng là Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam; sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam; sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội;

Bên cạnh đó là các cơ quan, tổ chức tham gia giao dịch trên sàn giao dịch carbon trong nước theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường; các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động tổ chức vận hành sàn giao dịch carbon trong nước, đăng ký, cấp mã trong nước, chuyển quyền sở hữu, lưu ký, giao dịch và thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon.

HẠN NGẠCH PHÁT THẢI, TÍN CHỈ CARBON PHẢI ĐƯỢC ĐĂNG KÝ TẬP TRUNG TRÊN HỆ THỐNG ĐĂNG KÝ QUỐC GIA

Nghị định quy định hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon được giao dịch trên hệ thống giao dịch carbon là hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon được phép trao đổi trên sàn giao dịch carbon theo quy định tại Nghị định số 06/2022/NĐ-CP ngày 07/01/2022 của Chính phủ quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 119/2025/NĐ-CP.

Nghị định quy định hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon phải được đăng ký tập trung trên Hệ thống đăng ký quốc gia của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trước khi đưa vào lưu ký, giao dịch trên sàn giao dịch carbon trong nước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện đăng ký các thông tin trên Hệ thống đăng ký quốc gia gồm: hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon; cơ quan, tổ chức sở hữu hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon (thông tin nhận diện cơ quan, tổ chức; số lượng sở hữu hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon).

Trong ngày hoàn tất việc đăng ký hạn ngạch phát thải khí nhà kính trên Hệ thống đăng ký quốc gia, Bộ Nông nghiệp và Môi trường gửi Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam danh sách tổ chức sở hữu hạn ngạch phát thải khí nhà kính đã đăng ký trên Hệ thống đăng ký quốc gia.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện cấp mã trong nước cho hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon trên Hệ thống đăng ký quốc gia và gửi danh sách mã trong nước cho Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội trong ngày hoàn tất việc cấp mã. Mã trong nước của hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon được sử dụng thống nhất khi thực hiện các nghiệp vụ theo quy định.

Theo Nghị định, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định chi tiết hoạt động đăng ký, cấp mã trong nước, hủy đăng ký hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon.

Hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon muốn tham gia giao dịch trên sàn phải được đăng ký, cấp mã trong nước và ký gửi tập trung. Việc cấp mã được thực hiện thống nhất trên hệ thống đăng ký quốc gia, bảo đảm mỗi hạn ngạch và tín chỉ carbon có mã số duy nhất, không trùng lặp.

Theo quy định, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội là đơn vị tổ chức và vận hành hệ thống giao dịch carbon trong nước. Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam thực hiện lưu ký và thanh toán giao dịch. Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam thực hiện chức năng giám sát hoạt động giao dịch carbon theo thẩm quyền.

KHÔNG THU TIỀN CUNG CẤP DỊCH VỤ TRÊN SÀN GIAO DỊCH  TRONG NƯỚC GIAI ĐOẠN THÍ ĐIỂM ĐẾN HẾT 2028

Nghị định quy định chủ thể tham gia giao dịch chỉ được sử dụng 1 tài khoản giao dịch chứng khoán theo pháp luật chứng khoán tại thành viên giao dịch carbon để giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon theo nguyên tắc tách bạch, riêng biệt hoạt động giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon với các hoạt động giao dịch khác.

Thành viên giao dịch carbon phải tách biệt các giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon, theo dõi riêng, hạch toán riêng, không được bù trừ chéo hoặc vay mượn tài sản với các hoạt động giao dịch khác. Tài khoản giao dịch phải hiển thị tách biệt giữa cấu phần giao dịch carbon với cấu phần giao dịch chứng khoán ngay từ khi đăng nhập vào tài khoản giao dịch của người dùng.

Các chủ thể tham gia giao dịch phải có đủ tiền khi đặt lệnh mua, đủ hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon khi đặt lệnh bán. Thành viên giao dịch carbon có trách nhiệm theo dõi số dư hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon, số dư tiền, kiểm tra tính đầy đủ và chính xác của các thông tin đặt lệnh.

Sau khi giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon được xác lập, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội có trách nhiệm cung cấp kết quả giao dịch cho Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam để thanh toán giao dịch.

Về thanh toán giao dịch, Nghị định quy định các giao dịch trên hệ thống giao dịch carbon được thanh toán qua hệ thống lưu ký và thanh toán giao dịch carbon trong cùng ngày giao dịch theo phương thức thanh toán tức thời theo từng giao dịch, không áp dụng theo cơ chế đối tác bù trừ trung tâm.

Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam thực hiện thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon căn cứ vào kết quả giao dịch do Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội cung cấp.

Việc thanh toán tiền giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín carbon được thực hiện trên hệ thống tài khoản thanh toán của ngân hàng thanh toán trên cơ sở nghĩa vụ thanh toán do Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam xác định và ủy quyền của thành viên lưu ký carbon cho ngân hàng thanh toán thực hiện thanh toán tiền giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon.

Việc thanh toán hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon được thực hiện trên hệ thống lưu ký và thanh toán giao dịch carbon theo nguyên tắc chuyển khoản hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon giữa các tài khoản của chủ thể tham gia giao dịch đồng thời với thanh toán tiền tại ngân hàng thanh toán…

Theo quy định này, sàn giao dịch carbon trong nước được xây dựng và tổ chức vận hành theo lộ trình được quy định tại Nghị định số 06/2022/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 119/2025/NĐ-CP.

Đáng chú ý, trong giai đoạn tổ chức vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước đến hết ngày 31/12/2028, Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam và Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội không thu tiền cung cấp dịch vụ trên sàn giao dịch carbon trong nước.

Kể từ ngày 01/01/2029, Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam và Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội thu tiền cung cấp dịch vụ trên sàn giao dịch carbon trong nước theo quy định.