Trong bối cảnh kinh tế tầm thấp (low-altitude economy) không còn chỉ được nhìn nhận như lĩnh vực chiến lược để khẳng định vị thế khoa học công nghệ, mà còn gắn với tăng trưởng kinh tế và bảo đảm quốc phòng an ninh, nhiều quốc gia đang nhanh chóng chuyển từ giai đoạn thử nghiệm công nghệ sang kiến tạo một hệ sinh thái hoàn chỉnh...

Tháng 6/2026, UBND tỉnh Điện Biên ban hành Quyết định 1291/QĐ-UBND, cho phép thử nghiệm có kiểm soát các sản phẩm, dịch vụ ứng dụng công nghệ số phát triển kinh tế tầm thấp bằng UAV, qua đó trở thành địa phương đầu tiên thí điểm mô hình sandbox về kinh tế tầm thấp tại Việt Nam. 

Chương trình dự kiến thực hiện khoảng 6.000 chuyến bay đến hết tháng 5/2027, tập trung vào nông nghiệp, logistics, y tế và đo đạc bản đồ số, với mục tiêu tỷ lệ chuyến bay an toàn trên 99%. 

Dẫn chứng từ Điện Biên để cho thấy Việt Nam đã bắt đầu hình thành “phòng thí nghiệm thực địa” để phát triển lĩnh vực kinh tế tầm thấp.

Tuy nhiên, để từ vài nghìn chuyến bay thử nghiệm đến một thị trường thương mại quy mô lớn, bài toán sẽ không chỉ nằm ở năng lực công nghệ mà còn phụ thuộc vào mức độ rõ ràng và định hướng của hệ thống pháp luật.

Hiện Việt Nam đã có quy định quản lý hoạt động tàu bay không người lái tại Nghị định số 288/2025/NĐ-CP.

Tuy nhiên, phạm vi của kinh tế tầm thấp không chỉ có quản lý thiết bị bay, mà còn cả quản lý không lưu, dữ liệu không gian,... và những ứng dụng dịch vụ được xây dựng trên hệ sinh thái.

Nếu kinh tế tầm thấp được nhìn nhận như một ngành kinh tế mới, Việt Nam sẽ phải đồng thời tính đến hàng loạt cấu phần khác: hạ tầng số phục vụ quản lý không gian bay, hệ thống nhận diện và theo dõi phương tiện, tiêu chuẩn an toàn, bảo hiểm trách nhiệm,... cũng như các tiêu chuẩn kỹ thuật cho phương tiện và dịch vụ.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã xác định phát triển các công nghệ chiến lược là một trong những nhiệm vụ trọng tâm để tạo lập năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn mới.

Trong đó, công nghệ hàng không vũ trụ, UAV và các ngành công nghiệp công nghệ cao liên quan được đánh giá là những lĩnh vực giàu tiềm năng, có khả năng hình thành các ngành kinh tế mới, tạo ra không gian tăng trưởng mới cho đất nước.

Trong khi đó, hiện nay, thực tế nhiều doanh nghiệp phát triển thiết bị bay phục vụ kinh tế tầm thấp trong nước lại gặp không ít rào cản trong xin cấp phép nghiên cứu, thử nghiệm bay... Việc thiếu một khuôn khổ pháp lý và hệ thống tiêu chuẩn quản lý thống nhất khiến doanh nghiệp phải làm việc với nhiều cơ quan, bộ, ngành, làm kéo dài thời gian thử nghiệm và gia tăng chi phí tuân thủ cũng như gánh nặng thủ tục.

Vậy liệu đã đến lúc Việt Nam cần xây dựng một bộ luật riêng về kinh tế tầm thấp, nhằm tạo khung pháp lý thống nhất tạo điều kiện để không gian này phát triển như một "hạ tầng kinh tế mới"? Đồng thời, Việt Nam có cần một chiến lược quốc gia về kinh tế tầm thấp, với những mục tiêu và lộ trình cụ thể để từng bước hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh?

Đây sẽ là hai trong số nhiều vấn đề sẽ được các chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp trong ngành thảo luận tại chương trình đối thoại với chủ đề “Phát triển kinh tế không gian vũ trụ, kinh tế tầm thấp tại Việt Nam”, được phát trực tiếp trên các nền tảng trực tuyến của Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy vào lúc 9 giờ ngày 21/8.

Chương trình sẽ có sự tham gia chia sẻ của các chuyên gia:

• GS.TS. Hoàng Văn Cường, Đại biểu Quốc hội khóa XIV, XV, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam;
• Đại tá, PGS.TS. Nguyễn Huy Hoàng, Học viện Kỹ thuật Quân sự;
• Ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ;
• TS. Lê Xuân Huy, Phó Tổng Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam;
• Ông Tạ Ngọc Thanh, Giám đốc Công ty HTI UAS;
• Phóng viên Ngô Huyền, Ban Kinh tế số, VnEconomy, điều phối chương trình

Kính mời quý độc giả quan tâm theo dõi chương trình!