Việt Nam - EU tìm động lực tăng trưởng mới trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động

Ngày 17/10/2025, tại TP.HCM, Bộ Công Thương phối hợp với Đại sứ quán các nước thành viên EU và EuroCham tổ chức Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Thương mại Việt Nam – EU năm 2025 với chủ đề "Khai phá những xung lực mới".

Sự kiện thu hút đông đảo đại biểu từ cộng đồng doanh nghiệp hai bên, các Đại sứ, Tổng lãnh sự các nước thành viên EU, đại diện Phái đoàn EU tại Việt Nam, lãnh đạo địa phương và hiệp hội ngành hàng.

VIỆT NAM LÀ ĐỐI TÁC LỚN NHẤT CỦA EU TRONG ASEAN

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng đặc biệt ghi nhận những thành tựu đáng khích lệ trong quan hệ kinh tế thương mại Việt Nam - EU sau 5 năm thực thi Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA).

Bất chấp những biến động mạnh mẽ của thị trường toàn cầu, chuỗi cung ứng bị gián đoạn và nhiều khó khăn trong hoạt động giao thương, kim ngạch thương mại hai chiều vẫn ghi nhận sự tăng trưởng ấn tượng.

Theo số liệu từ Cục Hải quan Việt Nam, kim ngạch thương mại Việt Nam - EU đã tăng từ 48,9 tỷ USD trước khi EVFTA có hiệu lực lên gần 78 tỷ USD vào năm thứ 5, tương ứng mức tăng trưởng bình quân 10,1%/năm. Đáng chú ý, xuất khẩu sang EU tăng với tốc độ nhanh hơn (11,7%/năm) so với nhập khẩu (6,1%/năm), cho thấy sức cạnh tranh ngày càng được nâng cao của hàng hóa Việt Nam.

Hiện tại, EU là đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam - thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 và thị trường nhập khẩu lớn thứ 5. Ở chiều ngược lại, Việt Nam đang là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN và nằm trong top 10 nhà cung ứng hàng hóa cho thị trường EU, theo Eurostat 2024.

Thứ trưởng Phan Thị Thắng nhấn mạnh: "EVFTA không chỉ đơn thuần thúc đẩy giao thương và đa dạng hóa thị trường. Quan trọng hơn, hiệp định còn hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi cơ cấu kinh tế, cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh đầu tư".

Đặc biệt, EVFTA đã mở rộng không gian hợp tác giữa hai bên sang những lĩnh vực mới mà cả hai cùng quan tâm: kinh tế xanh, kinh tế số, chuyển đổi năng lượng và phát triển bền vững. Đây là những lĩnh vực thế mạnh và trọng tâm trong chính sách của EU, đồng thời phù hợp với xu hướng phát triển toàn cầu cũng như chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.

Đại sứ Tây Ban Nha Carmen Cano de Lasala và Đại biện Đan Mạch Lasse Pedersen Hjortshøj cùng khẳng định: "Việt Nam là đối tác hàng đầu của EU trong ASEAN, đồng thời bày tỏ tin tưởng vào các động lực mới thúc đẩy tăng trưởng thương mại và đầu tư giữa hai bên, đặc biệt là việc biến tham vọng chung về phát triển bền vững thành hợp tác thực tế trong các lĩnh vực năng lượng, kinh tế tuần hoàn và nông nghiệp".

Đại diện cộng đồng doanh nghiệp châu Âu, ông Jean-Jacques Bouflet, Phó Chủ tịch EuroCham, cho biết trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu trước tác động từ thuế quan thương mại mới, các doanh nghiệp châu Âu đánh giá cao vị thế của Việt Nam.

Việt Nam được xem là thị trường quan trọng, mang lại nhiều lợi ích trong việc đa dạng hóa thương mại. Sức hấp dẫn lâu dài của thị trường Việt Nam như một trung tâm sản xuất và đầu tư bền vững đang được các doanh nghiệp EU đặc biệt chú trọng.

Theo khảo sát của Bộ Công Thương, 76% lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu hiện nay nhìn nhận Việt Nam là điểm đến đầu tư hấp dẫn. Đáng khích lệ hơn, 80% dự báo điều kiện đầu tư sẽ còn thuận lợi hơn trong 5 năm tới. EuroCham cam kết tiếp tục là đối tác đáng tin cậy trong nỗ lực thúc đẩy thương mại và xây dựng môi trường đầu tư năng động, phát triển bền vững tại Việt Nam.

Đánh giá cao lợi thế và năng lực cung ứng của Việt Nam, ông Johan Van den Ban, CEO De Heus Việt Nam & châu Á, cho biết De Heus đang có kế hoạch triển khai các dự án mới tại Việt Nam, thể hiện cam kết đầu tư dài hạn.

"Xây dựng chuỗi cung ứng bền vững là xu thế tất yếu toàn cầu và là con đường bắt buộc để doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị mới. Các giải pháp xanh hóa sản xuất và thực hiện trách nhiệm môi trường, xã hội cần được chú trọng và đẩy mạnh hơn nữa", ông Van den Ban nhấn mạnh.

THÁCH THỨC ĐAN XEN CƠ HỘI

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thứ trưởng Phan Thị Thắng cũng thẳng thắn chỉ rõ những thách thức không nhỏ đang đặt ra, đòi hỏi quyết tâm và nỗ lực rất lớn từ phía Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp.

Kinh tế thế giới đang diễn biến ngày càng phức tạp, khó đoán định và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tăng trưởng chậm lại do bất ổn địa chính trị kéo dài, xu hướng bảo hộ và căng thẳng thương mại leo thang. Quá trình chuyển dịch kinh tế toàn cầu tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ, đòi hỏi Việt Nam - một nền kinh tế có độ mở cao phải nhanh chóng thích ứng và chủ động tham gia vào quá trình tái cấu trúc mới.

Tại Diễn đàn, các chuyên gia trong nước và quốc tế đã tập trung phân tích, đánh giá những vấn đề tác động trực tiếp đến kinh tế, thương mại toàn cầu nói chung và Việt Nam - EU nói riêng. Đặc biệt là chính sách thuế quan mới của Hoa Kỳ và việc triển khai áp dụng các quy chuẩn thương mại xanh, bền vững như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), Chỉ thị về sự tận trách sáng tạo của doanh nghiệp (CS3D), Quy định về phá rừng (EUDR).

Việc đáp ứng yêu cầu về tính bền vững được các chuyên gia nhận định không chỉ là thách thức mà còn tạo ra các cơ hội phát triển mới. Một trong những hướng đi quan trọng là mở rộng mạnh mẽ sang lĩnh vực tài chính xanh.

Thông qua các định chế tài chính hàng đầu như Ngân hàng Đầu tư Châu Âu (EIB) và các tổ chức phát triển của EU, Việt Nam và EU đang từng bước hình thành hệ sinh thái tài chính hỗ trợ chuyển đổi xanh và ESG (môi trường, xã hội, quản trị). Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và nhà đầu tư tham gia sâu hơn vào các chương trình, dự án phát triển bền vững tại Việt Nam.

Các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động chuẩn bị và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh ngày càng cao của thị trường EU. Đây không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và tiếp cận nguồn vốn tài chính xanh với chi phí ưu đãi.

Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Thương mại Việt Nam - EU đã trở thành sự kiện thường niên quan trọng, là kênh tương tác và đối thoại chính sách đa chiều. Thông qua những trao đổi quý báu của các chuyên gia, tổ chức tư vấn và sự thảo luận sôi nổi của các đại biểu, Diễn đàn tiếp tục khẳng định vai trò là cầu nối hiệu quả giữa hai bên.

Các phiên thảo luận đã mang lại nhiều góc nhìn xác thực về triển vọng thị trường trước bối cảnh kinh tế thương mại đang có nhiều diễn biến nhanh, khó lường. Từ đó đưa ra những nhận định về thời cơ và thách thức đan xen, cũng như khuyến nghị các giải pháp thích ứng kịp thời để tận dụng tối đa các cơ hội thị trường.

Diễn đàn cũng là dịp để các bên cùng nhìn lại, đánh giá hiệu quả 5 năm thực thi EVFTA và định hướng tận dụng tốt hơn các cam kết của Hiệp định trong thời gian tới. Quan trọng hơn, sự kiện đã gợi mở những phương hướng phát triển hợp tác và thu hút đầu tư trong các lĩnh vực kinh tế mới, tiềm năng.

Với những kết quả đạt được trong 5 năm qua và sự cam kết mạnh mẽ từ cả hai phía, quan hệ kinh tế thương mại Việt Nam - EU hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển sâu rộng. Tuy nhiên, để biến những cam kết thành hiện thực, cả hai bên cần có sự nỗ lực lớn hơn nữa trong việc tháo gỡ rào cản, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và tận dụng tối đa các cơ hội hợp tác mới trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động.