WB: Lạm phát cơ bản và toàn phần của Việt Nam tiếp tục xu hướng tăng

Ngân hàng Thế giới (WB) vừa công bố báo cáo cập nhật tình hình kinh tế vĩ mô Việt Nam tháng 12/2022. Trong đó, cơ quan này đặc biệt nhấn mạnh về việc lạm phát của Việt Nam đang tăng nhanh.

Cụ thể, WB cho biết, lạm phát tính theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) nhích nhẹ từ 4,3% trong tháng 10 lên 4,4% trong tháng 11. Lạm phát cơ bản, nghĩa là không gồm giá lương thực, thực phẩm, năng lượng và các mặt hàng có giá do Nhà nước quản lý (y tế và giáo dục), tiếp tục tăng từ 4,5% trong tháng 10 lên 4,8% trong tháng 11, đạt kỷ lục mới.

Theo đó, tăng trưởng doanh số bán lẻ cũng giảm từ 20,7% trong tháng 10 (so cùng kỳ) xuống 17,5% trong tháng 11 (so cùng kỳ), tốc độ tăng giảm liên tục trong ba tháng qua. Bên cạnh lý do giảm phần nào do hiệu ứng xuất phát điểm thấp liên quan đến giãn cách Covid-19 trong quý 3/2021 đang yếu dần, tốc độ phục hồi tiêu dùng trong 3 quý đầu năm có vẻ cũng đang giảm xuống. Mặc dù du lịch quốc tế tiếp tục phục hồi, nhưng số lượt khách du lịch vẫn thấp hơn nhiều so với thời kỳ trước đại dịch Covid-19.

Báo cáo cũng cho thấy, chỉ số sản xuất công nghiệp chỉ tăng 5,3% trong tháng 11 (so cùng kỳ) so với 6,3% trong tháng 10 (so cùng kỳ), là mức tăng thấp nhất kể từ tháng 2/2022. Tăng trưởng giảm đà phần nào do hiệu ứng xuất phát điểm cao.

Thực tế, chỉ số sản xuất công nghiệp phục hồi từ mức  -1,8% trong tháng 10/2021 (so cùng kỳ) lên 8,2% trong tháng 11/2021 (so cùng kỳ) khi quốc gia mở cửa lại sau giai đoạn giãn cách Covid-19 kéo dài. Ngoài ra, sức cầu bên ngoài yếu đi cũng là một yếu tố đóng góp quan trọng, khi nhu cầu của các thị trường xuất khẩu chủ lực đã và đang suy giảm.

Tiếp tục xu hướng giảm từ tháng 09/2022, chỉ số PMI trong lĩnh vực chế tạo chế biến lần đầu tiên bị trượt về vùng suy giảm (dưới 50 điểm) kể từ tháng 10/2021, giảm từ 50,6 trong tháng 10/2022 xuống còn 47,4 trong tháng 11. Điều này cho thấy điều kiện sản xuất kinh doanh trong tháng 11 đã xấu đi so với các tháng trước đó.

Thông tin đáng chú ý, xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa đều giảm lần đầu tiên kể từ tháng 11/2021. Cụ thể, so với cùng kỳ năm trước, xuất nhập khẩu hàng hóa giảm lần lượt 8,4% và 7,2% trong tháng 11/2022.

Trong đó, xuất khẩu giảm đồng loạt, một phần do sức cầu bên ngoài yếu đi nhưng cũng do hiệu ứng xuất phát điểm cao so với tốc độ tăng ngoại lệ vào tháng 11/2021 nhờ nền kinh tế được mở cửa lại sau nhiều tháng giãn cách.

Mặt khác, do xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào đầu vào nhập khẩu, hầu hết các sản phẩm nhập khẩu chủ lực đều giảm mạnh so với năm trước đó, ngoại trừ kim ngạch nhập khẩu nhiên liệu tăng 61,7% trong tháng 11/2022.

WB đánh giá, áp lực đối với đồng tiền của Việt Nam đã được nới bớt. Đồng tiền của Việt Nam tăng giá nhẹ trong tháng 11 (0,8%) so với mức giảm giá cộng dồn 9,1% kể từ cuối năm 2021. Đồng tiền tăng giá chủ yếu do đồng USD yếu đi trên thị trường quốc tế.

Thực chất, tất cả các đồng tiền lớn và đồng tiền của các quốc gia láng giềng của Việt Nam đều giảm so với đồng USD trong tháng 11/2022. Theo WB, việc Ngân hàng Nhà nước nâng các mức lãi suất chính sách chính thêm 200 điểm cơ bản trong tháng 9 và tháng 10/2022 cũng góp phần nới nhẹ áp lực đối với đồng nội tệ.

Cân đối ngân sách trong tháng 11 đạt 1,4 tỷ USD bội thu sau khi giảm nhẹ về mức bội chi trong tháng 9 và bội thu nhẹ ở mức 0,2 tỷ USD trong tháng 10. Tổng thu tăng 5,9% (so cùng kỳ năm trước) trong khi giảm 6,7% (so cùng kỳ) trong tháng 10. Tổng chi cũng tăng cao hơn, tháng 11 tăng 17,0% so với 11,8% của tháng trước (so cùng kỳ).

Đến cuối tháng 11/2022, tổng thu đã cao hơn 16,1% so với dự toán thu còn tổng chi bằng 76,2% dự toán chi (cao hơn một điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước), dẫn đến bội thu 12,1 tỷ USD trong 11 tháng đầu năm 2022.

Chi phí vay nợ tăng cao phản ánh điều kiện huy động tài chính trong nước bị thắt chặt khi Ngân hàng Nhà nước nâng lãi suất để ổn định đồng nội tệ so với đồng USD trong tháng 9 và tháng 10.

Với các dữ liệu trên, WB cho rằng cả hai động lực tăng trưởng là xuất khẩu và nhu cầu trong nước đều đang chững lại. Nhu cầu bên ngoài yếu đi gây ảnh hưởng đến xuất khẩu, trong khi tiêu dùng hậu Covid-19 dường như cũng phục hồi chậm lại.

"Điều kiện huy động tài chính bị thắt chặt hơn và lạm phát gia tăng có thể ảnh hưởng đến nhu cầu trong nước trong thời gian tới. Đồng USD yếu đi trong tháng 11 giúp giảm nhẹ áp lực đối với tỷ giá", báo cáo nhấn mạnh.