Xây dựng cửa khẩu thông minh tại Lào Cai, hướng tới trung tâm logistics biên giới

Theo Đề án, mô hình cửa khẩu thông minh được xây dựng trên nền tảng ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), phương tiện vận tải thông minh tự động hóa hoàn toàn, đồng thời hiện đại hóa đồng bộ hạ tầng logistics đa phương thức, kết nối với hệ thống đường sắt, cảng cạn nội địa và đường cao tốc.

Mục tiêu là hình thành trung tâm giao thương hàng hóa xuất nhập khẩu, tăng cường kết nối giữa Việt Nam với khu vực ASEAN và vùng Tây Nam Trung Quốc, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy hội nhập và phát triển bền vững khu vực biên giới.

Đề án xác định việc phát triển cửa khẩu thông minh gắn với thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành hoạt động xuất nhập khẩu. Mô hình này được kỳ vọng giúp nâng cao năng lực thông quan, giải quyết tình trạng ùn tắc hàng hóa, giảm chi phí vận chuyển, tối ưu hóa quy trình thủ tục và cải thiện môi trường kinh doanh.

Bên cạnh đó, việc triển khai cửa khẩu thông minh còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ logistics, tăng thu ngân sách, kiểm soát buôn lậu, gian lận thương mại, đồng thời giảm phát thải, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh trật tự và chủ quyền biên giới.

Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, năng lực vận chuyển hàng hóa qua hai lối thông quan Kim Thành và Bản Vược sẽ tăng gấp 2 lần; chi phí logistics bình quân giảm từ 20–30% đối với doanh nghiệp sử dụng phương tiện tự động hóa hoàn toàn; tổng giá trị xuất nhập khẩu qua hai lối này đạt khoảng 9 tỷ USD.

Đề án được triển khai từ quý 2/2026 với lộ trình cụ thể cho từng khu vực. Tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành, giai đoạn 1 từ quý 1/2026 đến hết quý 1/2027 tập trung lựa chọn nhà đầu tư, xây dựng hạ tầng, trang thiết bị và hoàn thiện cơ sở pháp lý; giai đoạn 2 từ quý 2/2027 triển khai vận hành và phát triển hạ tầng cửa khẩu thông minh.

Tại lối thông quan Bản Vược, giai đoạn 1 từ quý 1/2026 đến hết quý 4/2028 thực hiện mở lối thông quan, lựa chọn nhà đầu tư, xây dựng hạ tầng và hệ thống công nghệ; giai đoạn 2 từ quý 1/2029 đưa vào vận hành.

Trong giai đoạn đầu, Đề án tập trung hoàn thiện thể chế, quy chuẩn, thủ tục chuyên ngành; thúc đẩy đàm phán với phía Trung Quốc về vận chuyển hàng hóa bằng phương tiện tự động hóa; huy động nguồn lực xã hội hóa đầu tư; nâng cấp hệ thống thông tin và kết nối dữ liệu.

Giai đoạn vận hành sẽ tổ chức triển khai mô hình cửa khẩu thông minh theo quy định chuyên ngành, đồng thời thường xuyên kiểm tra, đánh giá, xử lý các vấn đề phát sinh. Song song, tiếp tục hoàn thiện hệ thống kho bãi, dịch vụ logistics và nghiên cứu bố trí làn riêng phục vụ phương tiện vận tải thông minh tự động hóa qua cửa khẩu.