Xu hướng logistics tích hợp trong bối cảnh mới của thương mại toàn cầu

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang trải qua những biến động sâu rộng, từ căng thẳng địa chính trị, xung đột khu vực đến sự thay đổi nhanh chóng của chính sách thuế quan và hành vi tiêu dùng, logistics tích hợp đang nổi lên như một xu hướng mang tính định hình lại toàn bộ cấu trúc chuỗi cung ứng. Không còn đơn thuần là bài toán vận chuyển, logistics ngày nay đang chuyển mình thành một hệ sinh thái quản trị tổng thể, nơi dữ liệu, hạ tầng và năng lực vận hành được kết nối trong một mô hình thống nhất nhằm gia tăng khả năng chống chịu và tối ưu hiệu quả.

Tại Hội nghị CONNEXIONS 2026 do A.P. Moller - Maersk tổ chức, nhiều chuyên gia đã chỉ ra rằng chuỗi cung ứng toàn cầu đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mang tính cấu trúc. Trong đó, logistics tích hợp được xem là “mảnh ghép” quan trọng giúp doanh nghiệp thích ứng với môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp. Thay vì vận hành theo mô hình phân mảnh với nhiều nhà cung cấp dịch vụ riêng lẻ, doanh nghiệp đang hướng tới việc xây dựng một đầu mối vận hành thống nhất, từ vận tải biển, đường bộ, hàng không đến kho bãi, thông quan và phân phối.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp đơn giản hóa chuỗi cung ứng mà còn nâng cao tính minh bạch, cải thiện khả năng kiểm soát và giảm thiểu rủi ro gián đoạn. Đặc biệt, trong bối cảnh các cú sốc chuỗi cung ứng ngày càng xuất hiện với tần suất cao hơn, từ đại dịch đến xung đột khu vực, khả năng phản ứng nhanh và linh hoạt trở thành yếu tố sống còn đối với doanh nghiệp.

QUAN HỆ VIỆT NAM – TRUNG QUỐC TRONG VAI TRÒ BỔ TRỢ SONG PHƯƠNG

Trong làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến chiến lược, không chỉ nhờ vị trí địa lý thuận lợi mà còn bởi những lợi thế nền tảng về kinh tế và chính sách. Tăng trưởng GDP đạt 8,02% trong năm 2025 – mức cao nhất trong hơn một thập kỷ – cùng với dòng vốn FDI tập trung mạnh vào lĩnh vực chế biến, chế tạo đã củng cố vị thế của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư quốc tế.

Đáng chú ý, quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc đang phát triển theo hướng ngày càng bổ trợ lẫn nhau. Nếu Trung Quốc tiếp tục đóng vai trò là nguồn cung lớn về nguyên vật liệu, máy móc và hàng hóa trung gian, thì Việt Nam lại trở thành trung tâm sản xuất và cửa ngõ xuất khẩu quan trọng ra thị trường toàn cầu. Kim ngạch thương mại song phương đạt 252 tỷ USD trong năm 2025, tăng 26,5% so với cùng kỳ, là minh chứng rõ nét cho sự gắn kết này.

Xu hướng này cho thấy mô hình “China+1” đang dần chuyển sang một giai đoạn mới khi Việt Nam không chỉ là lựa chọn thay thế mà trở thành một mắt xích không thể thiếu trong mạng lưới sản xuất toàn cầu. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng kéo theo mức độ phức tạp ngày càng cao trong vận hành chuỗi cung ứng, đặc biệt là trong các hoạt động xuyên biên giới giữa hai quốc gia.

Việc tuân thủ các quy định từ nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA), với các yêu cầu khác nhau về quy tắc xuất xứ và chứng từ, đang trở thành thách thức lớn đối với doanh nghiệp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chi phí mà còn tác động trực tiếp đến thời gian giao hàng và mức độ rủi ro trong hoạt động thương mại.

Theo bà Silvia Ding, Giám đốc Điều hành khu vực Đại Trung Hoa của Maersk, trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế toàn cầu nhiều biến động, khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng đã trở thành ưu tiên chiến lược đối với các doanh nghiệp Trung Quốc khi mở rộng ra thị trường quốc tế. “Việt Nam không còn là lựa chọn dự phòng mà đã trở thành một phần không thể tách rời trong mạng lưới sản xuất toàn cầu”, bà nhấn mạnh.

ĐA DẠNG HÓA NGÀNH LOGISTICS GIÚP TĂNG CƯỜNG KHẢ NĂNG CHỐNG CHỊU

Trước những thách thức ngày càng phức tạp, logistics tích hợp đang được xem là chìa khóa để doanh nghiệp quản trị rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn. Đặc biệt, với các doanh nghiệp hoạt động theo mô hình sản xuất song phương Việt Nam – Trung Quốc, việc hợp tác với một đối tác logistics có năng lực tích hợp, hiểu rõ quy định của cả hai thị trường và sở hữu hạ tầng kết nối xuyên biên giới trở thành yếu tố mang tính quyết định.

Ông Kevin Stuart Burrell, Giám đốc Điều hành khu vực Mekong của Maersk, cho biết mục tiêu của doanh nghiệp là đơn giản hóa chuỗi cung ứng thông qua việc tích hợp các dịch vụ từ vận tải biển, kho bãi đến thông quan và vận tải nội địa. Việc mở rộng hệ thống kho ngoại quan tại khu vực phía Bắc vào cuối năm 2024 là một bước đi cụ thể nhằm tận dụng tiềm năng của hành lang kinh tế Hà Nội – Hải Phòng, đồng thời giúp khách hàng rút ngắn thời gian lưu kho và tối ưu hóa quy trình vận hành.

Chia sẻ bên lề hội nghị, ông Burrell nhấn mạnh rằng trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, doanh nghiệp không có lựa chọn nào khác ngoài việc chủ động thích ứng. “Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là đảm bảo hàng hóa của khách hàng được vận chuyển đến đúng điểm đến một cách tối ưu nhất, đồng thời duy trì sự minh bạch trong thông tin và liên lạc xuyên suốt quá trình”, ông Burrell khẳng định.

Theo ông, Maersk hiện tập trung vào ba yếu tố cốt lõi: đảm bảo an toàn cho khách hàng và hàng hóa, bảo vệ đội ngũ thuyền viên và nhân sự, và xây dựng các phương án vận chuyển thay thế khi xảy ra gián đoạn. “Chúng tôi tận dụng đa dạng phương thức vận tải, từ đường biển, đường bộ đến đường hàng không, để đảm bảo dòng chảy hàng hóa không bị gián đoạn”, ông cho biết.

Sự chuyển đổi từ một hãng vận tải biển truyền thống sang một nhà cung cấp giải pháp logistics tích hợp đã giúp Maersk nâng cao đáng kể khả năng linh hoạt. Điều này cho phép doanh nghiệp phản ứng nhanh hơn trước các cú sốc chuỗi cung ứng và hỗ trợ khách hàng duy trì hoạt động kinh doanh trong mọi hoàn cảnh.

"XANH" VÀ SỐ HÓA NÂNG CAO HIỆU QUẢ VẬN HÀNH LOGISTICS

Bên cạnh bài toán vận hành, yếu tố bền vững đang ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc đối với chuỗi cung ứng hiện đại. Trong bối cảnh các thị trường lớn như EU và Mỹ siết chặt các tiêu chuẩn môi trường và cơ chế điều chỉnh carbon, việc “xanh hóa” logistics không còn là lựa chọn mà là điều kiện tiên quyết để duy trì lợi thế cạnh tranh.

Maersk đặt mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2040, sớm hơn một thập kỷ so với mục tiêu chung của ngành. Để hiện thực hóa mục tiêu này, doanh nghiệp đang triển khai nhiều giải pháp như phát triển đội xe tải điện, sử dụng tàu nhiên liệu kép và ứng dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng trong vận hành.

Tuy nhiên, theo ông Burrell, quá trình chuyển đổi này vẫn đang ở giai đoạn đầu và còn nhiều thách thức. Ngành logistics vẫn phụ thuộc lớn vào nhiên liệu hóa thạch, và trong trường hợp xảy ra gián đoạn nghiêm trọng về nguồn cung năng lượng, ngay cả những doanh nghiệp tiên phong cũng sẽ gặp khó khăn. Dù vậy, xu hướng đa dạng hóa năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu truyền thống là không thể đảo ngược.

Song song với đó, chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng giúp nâng cao hiệu quả vận hành. Việc ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) cho phép doanh nghiệp dự báo nhu cầu chính xác hơn, tối ưu hóa lộ trình vận chuyển và giảm thiểu lãng phí trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Đặc biệt, những công nghệ này phù hợp với các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như điện tử, dệt may và nông sản vốn là những lĩnh vực đòi hỏi độ chính xác cao về thời gian giao hàng và điều kiện bảo quản.

Với hơn 35 năm hiện diện tại Việt Nam cùng hệ thống hạ tầng cảng biển chiến lược như Cái Mép và Lạch Huyện, các tập đoàn logistics toàn cầu đang đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa cơ hội từ làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng, Việt Nam cần tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng, cải cách thủ tục hành chính và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Các chuyên gia nhận định rằng nếu kết hợp hiệu quả giữa logistics tích hợp, chuyển đổi số và phát triển bền vững, Việt Nam không chỉ duy trì vai trò là trung tâm sản xuất mà còn có thể vươn lên trở thành trung tâm logistics hiện đại của khu vực Mekong.