Xuất khẩu dầu của Iran giảm xuống mức thấp nhất 6 năm

Theo dữ liệu vận tải biển của công ty phân tích thị trường năng lượng Vortexa, xuất khẩu dầu thô và khí ngưng tụ của Iran trong tháng 5 giảm xuống dưới 300.000 thùng/ngày, mức thấp nhất trong ít nhất 6 năm. Nguyên nhân chính là lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ.

Mỹ bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa hải quân đối với các tàu ra vào cảng Iran từ ngày 13/4, khiến xuất khẩu dầu của nước này giảm mạnh. Diễn biến này xảy ra giữa lúc thị trường dầu đối mặt nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, sau khi Iran gần như phong tỏa eo biển Hormuz - một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới, làm gián đoạn dòng dầu từ Saudi Arabia, Kuwait, Iraq và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) ra thị trường quốc tế.

Dữ liệu của Vortexa cho thấy xuất khẩu dầu của Iran đạt trung bình khoảng 209.000 thùng/ngày trong tháng 5, giảm mạnh so với 1,34 triệu thùng/ngày trong tháng 4 và gần 1,9 triệu thùng/ngày trong tháng 3. Đây là mức thấp nhất kể từ cuối năm 2019 và đầu năm 2020, thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump theo đuổi chiến dịch “gây sức ép tối đa” với Iran trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên.

“Các nguyên nhân chính có thể đến từ tình trạng gián đoạn quanh eo biển Hormuz, lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các tàu ra vào hải cảng Iran, cũng như việc chủ tàu, nhà khai thác, công ty bảo hiểm và các đối tác giao dịch không muốn để tàu và thủy thủ đoàn đối mặt với môi trường an ninh rủi ro hiện nay”, bà Claire Jungman, nhà phân tích của Vortexa, nhận định.

Dữ liệu từ công ty phân tích hàng hóa Kpler cũng cho thấy xu hướng giảm tương tự, dù ước tính xuất khẩu dầu của Iran trong tháng 5 cao hơn một chút, ở mức 260.000 thùng/ngày. Đây vẫn là mức thấp nhất trong 6 năm.

Theo Kpler, lượng dầu Iran lưu trữ trên tàu đang giảm, do ngày càng nhiều tàu chở dầu dỡ hàng tại Trung Quốc. Trong khoảng 147 triệu thùng dầu thô và dầu ngưng tụ của Iran đang được lưu trữ trên biển, khoảng 67 triệu thùng bị mắc kẹt trong vùng Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman. Lượng dầu lưu trữ trên biển của Iran hiện đã giảm đáng kể so với mức đỉnh gần đây khoảng 190 triệu thùng vào cuối tháng 4.

Trong khi đó, ông Iman Nasseri, nhà phân tích tại công ty tư vấn năng lượng FGE NexantECA, ước tính khoảng 55 triệu thùng dầu thô của Iran đang được lưu trữ trên các tàu bị kẹt trong khu vực phong tỏa hải quân của Mỹ, thấp hơn ước tính của Kpler.

Theo ông Homayoun Falakshahi, nhà phân tích của Kpler, nếu lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ kéo dài thêm 2 tháng, Iran có thể không còn đủ dầu để tiếp tục xuất khẩu sang Trung Quốc - khách hàng mua dầu lớn nhất của nước này.

Dữ liệu của Kpler cho thấy nhập khẩu dầu thô Iran của Trung Quốc giảm xuống 1,1 triệu thùng/ngày trong tháng 5, mức thấp nhất kể từ tháng 1/2025.

Giới phân tích cho rằng xuất khẩu dầu giảm mạnh có thể gây sức ép lớn lên nguồn thu của Iran, do năng lượng là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế nước này. Nếu tình trạng này kéo dài, Tehran có thể đối mặt với sức ép tài chính nghiêm trọng hơn.

Tác động của đà giảm không chỉ giới hạn ở Iran. Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh thị trường toàn cầu đang đặc biệt chú ý đến nguồn cung dầu từ Trung Đông, khu vực giữ vai trò then chốt trong dòng chảy năng lượng thế giới. Nếu xuất khẩu dầu của Iran tiếp tục bị siết chặt, trong khi hoạt động vận chuyển qua khu vực quanh eo biển Hormuz vẫn gián đoạn, nguồn cung dầu thô toàn cầu có thể chịu thêm sức ép.

Vì vậy, thị trường và giới phân tích đang theo dõi liệu xuất khẩu dầu của Iran có phục hồi trong thời gian tới hay không. Bất kỳ sự gián đoạn lớn nào tại Trung Đông cũng có thể nhanh chóng tác động đến giá dầu, cán cân cung - cầu năng lượng và hoạt động thương mại quốc tế.