Luật hóa nguyên tắc quản trị trí tuệ nhân tạo trong xuất bản
ĐĐỗ Như
Chọn cỡ chữ
Trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong hoạt động xuất bản, tham gia sâu vào quá trình tạo lập nội dung. Dự thảo Luật cần khẳng định rõ sử dụng AI không làm thay đổi trách nhiệm của tổ chức, cá nhân quyết định xuất bản và phát hành.
Quang cnarh hội trường ngày 9/8. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội.
Sáng ngày 09/8, tại
Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch
Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị
Thanh, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều
của Luật Xuất bản.
LÀM RÕ RANH GIỚI PHÁP
LÝ “XUẤT BẢN PHẨM ĐIỆN TỬ”
Phát biểu thảo luận
tại hội trường, đại biểu Nguyễn Vũ Trung, Đoàn Đại biểu Quốc hội thành
phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh cần xác định rõ “biên giới” của Luật Xuất bản trên
không gian mạng.
Theo đại biểu, dự thảo quy định “nội dung có tính chất xuất
bản trên không gian mạng” là tác phẩm, tài liệu được tạo lập dưới hình thức
tương tự xuất bản phẩm và phổ biến đến công chúng.
Về khái niệm "tương tự xuất bản phẩm", đại biểu đặt
vấn đề một báo cáo khoa học dạng PDF, một luận văn trong kho dữ liệu mở, một cẩm
nang doanh nghiệp, một podcast, newsletter hoặc một tài liệu trên website có thể
đều mang hình thức "tương tự xuất bản phẩm".
Nếu không làm rõ thì ranh giới giữa xuất bản, báo chí, mạng
xã hội, cơ sở dữ liệu, kho học liệu, thông tin thông thường trên internet sẽ rất
khó xác định.
Do đó, đại biểu Nguyễn Vũ Trung đề nghị Luật thiết kế rõ ba
tầng: xuất bản phẩm, sản phẩm thông tin thực sự có tính chất xuất bản, và thông
tin thông thường trên internet. Đồng thời, loại trừ rõ bài đăng mạng xã hội,
blog cá nhân, trao đổi cá nhân, dữ liệu nghiên cứu mở, thông tin nội bộ trừ khi
được tổ chức thành hoạt động xuất bản.
Đại biểu Đoàn Hùng Vũ, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp phát biểu ý kiến. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội.
Còn đại biểu Đoàn Hùng Vũ, Đoàn đại biểu Quốc hôi tỉnh Đồng
Tháp nhận định dự thảo luật đã thể chế hóa chủ trương tăng cường sự lãnh đạo của
Đảng đối với hoạt động xuất bản; đồng thời chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ,
đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong hoạt động xuất bản.
Đại biểu Đoàn Hùng Vũ đề nghị cần tiếp tục rà soát, giải
thích từ ngữ để làm rõ hơn ranh giới pháp lý giữa “xuất bản phẩm điện tử” và “nội
dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng”. Đại biểu nhấn mạnh hai loại nội
dung này có nhiều điểm tương đồng về hình thức và phương thức phổ biến, trong
khi quy trình và trách nhiệm pháp lý lại khác nhau.
BỔ SUNG TRÁCH NHIỆM SỬ DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TRONG HOẠT ĐỘNG
XUẤT BẢN
Quản lý việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động
xuất bản cũng là vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm góp ý.
Đại biểu Nguyễn Thị
Sửu, Đoàn đại biểu Quốc hôi thành phố Huế đánh giá cao việc dự thảo Luật đã bổ
sung quy định yêu cầu xuất bản phẩm có nội dung được tạo lập toàn bộ hoặc một
phần bằng AI phải được thông báo và gắn nhãn.
Tuy nhiên, theo đại biểu, gắn nhãn mới giải quyết vấn đề
minh bạch, chưa làm rõ trách nhiệm pháp lý. Đại biểu đề nghị dự thảo Luật khẳng
định rõ sử dụng AI không làm thay đổi trách nhiệm của tổ chức, cá nhân quyết định
xuất bản và phát hành. Việc sử dụng xuất bản phẩm, dữ liệu huấn luyện AI phải
tuân thủ pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan.
Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh tiếp thu và giải trình các nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội.
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu nhấn mạnh trong thời đại AI, pháp
luật phải trả lời 3 câu hỏi. Nội dung được tạo lập, thay đổi thế nào? Ai chịu
trách nhiệm? Và khi có vấn đề, Nhà nước có thể truy xuất, xử lý ra sao? Nếu làm
được điều đó thì Luật sẽ không chỉ giải quyết vướng mắc hôm nay mà còn tạo
khung pháp lý bền vững cho một nền xuất bản số.
Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng
Ninh cũng đề nghị bổ sung trách nhiệm đối với việc sử dụng trí tuệ nhân tạo
trong hoạt động xuất bản, phát hành xuất bản phẩm điện tử.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, trí tuệ nhân tạo ngày càng
được ứng dụng rộng rãi trong hoạt động xuất bản, tham gia sâu vào quá trình tạo
lập nội dung. Tuy nhiên, AI không phải là chủ thể pháp luật nên không thể thay
thế trách nhiệm của tổ chức, cá nhân xuất bản.
Việc bổ sung quy định này sẽ bảo đảm nguyên tắc xác định rõ
chủ thể chịu trách nhiệm, nâng cao tính minh bạch và hạn chế việc lợi dụng AI để
né tránh trách nhiệm pháp lý. Do đó, cần có quy định đủ rõ để vừa khuyến khích đổi
mới sáng tạo, vừa bảo vệ quyền tác giả và quyền, lợi ích hợp pháp của người sử
dụng.
Đóng góp ý kiến với nội dung này, đại biểu Nguyễn Phạm Duy
Trang, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hồ Chí Minh đề nghị bổ sung các nguyên
tắc về minh bạch, truy xuất, trách nhiệm. Theo đó, khi AI tham gia đáng kể vào
việc tạo lập nội dung cốt lõi thì phải có cơ chế công khai hoặc xác định được mức
độ tham gia.
Bên cạnh đó, phải có khả năng xác định nguồn dữ liệu và quá
trình tạo lập nội dung ở mức cần thiết để kiểm tra, bảo vệ quyền tác giả và xử
lý vi phạm. Đặc biệt, việc sử dụng AI không làm giảm, chuyển giao hoặc miễn trừ
trách nhiệm pháp lý của nhà xuất bản, người đứng đầu nhà xuất bản, biên tập
viên và các chủ thể có liên quan.
Giải trình các nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết từ thực tiễn công
tác xuất bản thời gian qua, dự thảo luật bổ sung quy định nhằm hình thành ba
vòng kiểm soát chặt chẽ: Nhà xuất bản thẩm định nội dung, trình cơ quan chủ quản
phê duyệt kế hoạch xuất bản; Cơ quan chủ quản xem xét phê duyệt kế hoạch xuất bản;
Cơ quan quản lý nhà nước thẩm định xuất bản phẩm lưu chiểu và cho ý kiến trước
khi nhà xuất bản ra quyết định phát hành.
Đối với các ý kiến khác của đại biểu Quốc hội, cơ quan soạn
thảo sẽ tiếp thu đầy đủ để tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Chính phủ, cơ
quan thẩm tra nghiên cứu, hoàn thiện và chỉnh lý dự thảo luật cũng như trong
quá trình xây dựng các văn bản dưới luật.
Sau chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev, hai nước tập trung củng cố tin cậy chính trị, mở rộng hợp tác thương mại, đầu tư, dầu khí, năng lượng sạch, kết nối vận tải và logistics, đồng thời tăng cường hợp tác giữa các cơ quan, địa phương và giao lưu nhân dân.
Thông qua các hoạt động tại Tuần lễ Cấp cao APEC 2026 và tiếp xúc song phương tại Trung Quốc, Việt Nam tiếp tục củng cố quan hệ với các đối tác, mở rộng hợp tác kinh tế, thương mại, khoa học - công nghệ, đồng thời tạo nền tảng cho việc đảm nhiệm vai trò chủ nhà APEC 2027.
Quốc hội đã biểu quyết, thông qua Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển du lịch; xác định địa bàn ưu tiên gồm 3 cực tăng trưởng du lịch. Theo phân loại, dự án chất lượng cao chỉ được hỗ trợ, dự án động lực được ưu đãi thuế, tiền thuê đất, dự án động lực mang tính chiến lược thì được ưu đãi cao nhất.
Sáng 21/11, tại Nhà Quốc hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev đã tiến hành hội đàm, thống nhất các biện pháp thúc đẩy hợp tác trong những lĩnh vực trọng tâm, sớm triển khai hiệu quả khuôn khổ Đối tác chiến lược giữa hai nước.
Việt Nam và Azerbaijan nhất trí tạo đột phá trong hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư; mở rộng hợp tác năng lượng – dầu khí, nông nghiệp, giao thông vận tải, đồng thời tăng cường phối hợp trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, giáo dục và hợp tác đa phương.
Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp
cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.
Sau 5 năm tạm dừng thi công vì thiếu vốn, tuyến đường tránh phía Nam Bảo Lộc dài hơn 15km được tái khởi động. Dự kiến hoàn thành và đưa vào sử dụng tháng 3/2028. Công trình nhằm giải quyết dứt điểm ùn tắc trên Quốc lộ 20 đoạn qua trung tâm Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng.
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...
Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...
Nhìn lại di sản và thành tựu của Thời báo Kinh tế Việt Nam - Tạp chí Kinh tế Việt Nam trong 35 năm qua, giá trị lớn nhất không chỉ đo bằng lượng thông tin phục vụ bạn đọc hàng ngày, hàng giờ, cũng...
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...