5 mối lo lớn nhất của các sếp ngân hàng trung ương giữa chiến sự ở Trung Đông

Tại chuỗi sự kiện thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) ở Washington DC trong tuần vừa rồi, hãng tin CNBC đã tiến hành phỏng vấn hơn 30 nhà lãnh đạo ngân hàng trung ương, chính trị gia và nhà hoạch định chính sách về những mối lo ngại lớn nhất của họ về tác động của cuộc chiến ở Vùng Vịnh đến nền kinh tế toàn cầu.

Các cuộc phỏng vấn này được thực hiện trước khi Iran vào cuối tuần vừa rồi tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz rồi lại tuyên bố đóng cửa tuyến đường biển huyết mạch này với lý do Mỹ không thực hiện đúng các cam kết.

CHIẾN TRANH KÉO DÀI

Mối lo đầu tiên được các nhà hoạch định chính sách đề cập là khả năng cuộc chiến kéo dài.

Cuộc xung đột tại Iran đã chiếm lĩnh các cuộc thảo luận tại chuỗi sự kiện năm nay của IMF và WB, vì dù cuộc chiến đã kéo dài hơn 7 tuần, vẫn còn quá nhiều sự bất định và khó lường. Tổng thống Trump đã tuyên bố rằng cuộc chiến "sẽ sớm kết thúc", nhưng những thông điệp mâu thuẫn từ Washington và Tehran khiến tình hình trở nên khó đoán.

Ông Pierre Gramegna, Giám đốc điều hành Cơ chế Ổn định châu Âu (ESM), nhấn mạnh rằng cuộc chiến đã có tác động rõ rệt, đặc biệt là đối với lạm phát và giá cả năng lượng. Ông trích dẫn một câu của nhà văn Gabriel Garcia Marquez rằng "bắt đầu một cuộc chiến dễ hơn là kết thúc cuộc chiến đó”.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Pháp Francois Villeroy de Galhau nói với CNBC rằng các nhà hoạch định chính sách “không thể chỉ đặt cược vào kịch bản thuận lợi nhất”.

Ông nói: “Hiện nay đang có một sự bất ổn chưa từng thấy, thậm chí là chưa được biết đến. Chiến tranh có thể kéo dài, có thể gây ra những ảnh hưởng thứ cấp, không chỉ đối với năng lượng mà còn đối với nhiều hàng hóa khác. Chúng tôi dự báo lạm phát sẽ cao hơn và tăng trưởng sẽ thấp hơn”.

Bộ trưởng Tài chính Thụy Điển Elisabeth Svantesson cảnh báo rằng “chúng ta vẫn chưa thấy hết mọi khía cạnh của cuộc khủng hoảng này, và mọi chuyện có thể rất tồi tệ”.

KINH TẾ ĐÌNH LẠM

Một mối lo khác là nguy cơ lạm phát cao kết hợp với tăng trưởng kinh tế trì trệ, hay còn gọi là tình trạng đình lạm (stagflation). Nhiều người tham gia cuộc phỏng vấn của CNBC xem đây là một mối quan ngại chính. Nếu cuộc chiến kéo dài, tác động đến lạm phát sẽ là điều đáng lo ngại nhất.

Ông Gramegna cảnh báo rằng nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa toàn bộ hoặc phong tỏa một phần trong 2 tháng nữa, lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm 1-2,5 điểm phần trăm trong năm nay, dẫn tới tình trạng đình lạm.

“Hãy nhìn vào các con số lạm phát của những tháng vừa rồi. Hãy nhìn vào giá xăng tại các trạm xăng trên khắp thế giới. Ảnh hưởng là rõ ràng”, ông nói.

AN NINH NĂNG LƯỢNG

An ninh năng lượng cũng là một vấn đề cấp bách được đề cập khi các nhà hoạch định chính sách trao đổi với CNBC.

Bộ trưởng Tài chính Hy Lạp Kyriakos Pierrakakis cảnh báo rằng thế giới có thể đang đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng lớn nhất trong lịch sử. Ông nhấn mạnh rằng 1/3 lượng phân bón, lưu huỳnh, helium và sản phẩm hóa dầu của toàn thế giới đi qua eo biển Hormuz, và nếu nguồn cung này tiếp tục gián đoạn, ảnh hưởng sẽ rất lớn.

“Ngoài ra, tình hình của tháng 4 có thể tồi tệ hơn tháng 3, vì ngay bây giờ, những chuyến tàu chở hàng cuối cùng rời Vùng Vịnh vào ngày 28/2 sẽ cập bến vào ngày 20/4. Sau đó, sự gián đoạn nguồn cung sẽ càng trở nên rõ ràng hơn", ông nói.

Bộ trưởng Tài chính New Zealand Nicola Willis cũng lo ngại rằng nếu cuộc xung đột kéo dài, kịch bản xấu nhất có thể sẽ trở thành hiện thực. Trong kịch bản đó, dầu thô từ Vùng Vịnh không thể đến các nhà máy lọc dầu ở nhiều nơi tại châu Á, dẫn đến tình trạng thiếu hụt.

“Chúng tôi đang chuẩn bị cho những kịch bản như vậy và cho rằng lạm phát sẽ cao dai dẳng trên mục tiêu mà chúng tôi đề ra”, bà Willis nói.

Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure nói với CNBC rằng châu Âu cần tăng cường đầu tư vào điện năng để xây dựng khả năng phục hồi cho thị trường năng lượng của mình. Ông nói về Pháp: “Chúng tôi sẽ đầu tư vào năng lượng hạt nhân, chúng tôi sẽ đầu tư vào năng lượng tái tạo”.

Ông nói thêm: “Cuộc khủng hoảng này một lần nữa cho thấy chúng ta cần độc lập hơn và phải nhìn nhận biến đổi khí hậu như một cơ hội chứ không phải là một mối đe dọa”.

Bà Krishna Srinivasan, người đứng đầu bộ phận châu Á tại IMF, kêu gọi “mọi quốc gia ở châu Á” xem xét đa dạng hóa chuỗi cung ứng năng lượng của họ.

SỰ BẤT ĐỊNH GÂY KHÓ KHĂN CHO HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH

Thách thức trong việc hoạch định chính sách cũng là một mối lo lớn. Các nhà hoạch định chính sách cho biết việc lập kế hoạch trở nên khó khăn do tình trạng bất định kéo dài.

Ông Olli Rehn, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Phần Lan và là một thành viên hội đồng thống đốc của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) nhấn mạnh rằng hiện tại không hề có bất kỳ một sự rõ ràng nào về các vấn đề chính liên quan tới cuộc xung đột, bao gồm khả năng bao giờ chiến tranh có thể kết thúc. Ông nói ECB “không định sẵn một hướng đi nào cho lãi suất”, dù thị trường đang đặt cược khả năng ECB tăng lãi suất trong năm nay.

Ông Joachim Nagel, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) và cũng là một thành viên hội đồng thống đốc ECB, mô tả tình hình là "rất mờ mịt”. Với cuộc họp chính sách tiền tệ tiếp theo của ECB sẽ diễn ra sau 2 tuần nữa, ông Nagel cho biết cơ quan này sẽ tùy vào các diễn biến sắp tới để đưa ra quyết định “theo từng cuộc họp một”.

“Trong 2 tuần tới, sẽ có nhiều thứ mới xuất hiện. Tôi thực sự thận trọng để có thể đưa ra một tín hiệu nào đó về bước đi tiếp theo của chúng tôi về chính sách tiền tệ”, ông giải thích.

KHẢ NĂNG TRỤ VỮNG CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

Khả năng phục hồi của thị trường là một điểm sáng trong bối cảnh ảm đạm này. Thị trường chứng khoán toàn cầu phần lớn đã vượt qua tác động của cuộc chiến Iran, trong đó chứng khoán Mỹ liên tiếp lập kỷ lục mới trong tuần trước. Tính đến hết phiên ngày thứ Sáu tuần trước, chỉ số MSCI World Ex-US của chứng khoán thế giới không gồm Mỹ đã giảm khoảng 1% so với trước chiến tranh, nhưng đã tăng hơn 8% trong 1 tháng trở lại đây.

Tuy nhiên, bà Verena Ross, Chủ tịch cơ quan quản lý chứng khoán châu Âu ESMA, cảnh báo rằng câu hỏi đặt ra là thị trường sẽ tiếp tục chống chịu ra sao với mức độ biến động gia tăng.

Ông Martins Kazaks, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Latvia và là một thành viên của hội đồng thống đốc ECB, nhận xét rằng đến hiện tại phản ứng của thị trường với cuộc chiến tranh này là không điều ít ai ngờ tới.

Ông nói: “Điều khiến tôi ngạc nhiên là thị trường tài chính đã trở lại trạng thái trước khi chiến tranh bắt đầu. Nhưng từ giờ trở đi, chúng ta mới thấy tác động thực sự của cuộc chiến đến nguồn cung sẽ như thế nào…Sẽ có sự gián đoạn nguồn cung thực sự, và chúng ta sẽ thấy điều này ảnh hưởng như thế nào đến nền kinh tế thực”.