Áp lực chuyển đổi thông minh đặt ngành tài chính trước bài toán an toàn thông tin

Báo cáo của Fintech Việt Nam 2024 – VAFI & EY chỉ ra 60% tổ chức tài chính tại Việt Nam đã bắt đầu thử nghiệm hoặc triển khai AI trong một số khâu như: Phân tích hành vi đầu tư và dự báo xu hướng thị trường, Tự động hóa quy trình xử lý hồ sơ, xác thực, bồi thường bảo hiểm,...

Theo bà Hoàng Hải Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam, ngành tài chính – chứng khoán – bảo hiểm đang không chỉ chuyển đổi về công nghệ, mà còn là chuyển đổi trong tư duy quản trị, trong cách thức khai thác dữ liệu và ra quyết định kinh doanh dựa trên dữ liệu thông minh.

Trong bối cảnh đó, có thể thấy rằng dù nhiều tổ chức tài chính tại Việt Nam đã bắt đầu hành trình ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phần lớn doanh nghiệp vẫn rất cần những bước đệm và sự hỗ trợ thiết thực – để vừa phát triển, vừa thích ứng an toàn với những xu hướng công nghệ và quy định mới của thị trường.

Chuyển đổi số, đặc biệt là ứng dụng AI, không chỉ đòi hỏi công nghệ, mà còn cần hành lang pháp lý rõ ràng, dữ liệu tin cậy và cơ chế hợp tác giữa các bên.

DỮ LIỆU CÁ NHÂN ĐÃ TRỞ THÀNH QUYỀN CÔNG DÂN CỐT LÕI

Do đó, dưới sự bảo trợ của Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB), ngày 17/10, GreenNode (đơn vị AI Cloud của VNG) đã phối hợp cùng 3 tập đoàn công nghệ hàng đầu của Mỹ gồm NVIDIA, TechData và F5, tổ chức hội thảo “Thúc đẩy cách mạng số trong doanh nghiệp Bảo hiểm và Chứng khoán với AI và Dữ liệu thông minh”.

Ngày 8/10/2025, Tổ chức xếp hạng thị trường FTSE Russell đã công bố thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026.

Việc nâng hạng được kỳ vọng sẽ mở ra làn sóng đầu tư quốc tế mạnh mẽ. HSBC dự báo trong 6 tháng đầu tiên, dòng vốn đầu tư thụ động vào thị trường có thể tăng thêm 1,5-2 tỉ USD. Ngân hàng Thế giới (World Bank) cũng dự báo trong dài hạn, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu đạt tiêu chí "thị trường mới nổi" của MSCI và "thị trường mới nổi tiên tiến" của FTSE Russell.

Trước yêu cầu đòi hỏi hệ thống tài chính – chứng khoán Việt Nam phải hiện đại, minh bạch hơn nhờ AI và hạ tầng dữ liệu, Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân, Giám đốc Trung tâm huấn luyện Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), cũng cảnh báo: “Trước đây, bảo vệ dữ liệu cá nhân chỉ được coi là quyền phái sinh từ quyền riêng tư, nhưng nay đã trở thành một quyền công dân cốt lõi. Nếu không được bảo vệ, dữ liệu cá nhân sẽ trở thành sẽ trở thành mỏ vàng cho tội phạm mạng, kéo theo nguy cơ người dùng bị khai thác dữ liệu, xâm phạm đời tư và tài sản. Trong lĩnh vực chứng khoán, dữ liệu tài chính là dữ liệu nhạy cảm nhất - từ giao dịch, biến động hay tăng trưởng tài sản. Nếu đối tượng tội phạm thu thập được sẽ có rất nhiều cách xâm phạm vào đời tư và tài sản của chúng ta, do đó nhu cầu bảo vệ là bắt buộc”. 

Đồng quan điểm, bà Hải Anh cũng cho rằng: “Khi các tổ chức tài chính đầu tư mạnh vào AI và hạ tầng số, việc hoàn thiện hành lang pháp lý và chính sách hỗ trợ sẽ là bước đệm quan trọng để phát triển an toàn, bền vững. Với sự đồng hành của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và đối tác công nghệ, Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng hệ sinh thái dữ liệu – AI minh bạch, an toàn và hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và củng cố niềm tin của nhà đầu tư”.

ĐẢM BẢO AN TOÀN DỮ LIỆU CÁ NHÂN NGAY TỪ NHỮNG KHÂU ĐẦU TIÊN MỘT SẢN PHẨM TÀI CHÍNH

Ông Vũ Thanh Tùng, Giám đốc AI Cloud của GreenNode chia sẻ: “GreenNode theo đuổi mục tiêu xây dựng nền tảng AI có chủ quyền tại Việt Nam – nơi các tổ chức, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và bảo hiểm, có thể khai thác sức mạnh của AI và dữ liệu một cách hiệu quả, an toàn và tuân thủ pháp lý. Chúng tôi phát triển những giải pháp được thiết kế cho nhu cầu của doanh nghiệp Việt, vận hành trên hạ tầng trong nước, mà không phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài”.

Trong khi đó, bà Phụng Vương, Giám đốc bảo vệ dữ liệu toàn cẩu Vinfast nhấn mạnh các doanh nghiệp Việt nên áp dụng cách tiếp cận “data privacy by design”, tức là đặt yếu tố bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư cá nhân của người dùng ngay từ giai đoạn xây dựng sản phẩm, thay vì đợi dịch vụ được triển khai ở quy mô lớn mới triển khai bảo vệ dữ liệu.

Theo báo cáo “Tổng quan thị trường Bảo hiểm Việt Nam năm 2024” của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường đạt 227.500 tỷ đồng, phản ánh quy mô và tốc độ phát triển nhanh chóng của ngành. Trong khi đó, ngành Chứng khoán với hơn 10,2 triệu tài khoản cá nhân đang đối mặt với yêu cầu xử lý dữ liệu khổng lồ, cùng áp lực bảo đảm an toàn thông tin và ổn định hệ thống giao dịch. 

Cùng với các chính sách như Chiến lược Phát triển Trí tuệ nhân tạo Quốc gia hay Luật Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân (hiệu lực từ 1/1/2026), Việt Nam đang xây dựng hành lang pháp lý và hạ tầng số thuận lợi để hình thành một nền tài chính minh bạch, hiệu quả và an toàn dữ liệu, nền tảng không thể thiếu của một thị trường chứng khoán mới nổi.