Ông có thể cho biết mối quan hệ tốt đẹp giữa Việt Nam và Azerbaijan đã có lịch sử phát triển như thế nào và rõ nét nhất trong những lĩnh vực nào?

Đối với Azerbaijan, Việt Nam là một đối tác đặc biệt quan trọng tại châu Á bởi giữa hai nước có mối quan hệ lịch sử lâu đời. Quan hệ đó được đặt nền móng từ năm 1959, khi vị lãnh tụ của nhân dân Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh, thăm Azerbaijan. Kể từ đó, hai nước đã xây dựng và phát triển mối quan hệ hữu nghị, hợp tác bền chặt.

Hợp tác giữa hai nước bắt đầu từ lĩnh vực dầu mỏ và khí đốt. Khoảng 40 năm trước, Việt Nam và Azerbaijan đã cùng nhau đặt những viên gạch đầu tiên cho ngành công nghiệp dầu khí Việt Nam và khai thác những thùng dầu đầu tiên. Thành quả đó đã góp phần tạo nền tảng vững chắc cho công cuộc Đổi mới của Việt Nam.

Năm 2025, hai nước đã kỷ niệm 100 năm ngày sinh của vị Tổng giám đốc đầu tiên của Vietsovpetro, ông Jalal Mamedov, người Azerbaijan. Năm nay, chúng ta tiếp tục kỷ niệm 45 năm thành lập Vietsovpetro - đơn vị có vai trò rất quan trọng trong việc hỗ trợ và đặt nền móng cho sự phát triển kinh tế của Việt Nam.

Trên nền tảng hợp tác quan trọng đó, Việt Nam và Azerbaijan đã mở rộng quan hệ sang nhiều lĩnh vực khác. Chẳng hạn, hai nước đã hợp tác trong lĩnh vực điện ảnh. Hôm nay, tôi mang đến đây một cuốn sách rất thú vị, được xuất bản năm 1962 bởi một nhà làm phim nổi tiếng của Azerbaijan. Ông đã sống tại Việt Nam trong ba năm theo đề nghị của Chính phủ Việt Nam để hỗ trợ thành lập Trường Điện ảnh Việt Nam. Sau khi trở về Azerbaijan, ông đã viết cuốn sách “Những gì tôi thấy ở Việt Nam”.

Trong những năm gần đây, quan hệ giữa Việt Nam và Azerbaijan đã có những bước phát triển mới như thế nào?

Chúng ta có một di sản lịch sử chung rất quý báu. Tuy nhiên, ngày hôm nay, điều quan trọng là phải tiếp tục gìn giữ, phát huy di sản đó và đưa quan hệ giữa hai nước tiến xa hơn. Năm 2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có chuyến thăm chính thức Azerbaijan vào ngày 7/5. Trong chuyến thăm này, lãnh đạo hai nước đã quyết định nâng cấp quan hệ song phương lên Đối tác chiến lược. Sau khi khuôn khổ quan hệ mới được thiết lập, chỉ trong một thời gian ngắn đã có khoảng 11 chuyến thăm cấp bộ từ Azerbaijan đến Việt Nam và trong năm 2026, quá trình trao đổi đoàn tiếp tục được thúc đẩy.

Trong năm nay, chúng tôi đã khai trương các chuyến bay chở hàng trực tiếp đầu tiên của hãng hàng không vận tải Azerbaijan kết nối Hà Nội và Baku, tạo cầu nối giữa châu Âu và châu Á. Đây sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy không chỉ thương mại giữa Azerbaijan và Việt Nam mà còn cả thương mại giữa Việt Nam với các đối tác châu Âu, bởi đây là một trong những hãng hàng không vận tải hàng hóa lớn của châu Âu.

Bên cạnh đó, trong tương lai gần, một số dự án đầu tư quan trọng giữa các doanh nghiệp lớn của Azerbaijan và Việt Nam tại cả hai nước sẽ được công bố. Đây không chỉ là những dự án có ý nghĩa đối với quan hệ song phương mà còn có tầm quan trọng đối với cả khu vực.

Trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, Việt Nam, Azerbaijan, các nước Trung Á và Thổ Nhĩ Kỳ đang hình thành một trong những tuyến vận tải đường bộ và đường hàng không đáng tin cậy nhất kết nối châu Á với châu Âu. Azerbaijan, Kazakhstan và Thổ Nhĩ Kỳ, cùng các đối tác khác, sẽ sớm đưa ra các giải pháp kết nối Việt Nam với Hành lang Trung tâm giữa châu Á và châu Âu. Chúng tôi kỳ vọng sự kết nối này sẽ hỗ trợ tích cực cho nền kinh tế Việt Nam, nhất là khi Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay và sẽ cần những tuyến vận tải ổn định, tin cậy để đưa hàng hóa tới thị trường châu Âu.

Bên cạnh đó, chúng tôi cũng kỳ vọng trong thời gian tới hai nước sẽ thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác du lịch - một trong những lĩnh vực quan trọng trong quan hệ song phương. Đối với Azerbaijan, châu Á là một thị trường mới nhưng có tiềm năng rất lớn. So với một số đối tác khác ở Trung Á, Azerbaijan mới chỉ bắt đầu thúc đẩy hợp tác du lịch với Việt Nam. Tôi cho rằng hợp tác du lịch sẽ tạo động lực cho sự phát triển của nhiều lĩnh vực hợp tác khác giữa hai nước. Trong thời gian tới, dầu khí, du lịch và vận tải sẽ là những lĩnh vực ưu tiên trong quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Azerbaijan.

Tháng 9/2025, lần đầu tiên Hội đồng Quản lý du lịch Azerbaijan đã đến thăm Việt Nam và tham gia Hội chợ Du lịch quốc tế tại thành phố Hồ Chí Minh với gian hàng quốc gia. Sau đó, chúng tôi đã bắt đầu tổ chức nhiều đoàn khách du lịch từ Việt Nam đến Azerbaijan trong năm. Đồng thời, số lượng khách du lịch Azerbaijan đến Việt Nam cũng tăng lên qua từng năm.

Sự gia tăng trao đổi khách du lịch giữa hai nước trước hết xuất phát từ nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống, đồng thời cũng phản ánh thực tế Việt Nam đang trở thành một trong những điểm đến du lịch hấp dẫn của thế giới. Đó là cơ sở để chúng tôi tin tưởng vào triển vọng hợp tác rất tích cực trong lĩnh vực này.

Trong thời gian tới, Azerbaijan và Việt Nam sẽ triển khai một số dự án quan trọng trong lĩnh vực du lịch. Hiện, giữa hai nước chưa có các chuyến bay thuê chuyến (charter) trực tiếp, nhưng vấn đề này đang được hai bên tích cực thúc đẩy. Tôi hy vọng đến cuối năm nay, chúng ta sẽ giải quyết được vấn đề này, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công dân hai nước đi lại và giao lưu.

Sau chuyến thăm Azerbaijan của Tổng Bí thư Tô Lâm vào tháng 5/2025, theo ông, quan hệ song phương giữa hai quốc gia đã có những thay đổi như thế nào?

Tổng thống Ilham Aliyev và Tổng Bí thư Tô Lâm đã quyết định nâng tầm quan hệ giữa Azerbaijan và Việt Nam lên Đối tác chiến lược. Trước hết, hai nhà lãnh đạo đã xác định hai trụ cột ưu tiên là hợp tác kinh tế nhằm tăng cường quan hệ thương mại, đầu tư và hợp tác văn hóa, bởi hai nước có nhiều tiềm năng trong lĩnh vực này.

Trong hợp tác kinh tế, các lĩnh vực ưu tiên được hai nhà lãnh đạo xác định gồm năng lượng, dầu mỏ và khí đốt, hợp tác về năng lượng xanh, du lịch, vận tải và xây dựng. Xây dựng cũng là lĩnh vực mà các doanh nghiệp hai nước có thể hỗ trợ lẫn nhau và chia sẻ kinh nghiệm trong triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Một trong những lĩnh vực quan trọng và nhiều triển vọng hiện nay là chuyển đổi số và chính phủ điện tử. Azerbaijan đã số hóa toàn bộ dịch vụ công dành cho người dân và cung cấp trên nền tảng trực tuyến. Hiện nay, tại Azerbaijan, chỉ trong khoảng 10-15 phút, người dân có thể đổi hộ chiếu hoặc giấy phép lái xe tại một trung tâm dịch vụ duy nhất. Chúng tôi sẵn sàng chia sẻ toàn bộ kinh nghiệm này thông qua mô hình dịch vụ mà chúng tôi gọi là ASAN.

Chúng tôi cũng có một mô hình tương tự dành cho người nghỉ hưu, mang tên DOST. Tôi tin rằng Azerbaijan và Việt Nam có thể chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm của nhau trong việc phát triển các dịch vụ công như vậy. Bên cạnh đó, chúng tôi đang chuẩn bị triển khai một số dự án rất quan trọng trong các lĩnh vực dầu mỏ và khí đốt, phát điện và vận tải. Xây dựng cơ sở hạ tầng cũng là một lĩnh vực đầy triển vọng và chúng tôi kỳ vọng sẽ sớm triển khai những dự án quy mô lớn.

Vì vậy, tôi tin rằng năm nay sẽ là một năm rất nhiều triển vọng. Hy vọng đến cuối năm, chúng tôi sẽ có thể công bố những dự án cụ thể để các doanh nghiệp của hai nước cùng tham gia.

Hiện nay, Việt Nam và Azerbaijan đang có những hợp tác nào nhằm góp phần bảo đảm an ninh năng lượng?

Tôi cho rằng, theo định hướng của lãnh đạo cấp cao hai nước, các doanh nghiệp năng lượng của Việt Nam và Azerbaijan sẽ tiếp tục củng cố quan hệ hợp tác, tăng cường kết nối trực tiếp và cùng nghiên cứu, triển khai các dự án cụ thể, đặc biệt trong lĩnh vực cung cấp các sản phẩm dầu khí.

Dầu thô của Azerbaijan là một trong những loại dầu có chất lượng cao nhất trên thế giới. Các chuyên gia dầu khí của chúng tôi cũng rất am hiểu thị trường Việt Nam, bởi nhiều người đã từng làm việc hơn 10 năm tại Vũng Tàu cho Vietsovpetro và xây dựng được những mối quan hệ hợp tác cũng như quan hệ cá nhân rất tốt tại đây.

Để tăng cường hợp tác năng lượng giữa hai nước, điều quan trọng là cần thúc đẩy hợp tác trực tiếp giữa các doanh nghiệp năng lượng. Điều này cũng sẽ tạo động lực thúc đẩy hợp tác trong nhiều lĩnh vực kinh tế khác, bởi năng lượng không chỉ bảo đảm nguồn cung mà còn là nền tảng để xây dựng niềm tin và mở rộng quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực.

Tôi hy vọng trong thời gian tới, các doanh nghiệp dầu khí hàng đầu của hai nước sẽ có thêm nhiều cuộc gặp gỡ, cùng triển khai các dự án mới, qua đó tiếp tục củng cố và phát triển quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Azerbaijan.

Theo ông, những sản phẩm nào của Việt Nam có nhiều tiềm năng tại thị trường Azerbaijan?

Các sản phẩm của Việt Nam, đặc biệt là nông sản và thiết bị điện tử, rất được ưa chuộng và có nhiều triển vọng không chỉ tại Azerbaijan mà còn ở các thị trường trong khu vực.

Hiện nay, chúng tôi đã phát triển một khu kinh tế tự do quy mô lớn trên Biển Caspi với đầy đủ bốn phương thức vận tải. Baku đang từng bước trở thành một trong những trung tâm logistics quan trọng của khu vực. Chúng tôi không chỉ mong muốn đưa hàng hóa Việt Nam vào thị trường Azerbaijan mà còn trở thành đầu mối phân phối các sản phẩm này đến các thị trường phía Bắc, phía Nam, phía Đông và phía Tây.

Đó là lý do tôi cho rằng các mặt hàng thực phẩm, hải sản, nông sản, dệt may và điện tử của Việt Nam có nhiều tiềm năng xuất khẩu vào thị trường Azerbaijan. Thực tế, quá trình này đã bắt đầu.

Mặc dù hiện nay Việt Nam chưa có Đại sứ quán tại Azerbaijan, nhưng hằng năm Azerbaijan đều tổ chức Ngày Việt Nam tại Baku vào tháng Bảy nhân dịp kỷ niệm chuyến thăm của Chủ tịch Hồ Chí Minh tới Baku. Năm 2025, sau chuyến thăm lịch sử của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Azerbaijan, cùng với thành công của chương trình Ngày Việt Nam tại Baku và lễ khai trương Hội trường Hồ Chí Minh tại Học viện Dầu khí ở Baku, chúng tôi đã chứng kiến sự quan tâm ngày càng lớn của các doanh nghiệp Việt Nam đối với thị trường Azerbaijan. Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu xuất khẩu thực phẩm và nông sản sang Azerbaijan.

Tháng 5/2026, nhà hàng Việt Nam quy mô lớn đầu tiên tại Baku đã chính thức khai trương và thu hút rất đông thực khách. Điều đó cho thấy các sản phẩm thực phẩm của Việt Nam đang ngày càng được người tiêu dùng trong khu vực đón nhận. Tôi tin rằng trong thời gian tới, nông sản, hàng dệt may và các sản phẩm điện tử của Việt Nam cũng sẽ có nhiều cơ hội phát triển tại thị trường của chúng tôi.

Bên cạnh đó, chúng ta cần tiếp tục phát triển hệ thống logistics bằng đường sắt. Đồng thời, hai bên cũng đã bắt đầu mở rộng vận tải hàng không thông qua hãng hàng không vận tải Silkway West Airlines của Azerbaijan. Vì vậy, tôi tin rằng triển vọng để đưa thực phẩm cũng như các sản phẩm khác của Việt Nam trở nên phổ biến hơn tại Azerbaijan và trong khu vực là rất tích cực.

Thị trường Azerbaijan có những yêu cầu gì khác biệt so với các thị trường khác đối với các sản phẩm nông, hải sản xuất khẩu của Việt Nam?

Sự khác biệt trước hết có thể là khẩu vị của người tiêu dùng. Chẳng hạn, người Azerbaijan rất ưa chuộng các loại thịt, đặc biệt là thịt cừu. Trong khi đó, hải sản chưa phổ biến tại Azerbaijan như ở Việt Nam. Tuy nhiên, việc mở các chuyến bay chở hàng trực tiếp giữa hai nước sẽ tạo điều kiện để đưa hải sản Việt Nam đến thị trường Azerbaijan. Tôi cho rằng hải sản Việt Nam là một trong những sản phẩm có chất lượng hàng đầu thế giới và có nhiều tiềm năng tại thị trường của chúng tôi.

Các sản phẩm nông nghiệp tươi của Việt Nam, đặc biệt là trái cây, cũng rất được người tiêu dùng trong khu vực ưa chuộng. Tuy nhiên, trước đây do hạn chế về logistics nên chúng ta chưa thể đưa những sản phẩm này vào Azerbaijan. Hiện nay, với các chuyến bay chở hàng trực tiếp đã được thiết lập, điều đó hoàn toàn có thể thực hiện.

Các doanh nghiệp hai nước đã bắt đầu trao đổi về các cơ hội hợp tác. Về phía Azerbaijan, chúng tôi cũng mong muốn đưa thịt cừu và các sản phẩm thịt khác của Azerbaijan - những sản phẩm được đánh giá là có chất lượng hàng đầu thế giới - vào thị trường Việt Nam. Bên cạnh đó còn có các loại trái cây tươi nổi tiếng của Azerbaijan như anh đào trắng, anh đào đen, anh đào đỏ, quả mơ và quả lựu.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 28-2026 phát hành ngày 13/07/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-28-2026.html