Ngày 18/5, Bệnh viện K thông tin, khoa Ngoại Tiêu hóa 2 đã thực hiện thành công ca phẫu thuật nội soi robot cắt đoạn trực tràng làm miệng nối trực tràng thấp cho một người bệnh ung thư trực tràng hiện đã 74 tuổi…

Bệnh nhân Nguyễn Xuân L. nhập viện khi phát hiện khối u sùi chiếm nửa chu vi trực tràng. Thách thức ở chỗ khối u nằm ở vị trí trực tràng trung bình, đòi hỏi kỹ thuật bóc tách cực kỳ chính xác để loại bỏ hoàn toàn tổn thương ung thư, vừa bảo tồn tối đa các chức năng sinh lý cho bệnh nhân.

Dưới sự chủ trì của bác sĩ Đoàn Trọng Tú, Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa 2, các bác sĩ khoa Ngoại Tiêu hóa 2 đã lựa chọn phương pháp cắt đoạn trực tràng kết hợp vét hạch bằng phẫu thuật nội soi robot cho người bệnh. Sau phẫu thuật, bệnh nhân hồi phục tốt, ít đau, không mất máu, thời gian nằm viện rút ngắn đáng kể so với mổ mở truyền thống.

Tương tự, một bệnh nhân nữ 62 tuổi, khi tới khám sức khỏe tại khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, hình ảnh cắt lớp vi tính (CT) phổi liều thấp tầm soát ung thư phát hiện nốt tổn thương dạng bán đặc ở phân thùy S2 phổi phải, được xếp vào giai đoạn Lung-RADS 4A với nguy cơ ác tính khoảng 5 - 15%.

Do khối u nằm ở vị trí khuất, không thể sinh thiết xác định bản chất bằng phương pháp nội soi phế quản ống mềm, TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, chỉ định phẫu thuật nội soi để xử lý tổn thương bằng robot Da Vinci Xi kết hợp sinh thiết lạnh ngay trong cuộc mổ. Trường hợp tổn thương lành tính chỉ cần bóc tách u, nếu u ác tính sẽ cắt thùy phổi triệt căn ung thư.

Các cánh tay robot linh hoạt len lỏi sâu vào những vị trí hẹp trong lồng ngực, hỗ trợ bác sĩ định vị chính xác tổn thương. Kết quả sinh thiết xác định là ung thư phổi, ngay lập tức bác sĩ Dũng cắt thùy trên phổi phải chứa khối u. Hai ngày sau phẫu thuật, sức khỏe bệnh nhân ổn định, có thể vận động nhẹ nhàng.

Trước đó, tại Hội nghị lần thứ 6 Câu lạc bộ Ung thư Dạ dày Quốc tế (HIGCF 2026), bốn ca phẫu thuật thị phạm đã được thực hiện tại Bệnh viện FV, gồm hai ca cắt toàn bộ dạ dày bằng robot, một ca nội soi cắt bán phần dạ dày và một ca điều trị tổn thương sớm dạ dày bằng nội soi. Trong đó, ca phẫu thuật bằng robot ngày 13/5 được thực hiện cho nữ bệnh nhân 51 tuổi mắc ung thư dạ dày.

Theo PGS.TS.BS Võ Duy Long, Phó Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, phẫu thuật bằng robot đang mở ra hướng tiếp cận mới trong điều trị ung thư tiêu hóa. Công nghệ này giúp bác sĩ thao tác chính xác hơn, hạn chế xâm lấn, giảm mất máu và hỗ trợ bệnh nhân phục hồi nhanh sau mổ.

Theo ông Ryan Johnston, Tổng Giám đốc Khu vực Châu Á của tập đoàn Device Technologies, tốc độ phát triển phẫu thuật bằng robot tại Việt Nam đang gây chú ý trong khu vực nhờ sự đầu tư ngày càng lớn của các bệnh viện và năng lực chuyên môn của đội ngũ bác sĩ. Trong khi đó, chi phí điều trị bằng robot tại Việt Nam hiện vẫn ở mức cạnh tranh hơn so với Thái Lan hay Singapore, mở ra cơ hội để nhiều bệnh nhân tiếp cận công nghệ điều trị tiên tiến ngay trong nước.

Không chỉ ứng dụng trong điều trị ung thư, AI và robot đang làm thay đổi cách tiếp cận ở nhiều chuyên khoa. Điển hình, trong 10 năm qua, phẫu thuật thần kinh đã chuyển mạnh từ mổ mở sang xâm lấn tối thiểu bằng robot, hướng đến cá thể hóa điều trị cho từng bệnh nhân.

Ở lĩnh vực cơ xương khớp, các công nghệ chẩn đoán hiện đại như MRI, CT ứng dụng AI đã hỗ trợ bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, nhiều trường hợp có thể bảo tồn khớp tự nhiên thay vì thay khớp sớm. Trong các ca phẫu thuật phức tạp, robot và hệ thống định vị giúp giảm sai số do thao tác chủ quan, tăng độ chính xác và cá thể hóa điều trị cho từng người bệnh...

Tại talkshow với chủ đề: "’Trung tâm Robot’ phẫu thuật thế hệ mới: Bước tiến điều trị bệnh khó và ung thư phức tạp” vừa qua, TS.BS Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), dẫn chứng thực tế trong khoảng 5 - 7 năm qua, đã có khoảng 1.200 kỹ thuật mới ở tất cả chuyên khoa được bổ sung vào danh mục kỹ thuật khám chữa bệnh. Nổi bật nhất là các lĩnh vực ngoại khoa, chẩn đoán hình ảnh và phục hồi chức năng.

Riêng với các ứng dụng robot và trí tuệ nhân tạo (AI), hiện đã có hơn 50 kỹ thuật được cập nhật như: kỹ thuật tập vận động bằng robot trong phục hồi chức năng, robot hỗ trợ phẫu thuật, nội soi, chẩn đoán hình ảnh…Bên cạnh đó, còn hơn 500 danh mục kỹ thuật khác đang tiếp tục được thẩm định, cập nhật để bổ sung vào hệ thống.

“Đây là minh chứng cho sự phát triển đồng bộ và toàn diện của hệ thống y tế Việt Nam. Đặc biệt, lĩnh vực khám chữa bệnh đang từng bước bắt nhịp với xu hướng chuyển đổi số và tiến vào kỷ nguyên y tế số, phù hợp với tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Nghị quyết 72,”  TS. Vương Ánh Dương nói.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng “nút thắt” lớn nhất trong phát triển các trung tâm phẫu thuật robot hiện nay không chỉ ở công nghệ mà còn phụ thuộc vào nhân lực, cơ chế vận hành và khả năng tiếp cận của người bệnh. Để AI và robot phát huy hiệu quả, cần đồng bộ từ hành lang pháp lý, đào tạo nhân lực, đầu tư hạ tầng đến chuẩn hóa quy trình điều trị và thanh toán bảo hiểm y tế.

Theo TS Dương, Bộ Y tế đã xây dựng nhiều cơ chế quản lý dựa trên Luật Khám chữa bệnh và Nghị định 96/2023 nhằm tạo cơ sở cho các bệnh viện triển khai kỹ thuật mới, kể cả những kỹ thuật lần đầu áp dụng tại Việt Nam. “Không phải có máy là có thể triển khai kỹ thuật. Quan trọng nhất là đội ngũ phải được đào tạo bài bản và thực sự làm chủ công nghệ”, ông nhấn mạnh.

Theo ông, trước khi một kỹ thuật robot được đưa vào thực hành, Bộ Y tế sẽ thành lập hội đồng chuyên môn đa lĩnh vực để thẩm định toàn bộ hệ thống liên quan nhằm bảo đảm an toàn cho người bệnh. Với AI trong y tế, Bộ Y tế đang tiếp tục xây dựng các quy định chuyên biệt để hoàn thiện hành lang pháp lý và thúc đẩy công nghệ phát triển an toàn, hiệu quả hơn.

Định hướng y tế Việt Nam giai đoạn 2026 – 2035 sẽ tập trung phát triển công nghệ cao, nâng năng lực hệ thống y tế. Từng bước đưa chất lượng điều trị của Việt Nam tiệm cận các nước trong khu vực, qua đó giảm tình trạng người bệnh ra nước ngoài chữa trị