Bộ Nội vụ lý giải cách thức điều chỉnh tăng lương hưu

Bộ Nội vụ cho biết căn cứ trên số liệu thống kê do cơ quan Bảo hiểm xã hội cung cấp (tại thời điểm năm 2025), người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng chủ yếu thuộc nhóm có mức hưởng từ 3 đến dưới 10 triệu đồng/tháng, với hơn 2,4 triệu người, chiếm gần 80%.

Mức hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng bình quân theo các nhóm đối tượng như sau:

Đối với nguồn ngân sách Nhà nước đảm bảo, mức lương hưu bình quân là 5,7 triệu đồng/người/tháng; mức trợ cấp bảo hiểm xã hội (mất sức lao động) bình quân là 3,3 triệu đồng/người/tháng; mức trợ cấp hằng tháng bình quân từ 2,2 đến 2,5 triệu đồng/người/tháng.

Đối với nguồn Quỹ Bảo hiểm xã hội đảm bảo, mức lương hưu bình quân là 6,7 triệu đồng/người/tháng; mức hưởng bình quân của cán bộ xã, phường là 2,7 triệu đồng/người/tháng.

Hiện Bộ Nội vụ đang xây dựng dự thảo Nghị định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng. Trong đó, đề xuất hai phương án tăng từ ngày 1/7/2026. Cách thức điều chỉnh có kết hợp theo số tương đối (tỷ lệ phần trăm) và theo số tiền tuyệt đối.

Theo phương án 1, thực hiện điều chỉnh tăng 4,5% và 200.000 đồng/tháng đối với các nhóm, bao gồm: Cán bộ, công chức, viên chức, lao động, lực lượng vũ trang, người làm công tác cơ yếu đang hưởng lương hưu hàng tháng; cán bộ xã, phường, hoạt động không chuyên trách cấp xã, thôn, tổ dân phố; người hưởng trợ cấp mất sức lao động hàng tháng; cán bộ xã, phường đang hưởng trợ cấp hàng tháng; lực lượng vũ trang mà dưới 20 năm công tác đã phục viên, xuất ngũ về địa phương đang hưởng trợ cấp hàng tháng; người làm công tác cơ yếu đang hưởng trợ cấp.

Điều chỉnh tăng 8% đối với 3 nhóm còn lại, gồm: Người đang hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng; người đang hưởng trợ cấp tuất hằng tháng trước ngày 1/1/1995; người đang hưởng trợ cấp hằng tháng theo Luật Bảo hiểm xã hội.

Phương án 2, điều chỉnh tăng 8% đối với tất cả các đối tượng.

Sau khi thực hiện điều chỉnh theo phương án 1 hoặc phương án 2 nêu trên đối với người nghỉ hưu trước năm 1995 có mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng có mức hưởng thấp hơn 3,8 triệu đồng/tháng, thì tiếp tục được điều chỉnh như sau:

Tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng dưới 3,5 triệu đồng/người/tháng; tăng lên bằng 3,8 triệu đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng từ 3,5 triệu đồng/người/tháng đến dưới 3,8 triệu đồng/người/tháng.

Lý giải về đề xuất cách thức điều chỉnh kết hợp theo tỷ lệ phần trăm và theo số tiền tuyệt đối, Bộ Nội vụ cho biết được căn cứ theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.

Trong đó, có quy định lương hưu được điều chỉnh trên cơ sở mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng, phù hợp với khả năng của ngân sách nhà nước và Quỹ Bảo hiểm xã hội.

Đồng thời, điều chỉnh mức tăng lương hưu thỏa đáng đối với đối tượng có mức lương hưu thấp và nghỉ trước năm 1995, bảo đảm thu hẹp khoảng cách chênh lệch lương hưu giữa người nghỉ hưu ở các thời kỳ.

Bộ Nội vụ đã phối hợp với các bộ, ngành có liên quan báo cáo Chính phủ trình cấp có thẩm quyền xem, xét quyết định mức điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng trong năm 2026 trên cơ sở dự báo về mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng năm 2026 (từ 4 – 4,5%), nhằm nâng cao mức sống của người nghỉ hưu.

Theo đó, mức điều chỉnh chung 8% đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Tuy nhiên, việc áp dụng mức chung điều chỉnh 8% cho toàn bộ đối tượng người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng sẽ không khắc phục được hạn chế hiện nay trong việc điều chỉnh lương hưu.

Cụ thể, chưa thể chế hoá được quan điểm tại Nghị quyết số 28-NQ/TW, đó là thay đổi cách thức điều chỉnh lương hưu theo hướng chia sẻ. Đồng thời, chưa làm giảm bớt được vấn đề chênh lệnh lương hưu giữa người có mức lương hưu thấp, và mức lương hưu cao sau khi thực hiện điều chỉnh, thậm chí còn làm gia tăng chênh lệch về giá trị tuyệt đối, đặc biệt là người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng từ năm 1995 trở đi.

Mức tăng có thể cũng chưa đáp ứng được mong mỏi, nguyện vọng của đa số những người đang hưởng lương hưu hiện nay, kiến nghị của cử tri, đại biểu Quốc hội.

Do đó, khi việc thực hiện điều chỉnh lương hưu kết hợp giữa việc điều chỉnh theo số tương đối (điều chỉnh tăng thêm theo tỷ lệ %) và số tuyệt đối (tăng thêm số tiền tuyệt đối), cụ thể là thực hiện điều chỉnh tăng 4,5% và 200.000 đồng/tháng trên mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng, thì đối với những người có mức hưởng thấp sẽ nhận được mức điều chỉnh tương đối cao hơn trên mức lương hưu, trợ cấp hiện hưởng.

“Điều này thể hiện tính chia sẻ hơn so với việc chỉ thuần điều chỉnh theo mức điều chỉnh theo mức tăng tương đối (tỷ lệ phần trăm). Trong khi đó, vẫn đảm bảo việc bảo toàn giá trị khoản lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng trước yếu tố lạm phát, do vẫn thực hiện việc điều chỉnh theo tỷ lệ phần trăm”, Bộ Nội vụ lý giải.