Việc triển khai thanh toán không dùng tiền mặt trong khám, chữa bệnh vẫn đối mặt nhiều thách thức, nhất là tại tuyến cơ sở khi hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, người dân chưa hình thành thói quen. Bộ Y tế đề nghị các đơn vị đẩy nhanh quá trình số hóa trong thanh toán trên toàn hệ thống...

Theo báo cáo của Bộ Y tế từ kết quả khảo sát hơn 800 cơ sở khám chữa bệnh, bao gồm: Đa khoa, chuyên khoa, trạm y tế, y tế dự phòng, chăm sóc sức khỏe ban đầu..., cho thấy 95% đơn vị được khảo sát đã triển khai kết hợp cả thanh toán bằng tiền mặt và không dùng tiền mặt.

Việc thanh toán không dùng tiền mặt được thực hiện qua phương thức: Quét mã QR, chuyển khoản tài khoản, thẻ ghi nợ/thẻ tín dụng, ứng dụng trực tuyến và dịch vụ công quốc gia. Trong đó, thanh toán bằng quét mã QR, chuyển khoản qua tài khoản chiếm ưu thế.

Tại một số bệnh viện tuyến Trung ương và một số bệnh viện tuyến tỉnh, tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt đã đạt mức cao, có đơn vị ghi nhận trên 70 - 90% giao dịch viện phí được thực hiện qua phương thức điện tử. Đây là con số cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong thói quen của người bệnh, cũng như nỗ lực của các cơ sở y tế trong việc cải tiến quy trình phục vụ.

Tại TP. Hà Nội, một số đơn vị đạt tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt cao như: Bệnh viện đa khoa Đức Giang, Bệnh viện Thanh Nhàn.

Tại tỉnh Bắc Ninh, trong quý 1/2026, tổng số giao dịch đạt 330.000 lượt, thì giao dịch không dùng tiền mặt khoảng 270.000 lượt. Trong số 135 tỷ đồng tổng giá trị giao dịch, có 105 tỷ đồng thanh toán không dùng tiền mặt.

Không chỉ dừng ở các đô thị lớn, xu hướng này đang dần lan tỏa xuống tuyến cơ sở. Nhiều bệnh viện đã triển khai đồng bộ hệ thống thanh toán điện tử, liên thông với phần mềm quản lý bệnh viện, giúp giảm thiểu sai sót trong thu chi, đồng thời rút ngắn đáng kể thời gian làm thủ tục cho người dân.

Thay vì phải xếp hàng chờ đợi tại quầy thu ngân, người bệnh có thể hoàn tất thanh toán chỉ trong vài thao tác đơn giản trên điện thoại. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh số lượng bệnh nhân ngày càng tăng, góp phần giảm áp lực cho nhân viên y tế và cải thiện trải nghiệm của người bệnh.

Cùng với đó, thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ mang lại tiện ích cho người bệnh mà còn giúp nâng cao hiệu quả quản lý trong các cơ sở y tế.

Việc số hóa các giao dịch tài chính giúp các bệnh viện dễ dàng theo dõi, kiểm soát dòng tiền, hạn chế sai sót và tăng tính minh bạch. Dữ liệu thanh toán được lưu trữ và kết nối với hệ thống quản lý giúp nâng cao hiệu quả điều hành và ra quyết định.

Tuy nhiên, theo Bộ Y tế, việc triển khai thanh toán không dùng tiền mặt trong y tế vẫn còn một số thách thức. Tại nhiều cơ sở tuyến dưới, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ; một bộ phận người dân, đặc biệt là người cao tuổi vẫn còn e ngại hoặc chưa quen với các phương thức thanh toán điện tử.

Ngoài ra, việc liên thông dữ liệu giữa các hệ thống vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để bảo đảm tính đồng bộ và an toàn thông tin. Đây là những vấn đề cần được giải quyết trong thời gian tới để thanh toán không tiền mặt thực sự trở thành phổ biến trong toàn hệ thống y tế.

Để thúc đẩy quá trình này trong thời gian tới, Bộ Y tế đề nghị các đơn vị cần đẩy nhanh tiến độ triển khai thanh toán không dùng tiền mặt tại tất cả các tuyến khám, chữa bệnh, đặc biệt là tuyến tỉnh và tuyến cơ sở - nơi còn nhiều dư địa nhưng cũng tồn tại không ít khó khăn về hạ tầng và thói quen sử dụng của người dân.

Cùng với đó, chuẩn hóa và kết nối đồng bộ hệ thống thanh toán với phần mềm quản lý bệnh viện, bảo đảm liên thông dữ liệu giữa các khâu từ tiếp đón, khám bệnh, chỉ định cận lâm sàng đến thanh toán viện phí, hướng tới quy trình khép kín, thuận tiện cho người bệnh.

Việc tăng cường ứng dụng công nghệ số, đa dạng hóa các phương thức thanh toán như mã QR, ví điện tử, thẻ ngân hàng cũng được nhấn mạnh; bảo đảm an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu trong toàn bộ quá trình vận hành.

Đồng thời, tăng cường phối hợp giữa các cơ sở y tế với các ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán và doanh nghiệp công nghệ nhằm hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng phạm vi triển khai.

Bộ Y tế cũng lưu ý cần gắn việc triển khai thanh toán không dùng tiền mặt với các nhiệm vụ chuyển đổi số trọng tâm của ngành như bệnh án điện tử, sổ sức khỏe điện tử và các cơ sở dữ liệu y tế, qua đó hình thành hệ sinh thái y tế số đồng bộ, hiện đại.