Một nghiên cứu mới cho thấy hạt cây moringa - thường được gọi là “cây kỳ diệu” - có khả năng loại bỏ tới 98% vi nhựa PVC trong nước, với hiệu quả tương đương hoặc vượt phèn nhôm, mở ra triển vọng về giải pháp xử lý nước thân thiện môi trường và bền vững hơn cho tương lai...

Theo Euronews, một kỹ thuật lọc nước có lịch sử hàng nghìn năm có thể trở thành giải pháp tiềm năng cho cuộc khủng hoảng ô nhiễm vi nhựa trong nước uống tại châu Âu.

VI NHỰA: MỐI NGUY ÂM THẦM VỚI SỨC KHỎE CON NGƯỜI

Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí khoa học ACS Omega, nhóm nhà khoa học do Gabrielle Batista thuộc Đại học bang São Paulo (UNESP, Brazil) dẫn đầu, cho thấy hạt moringa có thể thay thế hoặc thậm chí vượt hiệu quả phèn nhôm - hóa chất phổ biến trong xử lý nước hiện nay.

Vi nhựa, có nguồn gốc từ lốp xe, sơn, dệt may và bao bì nhựa phân hủy, đã tích tụ trong hệ thống nước toàn cầu suốt nhiều thập kỷ, trở thành mối nguy âm thầm đối với sức khỏe con người. Các hạt này có kích thước nhỏ hơn 5 mm, không chỉ có thể xâm nhập cơ thể qua nước uống mà còn được cho là liên quan đến ung thư, bệnh tim mạch và rối loạn sinh sản.

Từ năm 2024, Liên minh châu Âu (EU) đã tăng cường giám sát vi nhựa trong nước uống. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cảnh báo rằng những hạt siêu nhỏ này - có khả năng đi qua ruột vào máu và các cơ quan - vẫn có thể chưa được kiểm soát đầy đủ trong các hệ thống xử lý hiện tại.

Chính vì vậy, moringa được xem là một trong những loại cây đa công dụng nhất, từ hỗ trợ điều trị suy dinh dưỡng, bệnh lý, đến ứng dụng trong mỹ phẩm chống lão hóa và xử lý nước, do đó được gọi là “cây kỳ diệu”.

 TRIỂN VỌNG GIẢI PHÁP XỬ LÝ NƯỚC THEO HƯỚNG XANH HƠN, GIẢM PHỤ THUỘC VÀO HÓA CHẤT

Về cơ chế xử lý, nghiên cứu cho thấy cả phèn nhôm và chiết xuất từ hạt moringa đều hoạt động bằng cách trung hòa điện tích âm của các hạt vi nhựa. Khi điện tích bị vô hiệu hóa, các hạt không còn đẩy nhau mà kết dính lại thành các cụm lớn hơn gọi là “bông cặn” (flocs), sau đó dễ dàng bị giữ lại bởi bộ lọc cát.

Kết quả thực nghiệm cho thấy cả hai phương pháp đều loại bỏ hơn 98% hạt vi nhựa PVC trong nước. Đáng chú ý, moringa cho thấy độ ổn định cao hơn khi hoạt động trong nhiều mức độ pH khác nhau, một yếu tố quan trọng trong ứng dụng thực tế tại các nhà máy xử lý nước.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng moringa có thể hoạt động hiệu quả trong mô hình lọc trực tiếp (in-line filtration), tương đương với phương pháp lọc truyền thống. Điều này mở ra khả năng loại bỏ bước keo tụ (flocculation) - vốn là công đoạn tốn chi phí và năng lượng trong quy trình xử lý nước hiện nay.

Hiện nay, các quốc gia châu Âu chủ yếu vẫn sử dụng phèn nhôm trong xử lý vi nhựa. Dù hiệu quả cao, alum có thể gây ra một số rủi ro môi trường, bao gồm tăng nồng độ nhôm trong nước - yếu tố được cho là có liên quan đến các rối loạn thần kinh như Alzheimer.

Ngoài ra, quá trình keo tụ bằng alum tạo ra lượng bùn thải lớn, khó xử lý và thường phải đưa đến bãi chôn lấp, nơi có nguy cơ rò rỉ độc tố vào đất và nguồn nước. Về mặt sản xuất, phèn nhôm cũng bị đánh giá là gây tác động môi trường đáng kể do khai thác bauxite tại các khu vực nhiệt đới như Australia, Brazil, Guinea, Guyana và Jamaica, kéo theo nguy cơ phá rừng, mất sinh cảnh và phát thải khí nhà kính trong quá trình tinh luyện.

Trong bối cảnh đó, moringa được xem là một giải pháp thay thế tiềm năng, góp phần định hình mô hình xử lý nước theo hướng xanh hơn, giảm phụ thuộc vào hóa chất, đồng thời nâng cao tính bền vững cho các hệ thống cấp nước trong tương lai.