CPI tháng 3/2026 lập đỉnh 5 năm do sức ép từ năng lượng và vận tải

Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội quý 1/2026 được Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố ngày 4/4, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3/2026 đã ghi nhận mức tăng 1,23% so với tháng trước và tăng tới 4,65% so với cùng kỳ năm 2025. Đây chính là mức tăng CPI tháng 3 so với cùng kỳ cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây.

Trong mức tăng 1,23% của CPI tháng 3/2026 so với tháng trước, có 9 nhóm hàng hóa và dịch vụ có chỉ số giá tăng và 2 nhóm hàng có chỉ số giá giảm.

Nguyên nhân chính đẩy chỉ số giá tháng 3 "leo dốc" đến từ nhóm giao thông với mức tăng lên tới 12,85%, trực tiếp kéo CPI chung tăng thêm 1,28 điểm phần trăm. Đây là nhóm có mức tăng cao nhất. Do ảnh hưởng từ các xung đột vũ trang tại khu vực Trung Đông làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, giá dầu diezen trong nước đã vọt tăng 57,03% và giá xăng tăng 29,72%. Chi phí nhiên liệu đắt đỏ lập tức dội gánh nặng lên vai ngành vận tải, đẩy giá vé máy bay tăng tới 23,19% và đường sắt tăng 13,92%.

Bên cạnh giao thông, nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng cũng nhích thêm 0,77% do chi phí nguyên liệu đầu vào và giá dầu hỏa tăng cao. Ở chiều ngược lại, nhờ nhu cầu mua sắm hạ nhiệt sau Tết Nguyên Đán, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống đã giảm 0,59%, giúp kìm hãm phần nào đà tăng phi mã của chỉ số giá chung.

Tính chung cả quý 1/2026, CPI bình quân tăng 3,51% so với cùng kỳ năm trước. Trong số các nhóm hàng hóa cấu thành, nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng dẫn đầu đà tăng với 5,69% (tác động làm CPI chung tăng 1,29 điểm phần trăm). Tiếp nối là nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,55%, chủ yếu do giá thịt lợn và dịch vụ ăn uống ngoài gia đình bị đẩy lên cao trong dịp lễ Tết.

Một điểm đáng lưu ý, tháng 3/2026 lạm phát cơ bản tăng 0,47% so với tháng trước và tăng 3,96% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân quý 1/2026, lạm phát cơ bản tăng 3,63% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 3,51% của CPI bình quân chung, chủ yếu do giá lương thực là yếu tố tác động giảm CPI chung nhưng được loại trừ trong danh mục tính lạm phát cơ bản.

Ở chiều tích cực, nhóm thông tin và truyền thông giảm 0,20% nhờ nguồn cung thiết bị công nghệ dồi dào và sự cạnh tranh khốc liệt giữa các nhà phân phối, góp phần làm điểm tựa bình ổn giá.

Bên cạnh các mặt hàng tiêu dùng, báo cáo cũng chỉ ra những biến động rất mạnh mẽ của thị trường kim loại quý và ngoại tệ.

Thị trường vàng ghi nhận một nghịch lý lớn khi giá vàng trong nước biến động hoàn toàn ngược chiều với thế giới. Trên thị trường quốc tế, tính đến ngày 28/3, giá vàng giảm 2,27% so với tháng trước xuống mức bình quân 4.909,01 USD/ounce do nhà đầu tư ồ ạt chốt lời và dòng tiền dịch chuyển sang đồng USD.

Tuy nhiên, tại thị trường Việt Nam, chỉ số giá vàng tháng 3 vẫn tăng 1,54% so với tháng 2 và tăng vọt tới 82,77% so với cùng kỳ năm trước do yếu tố tâm lý và sự điều chỉnh của các doanh nghiệp kinh doanh.

Đối với đồng USD, giá USD trong nước lại đồng điệu nhịp tăng với thế giới. Trên thị trường tự do, giá USD bình quân dao động quanh mốc 26.315 VND/USD. Việc Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) neo lãi suất ở mức cao (3,5% - 3,75%) cùng tâm lý tìm kiếm hầm trú ẩn an toàn trước rủi ro địa chính trị Trung Đông đã thúc đẩy chỉ số giá USD trong nước tháng 3 tăng 0,72% so với tháng trước, và tăng 2,58% tính chung cho cả quý 1/2026.