Bộ Nội vụ đề nghị sớm thực hiện cải cách chính sách tiền lương để nâng cao thu nhập cán bộ, công chức, viên chức nhằm khắc phục tình trạng nghỉ việc. Đồng thời, tiếp tục tinh gọn biên chế gắn với cơ cấu lại đội ngũ công chức, viên chức theo vị trí việc làm...

Đây là một trong những nội dung được đề cập trong báo của Bộ Nội vụ gửi các đại biểu Quốc hội về một số vấn đề quan tâm để phục vụ phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV.

CÔNG CHỨC, VIÊN CHỨC NGHỈ VIỆC CÓ TRÌNH ĐỘ ĐẠI HỌC TRỞ LÊN CHIẾM TỶ LỆ LỚN

Theo báo cáo của Bộ Nội vụ, tính từ ngày 1/1/2020 đến 30/6/2022, số lượng cán bộ, công chức, viên chức nghỉ việc, thôi việc là 39.552 người, chiếm 1,94% tổng số biên chế được giao. Trong đó, ở Bộ, ngành có 7.102 người, chiếm 17,96% (công chức là 1.505 người, viên chức là 5.597 người); ở địa phương có 32.450 người, chiếm 82,04% (công chức là 2.524 người, viên chức là 29.926 người).

Theo trình độ, tiến sĩ có 653 người, thạc sĩ có 4.018 người, đại học có 19.637 người, cao đẳng có 6.027 người, trung cấp có 6.972 người; sơ cấp có 1.046 người. Theo độ tuổi, từ 40 tuổi trở xuống có 25.617 người, từ 41 đến 50 tuổi có 7.861 người, trên 50 tuổi có 6.074 người.

Số liệu thống kê cho thấy, tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức ở địa phương nghỉ việc lớn hơn ở Bộ, ngành và số lượng viên chức nghỉ việc, thôi việc chiếm tỷ lệ lớn, tập trung ở hai lĩnh vực giáo dục và y tế. Cụ thể, sự nghiệp giáo dục và đào tạo có 16.427 người, chiếm 41,53% (ở Bộ, ngành là 2.087 người và địa phương là 14.340 người). Trong đó, người có trình độ đào tạo từ đại học trở lên chiếm 63% và trong độ tuổi từ 40 trở xuống chiếm 60,98%.

Sự nghiệp y tế có 12.198 người, chiếm tỷ lệ 30,84% (ở Bộ, ngành  là 1.015 người và địa phương là 11.183 người). Trong đó, người có trình độ đào tạo từ đại học trở lên chiếm 53,63% và trong độ tuổi từ 40 tuổi trở xuống chiếm 74,71%.

Theo Bộ Nội vụ, số người nghỉ, thôi việc chủ yếu là viên chức, cơ bản tập trung ở các tỉnh, thành phố lớn, có tốc độ phát triển kinh tế nhanh (tập trung nhiều khu công nghiệp, khu kinh tế), các đô thị có hệ thống dịch vụ công khu vực ngoài nhà nước phát triển nên có nhiều cơ hội về việc làm; đồng thời ở nhóm tuổi từ 40 tuổi trở xuống, có trình độ đào tạo từ đại học, cao đẳng trở lên. Việc công chức, viên chức nghỉ việc, chuyển việc thời gian qua cũng là xu hướng tích cực "vào - ra theo cơ chế thị trường".  

Bộ Nội vụ đánh giá, tình trạng nghỉ việc, chuyển việc ở khu vực công thời gian qua cần nhìn nhận ở hai góc độ. Một là, việc dịch chuyển này là xu thế của sự phát triển, vận động của kinh tế - xã hội của một quốc gia, là sự "phân công lao động" theo quy luật thị trường và đây là cơ hội để tuyển dụng mới (thay thế), cơ cấu lại, nâng cao chất lượng đội ngũ công chức viên chức.

Hai là, việc dịch chuyển này cũng đặt ra yêu cầu cần phải nghiêm túc nhìn nhận những hạn chế, bất cập của cơ chế quản lý cán bộ, công chức, viên chức để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp nhằm tạo động lực thúc đẩy người lao động hăng say làm việc cho tổ chức.

ÁP LỰC LỚN, TIỀN LƯƠNG THIẾU CẠNH TRANH VỚI KHU VỰC TƯ NHÂN

Nhiều nguyên nhân được Bộ Nội vụ lý giải cho tình trạng trên. Về khách quan, những năm gần đây có sự dịch chuyển lao động giữa các khu vực đáp ứng cung - cầu của thị trường lao động. Trong đó, có việc công chức, viên chức nghỉ việc, thôi việc ở khu vực công chuyển sang làm việc ở khu vực tư để phù hợp với chuyên môn được đạo tạo hoặc muốn thay đổi môi trường làm việc...

Về nguyên nhân chủ quan đó là, tiền lương và thu nhập của công chức, viên chức còn thấp so với thu nhập của người lao động cùng trình độ làm việc trong doanh nghiệp nhà nước, khu vực tư nhân, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài.

Thực hiện chủ trương tinh giản biên chế, nhiều cơ quan, tổ chức, đơn vị phải giảm biên chế, nhưng khối lượng công việc ngày càng tăng do yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn, dẫn đến việc bị quá tải, áp lực lớn (như lĩnh vực giáo dục và y tế).

Môi trường, điều kiện làm việc trong khu vực công ở nhiều đơn vị, địa phương chưa thật sự tạo động lực cống hiến và cơ hội để công chức, viên chức phát huy tốt năng lực…

Để khắc phục tình trạng công chức, viên chức nghỉ việc, thôi việc, trước mắt, Bộ Nội vụ cho rằng cần có biện pháp tổ chức lao động khoa học để bảo đảm sức khỏe về thể chất và tinh thần, cũng như quan tâm cải thiện môi trường làm việc, tạo điều kiện cho công chức, viên chức yên tâm công tác. Đồng thời, ưu tiên quan tâm hỗ trợ kịp thời về điều kiện vật chất đối với công chức, viên chức có hoàn cảnh khó khăn, nhất là các đối tượng chịu ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19.

Các địa phương có điều kiện phát triển kinh tế cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp, ngoài các chính sách chế độ tiền lương chung của công chức, viên chức.

Về lâu dài, Bộ Nội vụ đề nghị các cơ quan có thẩm quyền và Quốc hội cho thực hiện cải cách chính sách tiền lương để nâng cao thu nhập cán bộ, công chức, viên chức theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW. Đồng thời, tiếp tục cải cách tổ chức bộ máy, biên chế tinh gọn gắn với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức theo vị trí việc làm và nâng cao chất lượng đội ngũ gắn với cải cách chính sách tiền lương, tiền thưởng và phúc lợi cho cán bộ, công chức, viên chức.

Cùng với đó, cần tập trung đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập. Rà soát hệ thống thể chế, chính sách để điều chỉnh, bổ sung, đổi mới công tác tuyển dụng, sử dụng, quản lý, đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, bố trí cán bộ, công chức, viên chức; xây dựng cơ chế, chính sách thu hút và trọng dụng người có tài năng, các chuyên gia cho các ngành, lĩnh vực cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập.

Cùng với đó, cần xây dựng đội ngũ lãnh đạo, quản lý thực sự có phẩm chất, trình độ, năng lực và uy tín để tạo niềm tin cho công chức, viên chức làm việc; hoàn thiện cơ chế khuyến khích cán bộ đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung.

Xây dựng môi trường làm việc năng động, công bằng, dân chủ, thân thiện, đoàn kết, chuyên nghiệp, hiện đại và có cơ chế tạo động lực để công chức, viên chức thể hiện năng lực, trách nhiệm, tận tụy, tâm huyết với công việc…