Định hình lại vị thế của NIC trong bối cảnh mới

Được thành lập theo Quyết định số 1269/QĐ-TTg năm 2019, NIC ra đời với sứ mệnh là đơn vị đầu mối quốc gia thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Sau hơn 6 năm hình thành và phát triển, NIC đã từng bước khẳng định vai trò hạt nhân, dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia theo đúng kỳ vọng của Chính phủ.

Trung tâm đã thành công trong việc kết nối hiệu quả “bốn nhà”: Nhà nước, doanh nghiệp, viện trường và đội ngũ chuyên gia công nghệ. Đến nay, NIC đã thiết lập mạng lưới hợp tác sâu rộng với hơn 100 viện đào tạo và trường đại học trong và ngoài nước, trên 200 quỹ đầu tư và 60 trung tâm hỗ trợ đổi mới sáng tạo, kết nối hơn 1.500 doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và hỗ trợ ươm tạo hơn 1.000 startup.

Đáng chú ý, NIC đã trở thành “điểm đến” của các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như NVIDIA, Google, Meta, Samsung, Intel, và Qualcomm… Các doanh nghiệp này không chỉ đến để đầu tư mà còn phối hợp cùng NIC hình thành các trung tâm xuất sắc (CoE), trung tâm R&D, giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu...

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá cao những kết quả đạt được của NIC trong 6 năm qua. Dù đạt được nhiều thành tựu, Phó Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra những “nút thắt” đang cản trở NIC phát huy tối đa tiềm năng.

Một là, hạ tầng chưa đồng bộ. Tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, hạ tầng kỹ thuật và xã hội chưa hoàn thiện, gây khó khăn trong việc thu hút chuyên gia và doanh nghiệp đến làm việc lâu dài.

Hai là, mô hình tổ chức chưa tương xứng. NIC hiện đang vận hành dưới hình thức đơn vị sự nghiệp có thu tự chủ chi thường xuyên và chi đầu tư. Mô hình này được đánh giá là chưa thực sự phù hợp để NIC đóng vai trò cơ quan điều phối liên ngành cấp quốc gia cho các dự án lớn.

Ba là, cơ chế đãi ngộ. Việc thu hút và giữ chân 2.500 chuyên gia thuộc Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam tại 22 quốc gia vẫn gặp rào cản về cơ chế thù lao chưa linh hoạt.

Vì vậy, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số dựa trên khoa học công nghệ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh sự cần thiết phải định hình lại vị thế của NIC trong bối cảnh mới.

“Về lâu dài, cần xác định rõ cơ chế vận hành và vị thế pháp lý của đổi mới sáng tạo quốc gia. Phải xây dựng hành lang pháp lý chung để làm rõ mối quan hệ giữa NIC, các địa phương và Bộ Khoa học và Công nghệ; đồng thời trao đủ thẩm quyền để NIC làm đầu mối thúc đẩy đổi mới sáng tạo trên quy mô cả nước và quốc tế”, Phó Thủ tướng nêu rõ.

Theo đó, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ nghiên cứu đề án kiện toàn mô hình tổ chức của NIC với định hướng xây dựng NIC thành cơ quan thực thi đổi mới sáng tạo cấp quốc gia, có vị thế pháp lý đủ mạnh để điều phối các hoạt động đổi mới sáng tạo liên ngành, liên vùng. Trong đó, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế (như mô hình của Israel, Hàn Quốc, Singapore) để đề xuất bổ sung chức năng hỗ trợ quản lý nhà nước cho NIC.

Cùng với đó, Phó Thủ tướng giao UBND thành phố Hà Nội chủ trì, triển khai quyết liệt việc hoàn thiện hạ tầng Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Không chỉ là nhà xưởng, Hòa Lạc phải có các khu dịch vụ, thương mại, y tế, giáo dục tiêu chuẩn quốc tế để tạo môi trường sống chất lượng cho chuyên gia. Phó Thủ tướng cũng chỉ đạo nghiên cứu đầu tư ngay khu lưu trú tiện ích cho các chuyên gia làm việc tại đây.

Khẳng định trí tuệ người Việt toàn cầu là nguồn tài nguyên vô giá, Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương hàng năm phải có kế hoạch “đặt hàng” các bài toán thách thức quốc gia để NIC điều phối Mạng lưới tham gia giải quyết. Đồng thời, cần sớm hoàn thiện cơ chế đãi ngộ linh hoạt, phù hợp với thông lệ quốc tế để thu hút nhân tài.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Ngoại giao và Bộ Tài chính có nhiệm vụ kết nối NIC là một “địa chỉ đỏ” trong danh mục xúc tiến đầu tư quốc gia, nhất là với các đối tác chiến lược trong lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn và AI, trong các khuôn khổ hợp tác cấp cao, các diễn đàn kinh tế quốc tế.