Du lịch đường sông TP.HCM chưa được khai thác đúng tầm

Đại diện Sở Du lịch TP.HCM nhận định sau khi chính thức hợp nhất với các địa phương, TP.HCM mới với tài nguyên đa dạng, thị trường rộng lớn, hạ tầng hoàn chỉnh đang đứng trước cơ hội chuyển mình mạnh mẽ để trở thành trung tâm du lịch đa tâm, hiện đại và bền vững. Trong đó, hệ thống cảng biển, logistics, giao thông thủy nội địa và các tuyến sông lớn như sông Sài Gòn, Nhà Bè đang mở ra dư địa phát triển du lịch đường sông.

Đến nay, thành phố đã xây dựng hơn 60 chương trình tour, tuyến và sản phẩm du lịch đường thủy, trong đó có 7 chương trình thường kỳ và hơn 15 tour mới. Theo báo cáo tổng kết về phát triển sản phẩm du lịch đường thủy giai đoạn 2023 – 2025 của Sở Du lịch, lượng khách tăng trưởng ổn định. Năm 2023 đạt khoảng 500.000 lượt, năm 2024 tăng lên 550.000 lượt và ước đạt 600.000 lượt khách vào năm 2025.

Hiện thành phố có khoảng 150 doanh nghiệp tham gia khai thác với hơn 300 phương tiện phục vụ du khách, bao gồm tàu nhà hàng, du thuyền, buýt sông, buýt sông hai tầng, cano và tàu gỗ du lịch. Tới đây, LuxGroup sẽ giới thiệu dự án Amiral Cruises với tổng vốn đầu tư khoảng 1.000 tỉ đồng. Đây là mô hình du thuyền sông đô thị hướng đến dòng sản phẩm “du lịch chậm”.

Giai đoạn đầu từ tháng 6/2026, dự án sẽ vận hành tàu cao tốc và du thuyền trên tuyến Bạch Đằng - Củ Chi. Các giai đoạn tiếp theo sẽ mở rộng sang du thuyền nghỉ đêm, kết nối TP.HCM với Cần Giờ, Vũng Tàu và vùng Mekong, hướng đến các hành trình dài ngày kết hợp sông, biển vào năm 2030.

Điểm nhấn của hành trình là chương trình "Sông Show," một sân khấu thực cảnh kể câu chuyện về văn hóa sông nước Nam Bộ. Ngoài ra, du khách cũng có thể thuê riêng du thuyền để khám phá rừng ngập mặn Cần Giờ, tham quan vịnh Ghềnh Rái, biển Vũng Tàu...

Với chiều dài khoảng 80 km, sông Sài Gòn được xem là tài nguyên giàu giá trị để phát triển du lịch. Ông Phạm Hà, CEO LuxGroup, cho rằng tại nhiều thành phố lớn trên thế giới, du lịch đường sông là một phần không thể thiếu của trải nghiệm đô thị. Theo ông Hà, sông Sài Gòn hoàn toàn có thể trở thành một “sân khấu văn hóa” đặc sắc, nơi hội tụ các hoạt động trải nghiệm về lịch sử, nghệ thuật, ẩm thực và đời sống Nam Bộ.

Cùng với các doanh nghiệp, hiện ngành du lịch thành phố đang hoàn thiện các nhóm sản phẩm đặc trưng, tổ chức theo trục trải nghiệm liên kết. Nổi bật là hành trình "Từ phố theo sông ra biển" - kết nối các không gian đô thị trung tâm, vùng sinh thái ven sông và vùng nghỉ dưỡng biển trong một tuyến liên tục. Những sản phẩm này giúp du khách có thêm lựa chọn trải nghiệm từ một góc nhìn khác biệt.

Tuy nhiên, sự phát triển này mới dừng lại ở bước “có”, chưa đạt đến mức “hấp dẫn và giữ chân”. Tại họp báo về các vấn đề kinh tế – xã hội mới đây, bà Nguyễn Thị Thanh Thảo, Trưởng phòng Quy hoạch phát triển Tài nguyên Du lịch (Sở Du lịch TPHCM), đã thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn đang khiến loại hình du lịch đường sông chưa phát huy hết tiềm năng.

Thực tế cho thấy nhiều tuyến du lịch đường sông có cảnh quan đẹp, hành trình thuận lợi nhưng lượng khách quay lại thấp. Không ít du khách chọn trải nghiệm một lần rồi không có động lực quay lại vì thiếu yếu tố mới mẻ. Một trong những điểm nghẽn lớn nhất, theo đại diện Sở Du lịch, là hệ thống bến phục vụ du lịch chưa đáp ứng yêu cầu.

Các bến du lịch cần đảm bảo nhiều tiêu chí như cảnh quan, nhà chờ, dịch vụ vệ sinh, khu đón tiếp, bãi đỗ xe… Tuy nhiên, nhiều điểm vẫn còn thiếu hoặc chưa đồng bộ, khiến trải nghiệm của du khách bị gián đoạn ngay từ khâu tiếp cận. Việc thiếu hạ tầng đồng bộ cũng khiến các doanh nghiệp lữ hành gặp khó khi xây dựng tour trọn gói, đặc biệt là khâu đưa đón khách và tổ chức dịch vụ.

Một bất cập khác là sự thiếu kết nối giữa du lịch đường sông và các hoạt động trên bờ. Theo bà Thảo, du khách khó có thể dành 4 – 5 tiếng liên tục trên tàu nếu không có điểm dừng chân để nghỉ ngơi, tham quan hoặc trải nghiệm thêm. Hiện nay, nhiều tuyến có hành trình đẹp nhưng lại thiếu các điểm dừng hấp dẫn dọc bờ sông. Điều này khiến trải nghiệm trở nên đơn điệu, thiếu chiều sâu, không đủ sức giữ chân du khách trong thời gian dài.

Bên cạnh đó, việc quy hoạch hành lang sông và quỹ đất dành cho phát triển du lịch cũng là một rào cản. Nhiều khu vực ven sông chưa được khai thác hiệu quả hoặc chưa có điều kiện để đầu tư các công trình phục vụ du lịch. Sở Du lịch đang phối hợp với các đơn vị liên quan tích hợp nội dung này vào quy hoạch tổng thể của TP.HCM nhằm tạo điều kiện cho nhà đầu tư tham gia phát triển hạ tầng và sản phẩm.

Theo định hướng của TP.HCM, du lịch đường sông sẽ là một trong những sản phẩm chiến lược trong thời gian tới. Trước thực trạng trên, bà Thanh Thảo cho biết TP.HCM đã tích hợp quy hoạch du lịch đường thủy vào quy hoạch tổng thể thành phố, đảm bảo đồng bộ về hạ tầng và không gian phát triển. Thành phố cũng đẩy mạnh kêu gọi đầu tư xã hội hóa, đặc biệt là phát triển các bến thủy nội địa đạt chuẩn, kết hợp với các sản phẩm dịch vụ ven sông như ẩm thực, giải trí, mua sắm nhằm nâng cao trải nghiệm du khách.

Giai đoạn 2026 – 2030, thành phố đặt mục tiêu nâng số phương tiện đường sông lên khoảng 500 chiếc, đưa doanh thu du lịch đường thủy chiếm 20 – 25% tổng doanh thu ngành. Đồng thời, xây dựng 3 cảng hành khách quốc tế, 14 bến nội địa đạt chuẩn, triển khai bản đồ số du lịch, thuyết minh đa ngôn ngữ và ứng dụng công nghệ AR/VR. Cùng với thí điểm tàu lưu trú qua đêm và các hoạt động thể thao dưới nước như SUP, kayak, dù lượn...

Ngoài ra, ông Lê Trương Hiền Hòa, Phó Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM, cho biết đối với trung tâm thành phố, ngoài những tuyến tham quan đường sông, các du thuyền nhà hàng cũng sẽ được đầu tư mạnh mẽ tạo nên sự đa dạng trải nghiệm cho du khách.

Không chỉ là những nhà hàng nổi, thuyền nhà hàng cũng đưa du khách tham quan dọc đường sông cùng với các hoạt động vui chơi, giải trí. Những sản phẩm này được kỳ vọng có thể thu hút dòng khách mới có chi tiêu cao hơn khi tham gia du lịch ở TP.HCM.