Tính đến ngày 27/5/2026, cả nước vẫn còn 11.412 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành việc xử lý, hoặc khai thác triệt để...

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, thực hiện tinh thần chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng tại Kết luận số 18-KL/TW, các địa phương đã ưu tiên tận dụng tối đa công năng sử dụng của hệ thống trụ sở hiện có.

Cụ thể, phần lớn các xã không đặt tại trung tâm huyện cũ mà tiếp tục bố trí làm việc tại các trụ sở phân tán ở những xã trước khi sáp nhập. Nhiều địa phương lựa chọn phương án bố trí khối cơ quan Đảng, chính quyền và Mặt trận làm việc tại các địa điểm khác nhau, nhằm khai thác hiệu quả cơ sở vật chất sẵn có, hạn chế đầu tư mới.

 NHIỀU TRỤ SỞ DÔI DƯ ĐƯỢC CHUYỂN ĐỔI THÀNH CƠ SỞ GIÁO DỤC, Y TẾ

Đối với công tác xử lý nhà, đất sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính các cấp, các địa phương đã hoàn thành bước đầu việc rà soát, sắp xếp và phân công trách nhiệm quản lý đối với toàn bộ cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý.

Tính đến nay, tổng số cơ sở nhà, đất hoàn thành xử lý bước 1 đạt 26.447 cơ sở. Trong đó, 3.015 cơ sở được bố trí làm cơ sở giáo dục và đào tạo; 648 cơ sở được sử dụng cho lĩnh vực y tế; 2.385 cơ sở được chuyển đổi thành các thiết chế văn hóa, thể thao; 626 cơ sở được bố trí phục vụ mục đích công cộng khác.

Tuy nhiên, những cơ sở đã có quyết định thu hồi và chuyển giao về địa phương quản lý, thì việc xử lý chưa dừng lại ở bước đầu. Sau khi tiếp nhận, các cơ quan được giao nhiệm vụ phải tiếp tục triển khai bước 2 nhằm đưa tài sản vào khai thác hoặc xử lý triệt để theo yêu cầu của Đảng và Nhà nước.

Theo tổng hợp báo cáo của địa phương, đến ngày 27/5/2026, có 4.709 cơ sở nhà, đất dôi dư đã hoàn thành xử lý hoặc được đưa vào khai thác. Vẫn còn 11.412 cơ sở chưa hoàn thành việc xử lý, hoặc khai thác triệt để. Trong đó, có 5.329 cơ sở đã giao cho các tổ chức kinh doanh nhà hoặc tổ chức phát triển quỹ đất quản lý nhưng chưa đưa vào khai thác; 2.823 cơ sở đã phê duyệt phương án nhưng chưa hoàn thành xử lý; 3.260 cơ sở chưa có phương án khai thác hoặc xử lý.

Riêng nhóm tài sản đã giao cho các tổ chức kinh doanh nhà và trung tâm phát triển quỹ đất địa phương quản lý gồm 5.492 cơ sở. Tuy nhiên, mới chỉ có 163 cơ sở hoàn thành khai thác hoặc xử lý, còn lại 5.329 cơ sở đang trong quá trình triển khai.

Bên cạnh địa phương, các bộ, ngành và cơ quan trung ương cũng thực hiện sắp xếp nhà, đất thuộc phạm vi quản lý. Kết quả cho thấy 3.446 cơ sở đã được xử lý. Song còn 702 cơ sở chưa hoàn thành xử lý, trong đó có 163 cơ sở đã có quyết định xử lý; 65 cơ sở đã trình cấp có thẩm quyền nhưng chưa được phê duyệt; và 474 cơ sở chưa có quyết định xử lý.

 SỐ LƯỢNG TÀI SẢN CẦN TIẾP TỤC XỬ LÝ CÒN RẤT LỚN

Bộ Tài chính cho biết tiến độ xử lý bước 2 giữa các địa phương chưa đồng đều. Theo báo cáo, Lai Châu, Điện Biên, Cao Bằng, Lạng Sơn và An Giang là những địa phương còn ít cơ sở chưa hoàn thành khai thác hoặc xử lý triệt để. Trong khi nhiều địa phương khác, số lượng tài sản cần tiếp tục xử lý còn rất lớn.

Liên quan đến hơn 5.300 cơ sở nhà, đất đã được chuyển giao cho tổ chức phát triển quỹ đất và tổ chức quản lý kinh doanh nhà, Bộ Tài chính lưu ý những đơn vị tiếp nhận có trách nhiệm đưa tài sản vào khai thác dưới nhiều hình thức khác nhau. Tùy điều kiện thực tế, quỹ nhà, đất sẽ bố trí tạm thời cho cơ quan nhà nước có nhu cầu sử dụng, cho thuê ngắn hạn hoặc thực hiện giao đất, cho thuê đất theo quy định pháp luật.

Thực tế, phần lớn việc chuyển giao mới diễn ra từ đầu năm 2026, thậm chí có địa phương đến tháng 5/2026 mới hoàn tất. Do đó, các đơn vị quản lý cần thêm thời gian để rà soát, phân loại và xây dựng phương án khai thác phù hợp đối với từng cơ sở.

Để đẩy nhanh tiến độ, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thúc đẩy xử lý và khai thác nhà, đất dôi dư. Một trong những điểm đáng chú ý là đề xuất đơn giản hóa thủ tục xây dựng phương án khai thác. Thay vì lập kế hoạch định kỳ trình Chủ tịch UBND cấp có thẩm quyền phê duyệt, đơn vị quản lý có thể báo cáo và xin ý kiến ngay khi hoàn thiện phương án đối với từng cơ sở hoặc nhóm cơ sở.

Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng đề xuất cơ chế điều chuyển linh hoạt giữa các cấp quản lý. Nếu cấp xã chưa đủ năng lực tổ chức khai thác, tài sản có thể được chuyển lên cấp tỉnh quản lý. Ngược lại, trường hợp phương án khai thác ban đầu không phù hợp, thì cơ quan có thẩm quyền được phép điều chỉnh sang hình thức khác, nhằm bảo đảm hiệu quả sử dụng.

Đối với hoạt động cho thuê, Bộ Tài chính đề xuất cho phép điều chỉnh mức giá đã công bố, khi đã thực hiện đầy đủ các bước công khai, minh bạch nhưng vẫn không lựa chọn được người thuê. Việc điều chỉnh được thực hiện theo quy trình đơn giản hơn nhưng vẫn bảo đảm cơ chế kiểm soát.

Đối với vướng mắc về quy hoạch, theo Bộ Tài chính, pháp luật hiện hành đã phân cấp mạnh cho chính quyền địa phương trong việc điều chỉnh quy hoạch. Trường hợp chưa kịp điều chỉnh, Nghị định 102 hướng dẫn thi hành Luật Đất đai cho phép khai thác ngắn hạn quỹ đất tối đa 5 năm.

Bộ Tài chính đánh giá đây là cơ chế tương đối thông thoáng, tạo điều kiện để các địa phương sớm đưa quỹ nhà, đất dôi dư vào sử dụng, hạn chế thất thoát và tránh lãng phí nguồn lực công.