Để tiến xa hơn, bài toán cốt lõi của các doanh nghiệp không còn nằm ở việc vắt kiệt công suất máy móc để sản xuất nhiều hơn, mà là sự kết hợp giữa quy trình kỷ luật, con người được trao quyền và tư duy bền vững để sản xuất tốt hơn, ổn định và có trách nhiệm hơn...

Có một nghịch lý trong sản xuất mà nhiều người trong ngành đều từng thấy: một nhà máy có thể chạy rất nhanh, sản lượng có thể tăng, đơn hàng có thể hoàn thành đúng hạn, nhưng điều đó không phải lúc nào cũng có nghĩa là nhà máy đang vận hành tốt hơn.

Nếu một dây chuyền phải sửa lỗi quá nhiều, nếu thiết bị tiêu tốn nhiều năng lượng hơn cần thiết, nếu người lao động phải liên tục xử lý những vấn đề lặp lại, thì năng suất đó rất khó bền vững.

Nói cách khác, làm nhiều hơn chưa chắc là làm tốt hơn.

KHI SẢN XUẤT KHÔNG CHỈ LÀ CÂU CHUYỆN CỦA SẢN LƯỢNG

Năm 2025, ngành sản xuất Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 9,2%, mức cao nhất kể từ năm 2019; riêng ngành chế biến, chế tạo tăng 10,5%, đóng góp 8,4 điểm phần trăm vào mức tăng chung của toàn ngành.

Đó là những con số tích cực. Nhưng trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu thay đổi nhanh, tăng trưởng về quy mô thôi không còn đủ. Khách hàng không chỉ cần sản phẩm được làm ra nhanh hơn. Họ cần chất lượng ổn định hơn, quy trình đáng tin cậy hơn, khả năng giao hàng nhất quán hơn và cách vận hành có trách nhiệm hơn.

Vì vậy, câu hỏi của ngành sản xuất Việt Nam không còn chỉ là: “Làm sao để sản xuất nhiều hơn?” Câu hỏi quan trọng hơn là: “Làm sao để sản xuất tốt hơn, ổn định hơn và bền vững hơn?”

MỘT NHÀ MÁY TỐT KHÔNG THỂ CHỈ DỰA VÀO MÁY MÓC 

Trong một nhà máy hiện đại, máy móc và tự động hóa chắc chắn đóng vai trò quan trọng. Công nghệ giúp giảm sai sót, tăng độ chính xác, theo dõi dữ liệu tốt hơn và hỗ trợ con người trong những công việc lặp lại. Nhưng công nghệ chỉ phát huy giá trị khi nó nằm trong một hệ thống vận hành đủ kỷ luật và được hỗ trợ bởi đội ngũ đủ năng lực.

Một quy trình tốt cần đủ rõ để được lặp lại. Dữ liệu cần đủ minh bạch để phát hiện vấn đề sớm. Hệ thống cần đủ linh hoạt để điều chỉnh khi nhu cầu thay đổi. Và quan trọng không kém, người lao động cần đủ kỹ năng, sự an toàn và sự tự tin để làm việc trong môi trường đó.

Tôi cho rằng đây là điểm ngành sản xuất cần nhìn lại khi nói về năng suất. Năng suất không chỉ đến từ tốc độ của dây chuyền. Năng suất còn đến từ việc cả hệ thống có vận hành ổn định hay không.

CON NGƯỜI LÀ MỘT PHẦN CỦA NĂNG SUẤT 

Một nhà máy không thể vận hành ổn định nếu chỉ đầu tư vào thiết bị và quy trình. Khi sản xuất ngày càng phức tạp, năng suất phụ thuộc nhiều hơn vào việc người lao động có được chuẩn bị để phát triển cùng hệ thống hay không.

Với lực lượng lao động trẻ, một công việc tốt không chỉ là nơi bắt đầu, mà còn cần cho họ thấy có thể đi tiếp như thế nào. Trong môi trường sản xuất hiện đại, một nhân viên có thể bắt đầu từ vị trí vận hành, sau đó từng bước học thêm về kiểm soát chất lượng, xử lý sự cố, làm việc với thiết bị, đọc dữ liệu vận hành hoặc phát triển lên các vai trò điều phối và quản lý nhóm.

Đó là lý do đào tạo trong nhà máy cần được nhìn như một phần của năng suất, chứ không chỉ là hoạt động nhân sự. Ở một môi trường sản xuất toàn cầu như Jabil, các chương trình đào tạo lãnh đạo, phát triển quản lý thế hệ mới, học bổng, thực tập và nâng cấp cơ sở đào tạo được triển khai nhằm giúp nhân viên và tài năng trẻ tiếp cận sớm hơn với môi trường sản xuất thực tế, đồng thời chuẩn bị cho những vai trò có yêu cầu cao hơn trong tương lai.

Trong bối cảnh Jabil mở rộng tại khu vực Châu Á, câu chuyện này càng có ý nghĩa hơn. Một nhà máy mới không chỉ cần người để vận hành, mà cần xây dựng một đội ngũ có thể học hỏi, thích ứng và phát triển cùng công nghệ. Khi người lao động nhìn thấy rõ lộ trình nghề nghiệp của mình, nhà máy cũng có nền tảng vững chắc hơn để vận hành ổn định trong dài hạn. 

BỄN VỮNG BẮT ĐẦU TỪ NHỮNG VIỆC RẤT NHỎ 

Bền vững cũng vậy, đôi khi, chủ đề này dễ bị nhìn như một mục tiêu lớn trong báo cáo thường niên. Nhưng ở cấp độ nhà máy, bền vững thường bắt đầu từ những câu hỏi rất cụ thể.

Thiết bị này đang dùng bao nhiêu điện?  Quy trình này có tạo ra lãng phí không?  Có cách nào vận hành ít tốn năng lượng hơn không?  Một thay đổi nhỏ trên dây chuyền có thể giảm được bao nhiêu tác động môi trường?

Tại Green Industry Forum 2025, các chuyên gia nhận định khu công nghiệp xanh có thể giúp tăng năng suất lao động từ 15% đến 25% thông qua ứng dụng công nghệ tiên tiến, cải thiện môi trường làm việc và thu hút nhân lực chất lượng cao. Điều này cho thấy bền vững không chỉ là câu chuyện môi trường, mà còn liên quan trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. 

Điều đáng nói là bền vững không nhất thiết bắt đầu bằng những dự án lớn. Có khi nó bắt đầu từ việc nhìn lại một quy trình quen thuộc và hỏi: liệu có cách nào tốt hơn không?

Một ví dụ tại nhà máy Jabil ở TP.HCM là hoạt động hàn sóng trong sản xuất bảng mạch. Sau khi rà soát quy trình, đội ngũ vận hành nhận thấy có thể chạy một máy hàn sóng liên tục thay vì vận hành hai máy bán thời gian. Thay đổi này giúp giảm 118 tấn CO2e trong năm tài chính 2025, đồng thời giảm tiêu thụ năng lượng, chi phí bảo trì và cải thiện hiệu suất sử dụng thiết bị. 

Điểm quan trọng ở đây không phải là quy mô của một dự án cụ thể. Điều quan trọng là tư duy bền vững cần đi vào từng quyết định vận hành, từng quy trình, từng cách sử dụng thiết bị và từng cải tiến nhỏ trong nhà máy. 

TĂNG TRƯỞNG CÓ TRÁCH NHIỆM LÀ LỢI THẾ CẠNH TRANH MỚI

Việt Nam đang có cơ hội lớn để nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng để đi xa hơn, ngành sản xuất không thể chỉ dựa vào lợi thế quy mô, chi phí hay khả năng mở rộng nhanh.

Giai đoạn tiếp theo sẽ đòi hỏi một lợi thế khác: chất lượng vận hành.

Điều đó có nghĩa là nhà máy phải đủ ổn định để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng. Người lao động phải được chuẩn bị để phát triển cùng công nghệ. Và các mục tiêu môi trường phải được đưa vào từng quyết định sản xuất, thay vì đứng riêng như một cam kết bên ngoài vận hành.

Năng suất, con người và bền vững vì vậy không phải là ba bài toán tách rời. Chúng liên quan chặt chẽ với nhau. Công nghệ giúp vận hành hiệu quả hơn. Con người giúp hệ thống thích ứng tốt hơn. Bền vững giúp doanh nghiệp tạo ra giá trị dài hạn hơn.

Sau cùng, một nhà máy hiện đại không chỉ là nơi tạo ra nhiều sản phẩm hơn. Đó phải là nơi tạo ra quy trình tốt hơn, đội ngũ mạnh hơn và nền tảng tăng trưởng có trách nhiệm hơn. Đó cũng là cách ngành sản xuất Việt Nam có thể chuyển từ lợi thế về quy mô sang lợi thế về chất lượng, khả năng thích ứng và giá trị lâu dài.

---

(*) Giám đốc Kinh doanh Cấp cao, Jabil tại Việt Nam