Sau hai thập kỷ phát triển, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) đã trở thành một trong những trụ cột quan trọng của thị trường vốn, đóng vai trò bảo đảm cho dòng chảy giao dịch diễn ra an toàn, thông suốt và minh bạch.

Hai mươi năm trước, khi thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn ở giai đoạn sơ khai với quy mô khiêm tốn, việc hình thành một thiết chế chuyên trách về đăng ký, lưu ký và thanh toán chứng khoán được xem là bước đi chiến lược nhằm xây dựng hạ tầng tài chính hiện đại. Sau hai thập kỷ phát triển, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) đã trở thành một trong những trụ cột quan trọng của thị trường vốn, đóng vai trò bảo đảm cho dòng chảy giao dịch diễn ra an toàn, thông suốt và minh bạch.

Tối ngày 11/7 tại Hà Nội, VSDC long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 20 năm hoạt động, đánh dấu chặng đường phát triển từ Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam đến mô hình Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam, đồng thời mở ra giai đoạn phát triển mới với mục tiêu hiện đại hóa hạ tầng sau giao dịch và hội nhập sâu rộng với thị trường tài chính quốc tế.

ĐẶT NỀN MÓNG TRỌNG YẾU CHO THỊ TRƯỜNG VỐN

Được thành lập theo Quyết định số 189/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 7/7/2006, tiền thân của VSDC là Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam. Thời điểm đó, thị trường chứng khoán mới hình thành với số lượng doanh nghiệp niêm yết còn hạn chế, hạ tầng sau giao dịch chủ yếu đang trong quá trình xây dựng.

Suốt 20 năm qua, cùng với sự lớn mạnh của thị trường chứng khoán Việt Nam, VSDC đã trải qua nhiều dấu mốc quan trọng. Năm 2009, đơn vị chuyển đổi từ mô hình đơn vị sự nghiệp có thu sang doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, tạo bước ngoặt trong tư duy quản trị và vận hành. Đầu năm 2023, VSDC chính thức chuyển đổi thành Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam, đánh dấu bước phát triển mới của hệ thống hạ tầng sau giao dịch theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và tiệm cận các thông lệ quốc tế.

Nếu như những ngày đầu hoạt động, VSDC chỉ phục vụ 44 tổ chức đăng ký chứng khoán với khoảng 3,2 tỷ chứng khoán đăng ký lưu ký và giá trị thanh toán hơn 60 nghìn tỷ đồng trên thị trường cơ sở, thì sau hai thập kỷ, quy mô hoạt động đã tăng trưởng vượt bậc.

Đến ngày 30/6/2026, VSDC quản lý 106 thành viên lưu ký gồm các công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký trong nước, nước ngoài; phục vụ 19 tổ chức mở tài khoản lưu ký trực tiếp; quản lý 2.110 tổ chức đăng ký chứng khoán với tổng khối lượng 327 tỷ chứng khoán đăng ký tập trung.

Tổng giá trị thanh toán giao dịch chứng khoán qua hệ thống VSDC trong suốt 20 năm đạt khoảng 66 triệu tỷ đồng, trong khi số lượng tài khoản nhà đầu tư được quản lý đã vượt 13 triệu tài khoản. Những con số này không chỉ phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của thị trường chứng khoán Việt Nam mà còn cho thấy vai trò không thể thiếu của hệ thống hạ tầng sau giao dịch trong việc bảo đảm an toàn cho toàn bộ thị trường.

Một trong những dấu ấn nổi bật của VSDC là quá trình không ngừng nâng cấp hệ thống thanh toán chứng khoán. Trong giai đoạn 2012-2022, đơn vị đã ba lần rút ngắn chu kỳ thanh toán từ 15 giờ ngày T+3 xuống sáng T+2, góp phần tăng tốc độ luân chuyển dòng vốn, cải thiện thanh khoản và đưa thị trường chứng khoán Việt Nam tiến gần hơn với các chuẩn mực thanh toán quốc tế.

Song song với thị trường cổ phiếu, VSDC cũng từng bước hoàn thiện hạ tầng cho nhiều phân khúc mới. Đơn vị xây dựng hệ thống thanh toán chuyên biệt cho thị trường trái phiếu Chính phủ; từ năm 2017 đảm nhiệm vai trò đối tác bù trừ trung tâm (CCP) trên thị trường chứng khoán phái sinh; năm 2023 phối hợp vận hành thị trường giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ thứ cấp; đồng thời phát triển các dịch vụ dành cho chứng quyền có bảo đảm, quỹ ETF và tài khoản hưu trí cá nhân.

Đáng chú ý, ngày 29/6/2026, sàn giao dịch các-bon trong nước chính thức đi vào hoạt động với VSDC là đơn vị cung cấp dịch vụ lưu ký và thanh toán giao dịch, mở thêm một dấu mốc mới trong quá trình phát triển thị trường tài chính xanh tại Việt Nam.

ĐỒNG HÀNH CÙNG MỤC TIÊU NÂNG HẠNG THỊ TRƯỜNG

Không chỉ thực hiện chức năng vận hành hệ thống sau giao dịch, VSDC còn là một trong những đơn vị tiên phong tham gia tháo gỡ các nút thắt kỹ thuật phục vụ mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.

Các giải pháp như cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch đối với nhà đầu tư nước ngoài (Non Pre-Funding), phương án kết nối thẳng giữa công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký (STP), cùng nhiều đề xuất hoàn thiện khung pháp lý đã góp phần đáp ứng các tiêu chí của các tổ chức xếp hạng quốc tế.

Song song đó, công tác quản lý thành viên được tăng cường cả về quy mô lẫn chất lượng, trong khi hoạt động hợp tác quốc tế ngày càng mở rộng thông qua việc tham gia các hiệp hội chuyên ngành và thiết lập quan hệ với nhiều tổ chức lưu ký, thanh toán, bù trừ hàng đầu thế giới.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn ghi nhận những đóng góp quan trọng của VSDC đối với sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam trong suốt hai thập kỷ qua. Theo Thứ trưởng, trong thời gian tới, VSDC cần tiếp tục đầu tư mạnh cho hạ tầng công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phối hợp với các tổ chức thị trường nhằm thúc đẩy thị trường chứng khoán phát triển bền vững.

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cũng đánh giá cao vai trò của VSDC trong thành công của quá trình nâng hạng thị trường và bày tỏ kỳ vọng Tổng công ty sẽ tiếp tục giữ vững vị thế là thiết chế hạ tầng trọng yếu của thị trường chứng khoán Việt Nam trong tiến trình hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Đại diện VSDC, Chủ tịch Hội đồng thành viên Nguyễn Sơn khẳng định Tổng công ty sẽ tập trung hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin, nâng cao năng lực quản trị và kiểm soát rủi ro, hoàn thiện mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) trên thị trường cơ sở để vận hành chính thức trong quý I/2027. Đồng thời, VSDC sẽ tiếp tục nghiên cứu các sản phẩm, dịch vụ mới, phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý và các thành viên thị trường nhằm triển khai hiệu quả lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.