Hỗ trợ lao động thất nghiệp học nghề, tái gia nhập thị trường

Theo số liệu thống kê, năm 2025 cả nước có khoảng 1,07 triệu người thất nghiệp trong độ tuổi lao động, tương đương tỷ lệ 2,22%. Dù mức này vẫn được đánh giá là thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực, song đằng sau những con số này là hàng triệu người lao động đang phải đối mặt với nguy cơ mất việc do doanh nghiệp tái cơ cấu sản xuất, cắt giảm lao động hoặc chuyển đổi công nghệ.

ĐIỂM TỰA CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG KHI MẤT VIỆC LÀM

Nhóm lao động chịu tác động mạnh nhất thường là lao động phổ thông, lao động lớn tuổi hoặc những người có trình độ chuyên môn thấp. Vì vậy, chính sách bảo hiểm thất nghiệp được thiết kế như một công cụ quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, giúp hỗ trợ người lao động vượt qua giai đoạn khó khăn khi mất việc làm.

Theo Luật Việc làm năm 2025, Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp được hình thành từ sự đóng góp của người lao động, người sử dụng lao động và sự hỗ trợ của Nhà nước. Cụ thể, người lao động đóng tối đa 1% tiền lương tháng, người sử dụng lao động đóng tối đa 1% quỹ tiền lương tháng của những người lao động đang tham gia bảo hiểm thất nghiệp, đồng thời ngân sách nhà nước hỗ trợ để bảo đảm sự ổn định và bền vững của quỹ.

Với cơ chế đóng - hưởng và chia sẻ rủi ro này, bảo hiểm thất nghiệp không chỉ là một khoản trợ cấp tạm thời, mà còn trở thành “lưới an sinh” quan trọng giúp người lao động đứng vững trước những biến động của thị trường lao động.

Không chỉ nằm ở khoản trợ cấp, chính sách bảo hiểm thất nghiệp còn có các dịch vụ về tư vấn giới thiệu việc làm và hỗ trợ học nghề cho người lao động.

Theo quy định, người lao động tham gia khóa đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề dưới 3 tháng thì mức hỗ trợ tính theo mức thu học phí của cơ sở đào tạo nghề nghiệp, nhưng tối đa không quá 4,5 triệu đồng/người/khóa đào tạo.

Đối với người lao động tham gia khóa đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề từ đủ 3 tháng trở lên, mức hỗ trợ tính theo tháng và mức thu học phí của cơ sở đào tạo nghề nghiệp, nhưng tối đa không quá 1,5 triệu đồng/người/tháng. Ngoài học phí, người lao động học nghề còn được hỗ trợ mức tiền ăn 50.000 đồng/người/ngày thực học.

Thời gian hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề tính theo thời gian đào tạo của cơ sở đào tạo nghề nghiệp nhưng không quá 6 tháng. Trường hợp khóa đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề có những ngày lẻ không đủ tháng, thì số ngày lẻ được tính theo nguyên tắc từ 14 ngày trở xuống tính là nửa tháng và từ 15 ngày trở lên được tính là 1 tháng.

Kinh phí hỗ trợ học phí đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề được cơ quan Bảo hiểm xã hội chi trả thông qua cơ sở đào tạo nghề nghiệp, còn tiền ăn sẽ được trả trực tiếp cho người lao động.

Đối với khóa đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề có mức học phí cao hơn mức hỗ trợ theo quy định, thì phần vượt quá mức hỗ trợ do người lao động tự chi trả.

CẦU NỐI GIỮA NGƯỜI LAO ĐỘNG VỚI THỊ TRƯỜNG VIỆC LÀM

Thông qua hệ thống các trung tâm dịch vụ việc làm, người lao động thất nghiệp sẽ được tư vấn nghề nghiệp, định hướng việc làm và kết nối với các doanh nghiệp đang có nhu cầu tuyển dụng. Các trung tâm này đóng vai trò như “cầu nối” giữa người lao động và thị trường việc làm, giúp rút ngắn thời gian thất nghiệp.

Bên cạnh đó, chính sách hỗ trợ học nghề giúp người lao động có cơ hội nâng cao kỹ năng hoặc chuyển đổi nghề nghiệp khi thị trường lao động thay đổi. Đây được xem là giải pháp quan trọng trong bối cảnh nhiều ngành nghề truyền thống đang bị thu hẹp, trong khi các lĩnh vực mới lại đang thiếu hụt nguồn nhân lực.

Là đơn vị trực tiếp thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp, bà Vũ Thị Thanh Liễu, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội (thuộc Sở Nội vụ Hà Nội), cho biết để đáp ứng nhu cầu học nghề của người lao động, từ năm 2025, trên địa bàn Hà Nội có 16 cơ sở đăng ký đào tạo với các ngành nghề như: Kỹ thuật chế biến món ăn, pha chế đồ uống, kỹ thuật làm bánh, kỹ thuật xoa bóp bấm huyệt, lái xe, tin học văn phòng, công nghệ thông tin, kế toán, bán hàng, chăm sóc da, gội đầu dưỡng sinh, phun thêu thẩm mỹ...

Thời gian đào tạo từ 2,5 - 3 tháng, người lao động học xong sẽ được cấp chứng chỉ đào tạo thường xuyên hoặc chứng chỉ sơ cấp để tự tin tìm việc làm mới. Qua thực tế, những ngành nghề được nhiều người đăng ký như: Kỹ thuật nấu ăn, pha chế đồ uống, kỹ thuật làm bánh, kỹ thuật xoa bóp bấm huyệt, lái xe, tin học văn phòng..., cho thấy các ngành này có nhiều cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.

Theo bà Liễu, từ năm 2025, số cơ sở đăng ký đào tạo nghề tăng hơn năm trước. Số nghề cũng được mở rộng thêm để người lao động có nhiều sự lựa chọn. Những đơn vị đào tạo nghề cho lao động bảo hiểm thất nghiệp đều được cấp giấy phép đào tạo. Trung tâm cũng đề nghị các đơn vị tư vấn, giới thiệu việc làm cho người lao động trong quá trình học.

Thống kê của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho thấy, năm 2025 có gần 1.000 người đăng ký học nghề trên tổng số gần 72.000 người lao động đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp. Riêng trong 2 tháng tháng đầu năm 2026, có 145 người có quyết định học nghề trên tổng số gần 7.000 người đăng ký.

Thực tế nhiều lao động sau khi tham gia các khóa đào tạo nghề ngắn hạn đã có thể tìm được công việc mới với mức thu nhập ổn định hơn. Điều này cho thấy bảo hiểm thất nghiệp không chỉ giúp người lao động vượt qua khó khăn trước mắt, mà còn tạo điều kiện để họ tái gia nhập thị trường lao động.