Dù kim ngạch thương mại song phương có bước tăng trưởng vượt bậc, song hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Uganda hiện vẫn được đánh giá là chưa tương xứng với tiềm năng. Trong giai đoạn tới, hai bên cần nỗ lực tranh thủ “quan hệ chính trị tốt đẹp” để thúc đẩy “hợp tác kinh tế hiệu quả, thực chất”...

Phát biểu tại diễn đàn "Doanh nghiệp Việt Nam - Uganda - Viên ngọc châu Phi" diễn ra ngày 12/8/2026, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn nhận định châu Phi đang trở thành tâm điểm thu hút đầu tư toàn cầu nhờ lực lượng lao động trẻ, tốc độ đô thị hóa nhanh và tiến trình triển khai Hiệp định Thương mại tự do lục địa châu Phi (AfCFTA).

MẢNH ĐẤT GIÀU TIỀM NĂNG NHƯNG CHƯA ĐƯỢC KHAI PHÁ

Trong bức tranh chung đó, Uganda nổi lên như một nền kinh tế quan trọng hàng đầu khu vực Đông Phi. Quốc gia này sở hữu vị trí địa lý chiến lược kết nối Cộng đồng Đông Phi (EAC), nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú và diện tích đất đai màu mỡ. Tốc độ tăng trưởng kinh tế cao cùng lực lượng lao động dồi dào biến Uganda thành điểm đến đầy hứa hẹn cho các nhà đầu tư quốc tế, trong đó có Việt Nam.

Những năm gần đây, quan hệ hữu nghị truyền thống giữa Việt Nam và Uganda đã ghi nhận những bước tiến tích cực. Kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt 53,4 triệu USD, tăng gần gấp đôi so với con số 28,6 triệu USD của năm 2024. Tính đến nay, Việt Nam có 3 dự án đầu tư vào Uganda với tổng số vốn đăng ký khoảng 35 triệu USD.

Mặc dù có nhiều tín hiệu khả quan, lãnh đạo hai bên cùng nhìn nhận hoạt động thương mại và đầu tư hiện tại vẫn còn tương đối khiêm tốn. Thứ trưởng Lê Anh Tuấn thẳng thắn chỉ rõ:“Thực tế hợp tác kinh tế Việt Nam - Uganda còn khiêm tốn, chưa tương xứng với tiềm năng, nhu cầu của hai bên”.

Lý giải nguyên nhân hoạt động thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Uganda vẫn chưa tương xứng với tiềm lực của hai nền kinh tế, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết là do sự hạn chế về thông tin thị trường cùng khoảng cách địa lý khiến nhiều doanh nghiệp Việt Nam chưa nắm bắt trọn vẹn cơ hội làm ăn tại Uganda. Bên cạnh đó, chi phí logistics đắt đỏ, sự khác biệt về môi trường pháp lý, tập quán kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp vẫn là những điểm nghẽn lớn cản trở dòng vốn đầu tư.

HƯỚNG TỚI ĐỐI TÁC BỀN VỮNG VÀ CÙNG CÓ LỢI

Để biến tiềm năng thành các hợp tác thực chất, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn đề nghị hai nước cần tăng cường trao đổi đoàn các cấp, tạo cơ chế kết nối thường xuyên giữa các bộ, ngành và cộng đồng doanh nghiệp nhằm tìm kiếm cơ hội, đưa ra các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong hợp tác kinh tế.

Hai bên cần hỗ trợ doanh nghiệp nắm bắt danh mục mặt hàng ưu tiên, thông tin chính sách đầu tư, đồng thời thúc đẩy ký kết các thỏa thuận khung quan trọng như Hiệp định tránh đánh thuế hai lần hay Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư.

Ngoài ra, dư địa hợp tác trong các lĩnh vực mới như chuyển đổi số, kỹ thuật dầu khí, xây dựng hạ tầng và khai thác tài nguyên cũng cần được tiếp tục nghiên cứu, khai thác.

Trên tinh thần hợp tác Nam - Nam, Việt Nam coi trọng việc xây dựng mối quan hệ đối tác bình đẳng, tin cậy và cùng có lợi với Uganda. Bộ Ngoại giao Việt Nam cam kết sẽ luôn đồng hành cùng VCCI và các bộ, ngành liên quan để tháo gỡ khó khăn, kết nối cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Về phía VCCI, ông Nguyễn Quang Vinh nhấn mạnh đơn vị sẽ đẩy mạnh chia sẻ thông tin về các lĩnh vực thế mạnh của Uganda như nông sản, cà phê, khoáng sản và du lịch; đồng thời tổ chức các chương trình đào tạo giúp doanh nghiệp Việt Nam trang bị đầy đủ kiến thức về văn hóa kinh doanh bản địa.

Bà Betty O. Bigombe, Đại sứ Uganda tại Việt Nam, bày tỏ kỳ vọng các nhà đầu tư Việt Nam sẽ gia tăng hiện diện tại Uganda để tạo thêm giá trị gia tăng cho các sản phẩm nội địa, từ đó đưa Uganda trở thành cửa ngõ giúp doanh nghiệp Việt Nam vươn xa hơn ra toàn bộ thị trường châu Phi. Uganda sẵn sàng hợp tác sâu rộng với Việt Nam trong chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và tăng cường liên kết giữa chính phủ cùng doanh nghiệp hai nước.