“Điểm hấp dẫn cốt lõi của token hóa tài sản thực (RWA) đó là khả năng kết hợp giữa việc chuẩn hóa tài sản thật với tiềm năng cải thiện thanh khoản, mở rộng khả năng tiếp cận cho nhà đầu tư, đặc biệt ở những tài sản vốn khó giao dịch, đồng thời giảm chi phí giao dịch, tăng tính minh bạch và tạo ra kênh huy động vốn mới.

Về cơ bản, nhà đầu tư luôn quan tâm đến hai yếu tố.

Thứ nhất, thanh khoản, tức họ muốn có khả năng chuyển đổi tài sản thành tiền hoặc rút vốn khi cần, thay vì bị mắc kẹt với một khoản đầu tư trong thời gian dài.

Thứ hai, lợi suất, tức khoản đầu tư đó có thực sự tạo ra giá trị đủ hấp dẫn hay không.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội rất lớn ở khía cạnh này. Ví dụ những nhà cung cấp cà phê trong nước bán hàng cho đối tác tại UAE, họ thường phải chờ 90 đến 120 ngày mới nhận được thanh toán. Việc token hóa các khoản phải thu này hoàn toàn có thể rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi đó, giải phóng dòng tiền cho doanh nghiệp ngay khi giao dịch được xác lập.

Tuy nhiên, trước khi triển khai, cần lùi lại một bước để làm rõ một số vấn đề pháp lý mang tính nền tảng. Trước hết, cần phân định rõ token đại diện cho quyền sở hữu tài sản hay chỉ phản ánh giá trị kinh tế phát sinh từ tài sản đó. Việc phân loại này rất quan trọng, bởi mỗi cấu trúc token hóa sẽ có hàm ý pháp lý, cơ chế bảo chứng và mức độ rủi ro khác nhau.

Tiếp theo là khác biệt giữa luật địa phương và thông luật. Nếu tài sản gốc nằm ở Việt Nam và có nhu cầu token hóa để thu hút vốn nước ngoài, cấu trúc pháp lý nên được thiết kế thông qua một khu vực tài phán theo thông luật. Lý do đơn giản là nếu token chỉ dựa hoàn toàn vào luật địa phương, nhà đầu tư nước ngoài có thể gặp khó khăn hơn trong việc đánh giá rủi ro, hiểu quyền lợi pháp lý và tiếp cận sản phẩm, từ đó làm giảm mức độ hấp dẫn của khoản đầu tư.

Đối với chiến lược về thứ tự ưu tiên khi phát triển RWA, cần lưu ý mục tiêu quan trọng của RWA là tạo ra khả năng tiếp cận và giao dịch tài sản một cách linh hoạt hơn. Vì thế, giai đoạn đầu nên tập trung vào những tài sản có dòng tiền rõ ràng, thời gian luân chuyển ngắn và có thể dễ dàng xác minh, chẳng hạn như các khoản phải thu thương mại có kỳ hạn 3-6 tháng, hoặc các khoản thanh toán xuyên biên giới. Đây là những tài sản gắn với hoạt động kinh doanh thực, có dòng tiền cụ thể, có thể đánh giá được rủi ro và khả năng hoàn trả.

Điều quan trọng của token hóa không chỉ là đưa một tài sản lên blockchain, mà là tạo ra một công cụ giúp tài sản đó trở nên minh bạch, dễ tiếp cận và có tính thanh khoản tốt hơn. Vì vậy, tôi cho rằng nên bắt đầu từ những tài sản có giá trị sử dụng thực và dòng tiền thực, thay vì chỉ tập trung vào những tài sản lớn nhưng khó giao dịch”.

“Về dài hạn, chúng tôi cho rằng ngành tài chính đang bước vào giai đoạn chuyển dịch quan trọng. Hệ thống tài chính hiện nay như một ngôi nhà được xây dựng cách đây khoảng 60 năm, vẫn vững chắc và vẫn vận hành tốt. Công nghệ blockchain sẽ tạo ra nền móng cho "ngôi nhà mới" để hệ thống tài chính dần chuyển dịch. Stablecoin, tài sản thực được mã hóa và nhiều sản phẩm tài chính mới đều đang được xây dựng trên hạ tầng này.

Trong đó, khi nói đến tài sản thực được mã hóa, nhiều người thường chỉ tập trung vào khía cạnh công nghệ token hóa, trong khi yếu tố cốt lõi là dòng tiền và thanh khoản của thị trường. Thanh khoản không tự nhiên xuất hiện mà là kết quả của việc thị trường có đủ nguồn vốn và có những sản phẩm đầu tư phù hợp để dòng vốn được luân chuyển hiệu quả.

Vì vậy, phát triển thị trường tài sản thực được mã hóa không chỉ là tạo thêm tài sản mới, mà còn là xây dựng một hạ tầng tài chính đủ tin cậy để dòng vốn có thể tham gia và vận hành một cách bền vững.

Nếu mục tiêu trước mắt là tạo thanh khoản cho thị trường, có thể bắt đầu từ những tài sản có tính thanh khoản cao và dễ tiếp cận, như chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu kỳ hạn ngắn...

Trong khi đó, token của những dự án như bất động sản hay hạ tầng vốn nên theo đuổi bản chất đầu tư nắm giữ dài hạn. Vì vậy, mỗi loại tài sản cần có một cơ chế quản lý dòng vốn khác nhau.

Với những thị trường đang phát triển như Việt Nam, mục tiêu không nên thu hút dòng vốn bằng mọi giá mà bảo đảm dòng vốn được đưa vào thị trường một cách có trật tự và phục vụ cho tăng trưởng dài hạn. Blockchain có thể hỗ trợ xây dựng cơ chế này nhờ khả năng lập trình các quy tắc giao dịch, xác định nhóm nhà đầu tư đủ điều kiện tham gia, quy định thời điểm dòng vốn được giải ngân hoặc rút khỏi thị trường, cũng như tự động thực thi các điều kiện đã được thiết lập từ trước. Điều này giúp nâng cao tính minh bạch, giảm sự phụ thuộc vào các quy trình thủ công và tạo sự nhất quán trong quá trình vận hành.

Điều quan trọng là phải xây dựng một khuôn khổ quản lý phù hợp với từng nhóm nhà đầu tư và từng loại tài sản, sau đó mới sử dụng blockchain để thực thi các quy định một cách thống nhất, minh bạch và hiệu quả. Bởi khi thị trường có một bộ quy tắc rõ ràng, được áp dụng nhất quán và có thể kiểm chứng, niềm tin của nhà đầu tư đối với tài sản mã hóa cũng sẽ được củng cố, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của thị trường trong dài hạn”.

“Thách thức của thị trường tài sản thực được mã hóa không nằm ở việc phát hành token, bởi hiện nay nhiều tổ chức đã có thể làm được điều đó. Vấn đề quan trọng hơn là làm thế nào để đưa token đến tay nhà đầu tư một cách an toàn và minh bạch. Do đó, vai trò của các sàn giao dịch là rất quan trọng.

Trên thực tế, mỗi sàn giao dịch đều có những tiêu chuẩn niêm yết riêng, trong khi mỗi cơ quan quản lý cũng xây dựng khuôn khổ pháp lý và các tiêu chí khác nhau đối với những tài sản mã hóa được phép giao dịch.

Tại Nhật Bản, một token thường phải trải qua quá trình thẩm định kéo dài khoảng hai đến ba tháng trước khi được niêm yết, trong khi quy trình của Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) diễn ra nhanh hơn. Dù cách tiếp cận có khác nhau, điểm chung là các sàn giao dịch đều phải thiết lập quy trình thẩm định chặt chẽ để hỗ trợ cơ quan quản lý đánh giá rủi ro của từng tài sản trước khi đưa ra thị trường.

Các sàn giao dịch không chỉ có trách nhiệm đánh giá chất lượng của tài sản trước khi niêm yết, mà còn phải chứng minh cơ chế bảo đảm thanh khoản, quy trình quản trị rủi ro và các biện pháp bảo vệ nhà đầu tư. Theo tôi, đây là nền tảng để xây dựng niềm tin và giúp thị trường phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, việc xây dựng khuôn khổ pháp lý cho thị trường tài sản thực được mã hóa cũng sẽ là bài toán không đơn giản. Lấy ví dụ với bất động sản, nếu Việt Nam triển khai token hóa bất động sản, đây sẽ là lĩnh vực rất tiềm năng. Thậm chí, ở thời điểm hiện tại, Việt Nam có thể sẽ là một trong số ít quốc gia tiên phong thực hiện mô hình này.

Chính những vấn đề này sẽ quyết định cách thức thiết kế khuôn khổ pháp lý cho thị trường. Khi các quy định về nhà đầu tư, loại tài sản và dòng vốn được xác lập rõ ràng, vai trò của các sàn giao dịch, tổ chức tài chính và các chủ thể tham gia thị trường cũng sẽ được định hình cụ thể hơn. Đây sẽ là nền tảng để những dự án RWA đầu tiên tại Việt Nam được triển khai theo hướng an toàn, minh bạch và bền vững. Công nghệ có thể giúp thị trường vận hành hiệu quả hơn, nhưng công nghệ chỉ phát huy giá trị khi được đặt trong một khuôn khổ pháp lý rõ ràng và nhất quán”.

“Việc phát triển thị trường tài sản thực được mã hóa nên bắt đầu từ sự tham gia của các tổ chức. Đây là nhóm đối tượng có khả năng xây dựng hạ tầng, tạo ra sản phẩm và hình thành thanh khoản cho thị trường. Khi các doanh nghiệp và định chế tài chính đã tham gia sâu vào hệ sinh thái, thị trường sẽ có nền tảng để mở rộng tới nhóm nhà đầu tư cá nhân. Để RWA thực sự tiếp cận được đông đảo nhà đầu tư, thị trường cần hội tụ ba yếu tố.

Thứ nhất, khả năng tiếp cận. Sản phẩm phải đủ đơn giản để người dùng dễ dàng sử dụng, đồng thời phải có thanh khoản và có thể chuyển đổi thành tiền pháp định một cách thuận tiện.

Thứ hai, khả năng phân phối. Theo quan sát của tôi, nhiều blockchain hay sàn giao dịch từng phát triển các ứng dụng riêng dành cho người dùng cá nhân, nhưng không phải mô hình nào cũng thành công. Bài học rút ra là thay vì buộc người dùng chuyển sang một nền tảng hoàn toàn mới, chúng ta nên đưa công nghệ blockchain xuất hiện ngay trên những nền tảng mà người dùng đã quen thuộc, để giảm rào cản tiếp cận.

Thứ ba, khả năng kết hợp. Giá trị của quá trình token hóa tài sản không nằm ở việc đưa một tài sản lên chuỗi khối, mà ở việc biến tài sản đó thành một phần của hệ sinh thái tài chính số. Chẳng hạn, nếu vàng được token hóa, người mua không chỉ dễ dàng có quyền sở hữu tài sản mà còn có thể hưởng lợi từ biến động giá trị của vàng; hoặc người mua có thể sử dụng tài sản sau khi được token hóa làm tài sản bảo đảm để vay vốn hoặc tham gia các giao thức tài chính khác.

Tài sản thực được mã hóa chỉ có thể được đón nhận nếu công nghệ đủ dễ tiếp cận và người dùng thực sự nhận được giá trị. Với Việt Nam, token hóa các sản phẩm tạo lợi suất có thể là hướng đi đáng cân nhắc để thử nghiệm trước tiên. Bên cạnh đó, token hóa tài sản trong lĩnh vực thanh toán và chuyển tiền xuyên biên giới cũng đang cho thấy những ứng dụng rất tiềm năng, khi mà Việt Nam đang có lượng lớn kiều hối làm việc tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Đông và nhiều quốc gia khác.

Tóm lại, thay vì cho phép triển khai đồng loạt trên nhiều lĩnh vực, Việt Nam nên lựa chọn một vài lĩnh vực tiềm năng, dễ thử nghiệm để tập trung nguồn lực thử nghiệm. Khi những mô hình đầu tiên chứng minh được hiệu quả, việc mở rộng mã hóa tài sản thực sang các lĩnh vực khác cũng sẽ thuận lợi hơn rất nhiều”.

“Từ góc độ doanh nghiệp, tôi cho rằng khi đánh giá một thị trường mới, yếu tố quan trọng nhất mà doanh nghiệp quan tâm là nhu cầu thực tế của người dùng. Một sản phẩm dù có nhiều tiềm năng nhưng nếu không giải quyết được nhu cầu cụ thể thì rất khó tạo ra giá trị bền vững.

Vì thế, token hóa tài sản thực vẫn là lĩnh vực đang trong quá trình hình thành và chưa có nhiều thị trường lớn thực sự dẫn dắt. Giá trị lớn nhất của token hóa không chỉ nằm ở việc đưa tài sản lên blockchain, mà ở khả năng mở rộng khả năng tiếp cận những loại tài sản vốn trước đây bị giới hạn bởi quy mô, chi phí hoặc cấu trúc thị trường. Việc chia nhỏ tài sản chỉ thực sự có ý nghĩa khi đó là những tài sản có nhu cầu cao nhưng nhiều nhà đầu tư khó tiếp cận.

Ở đây, tôi muốn nhấn mạnh ba lợi ích quan trọng của token hóa tài sản thực.

Một là, khả năng vận hành liên tục 24/7, giúp rút ngắn chu kỳ thanh toán khi không còn phụ thuộc vào thời gian làm việc của các hệ thống tài chính truyền thống.

Hai là, tính minh bạch và chắc chắn, khi các hoạt động xác thực, đối chiếu giao dịch có thể được thực hiện trực tiếp trên chuỗi, giảm sự phụ thuộc vào nhiều trung gian.

Ba là, sự đơn giản và thuận tiện cho người dùng. Trong tương lai, nền tảng nào có thể cung cấp khả năng tiếp cận nhiều loại tài sản trên một hệ thống duy nhất, an toàn, dễ sử dụng và trực quan sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn.

Tuy nhiên, để một thị trường thực sự sẵn sàng cho tài sản mã hóa, không chỉ cần nhu cầu từ phía người dùng mà còn cần sự chuẩn bị từ phía cơ quan quản lý và bên phát hành tài sản. Với các dự án token hóa tài sản quốc gia, các quốc gia cần xác định rõ mục tiêu ngay từ đầu: chỉ phục vụ nhà đầu tư trong nước hay hướng tới khả năng thu hút dòng vốn quốc tế. Nếu muốn tiếp cận thị trường toàn cầu, thiết kế sản phẩm phải tính đến khả năng phân phối xuyên biên giới và cần có sự tham gia của những đối tác có mạng lưới quốc tế.

Tôi đã chứng kiến nhiều dự án tài sản số thất bại do không tính toán đầy đủ yếu tố quy mô thị trường ngay từ giai đoạn thiết kế. Đơn cử với stablecoin (một loại tiền điện tử) quốc gia, nếu chỉ phục vụ một thị trường nội địa nhỏ, sản phẩm có thể khó tạo ra đủ thanh khoản và tốc độ lưu chuyển cần thiết. Một stablecoin muốn thành công cần hoặc có một thị trường nội địa đủ lớn để tạo hiệu ứng mạng lưới, hoặc có khả năng kết nối với thị trường toàn cầu. Đây là những yếu tố quan trọng mà các quốc gia cần cân nhắc trước khi triển khai các sáng kiến liên quan đến tài sản số”.

“Thời gian qua, khi đề cập đến việc các định chế tài chính ứng dụng tài sản mã hóa, một trong những hiểu lầm phổ biến của nhiều người là cho rằng các tổ chức đơn thuần đang “đầu tư vào crypto”. Tuy nhiên, câu chuyện thực sự lớn hơn nhiều, đây là quá trình hiện đại hóa toàn diện hệ thống tài chính.

Thay vì chỉ phân bổ một phần danh mục vào tài sản mã hóa, các định chế tài chính đang tìm cách ứng dụng công nghệ blockchain để tái cấu trúc cách thị trường vận hành, từ giao dịch, lưu ký, quản lý tài sản đến thanh toán và tất toán. Một trong những yêu cầu quan trọng nhất để các định chế có thể áp dụng công nghệ này ở quy mô lớn là phải xây dựng được những tiêu chuẩn phù hợp.

The Depository Trust & Clearing Corporation (DTCC), một trong những tổ chức lưu ký và thanh toán chứng khoán lớn nhất tại Mỹ, hiện đang phối hợp với khoảng 30 đối tác lớn, trong đó có các ngân hàng và tổ chức tài chính hàng đầu như JPMorgan, Goldman Sachs, để thử nghiệm việc token hóa tài sản phục vụ nhiều mục đích khác nhau, trong đó có quản lý tài sản thế chấp.

Quy mô hoạt động của DTCC cho thấy tiềm năng rất lớn của việc đưa tài sản truyền thống lên môi trường số. Nếu thị trường thường nhắc đến các giao dịch trị giá hàng tỷ USD mỗi ngày, thì tổng giá trị xử lý hàng năm của DTCC lên tới hàng nghìn nghìn tỷ USD. Đây là minh chứng cho thấy token hóa tài sản không còn chỉ là một ý tưởng thử nghiệm, mà đang từng bước được đưa vào các quy trình tài chính thực tế.

Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ ở quy mô giao dịch, mà là những tiêu chuẩn nền tảng để hệ thống này có thể vận hành an toàn và hiệu quả trước khi giao dịch được hoàn tất. Vì vậy, có bốn vấn đề cần lưu ý.

Một là, vấn đề định danh. Trong thị trường tài chính truyền thống, các bên tham gia giao dịch đều phải được xác minh danh tính theo quy định của từng quốc gia và từng loại hình tổ chức. Khi tài sản được token hóa, yêu cầu này càng trở nên quan trọng: các định chế cần biết chính xác đối tác giao dịch của mình là ai, dù đó là một cá nhân hay một tổ chức.

Hai là, bảo mật dữ liệu. Bảo mật trong môi trường tài chính không đồng nghĩa với ẩn danh. Các định chế cần được bảo vệ thông tin giao dịch theo nguyên tắc “riêng tư theo mặc định”, nghĩa là chỉ những bên liên quan trực tiếp mới có quyền tiếp cận dữ liệu chi tiết, trong khi thông tin vẫn có thể được chia sẻ có kiểm soát với kiểm toán viên hoặc cơ quan quản lý khi cần thiết.

Rất nhiều người nhầm lẫn giữa bảo mật cho định chế và tính ẩn danh. Đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. Một hệ thống tài chính hiện đại không thể dựa trên sự ẩn danh, nhưng phải đảm bảo quyền riêng tư phù hợp.

Ba là, khả năng tuân thủ. Các quy tắc quản lý rủi ro, kiểm soát giao dịch và yêu cầu pháp lý cần được tích hợp ngay từ tầng giao thức, thay vì chỉ được xử lý sau khi giao dịch đã diễn ra. Đây là điều đặc biệt quan trọng với các thị trường tài chính chịu sự giám sát chặt chẽ.

Bốn là, khả năng tất toán tức thời. Khi tài sản được đưa lên môi trường blockchain, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở việc số hóa tài sản, mà là khả năng di chuyển, sử dụng và thanh toán tài sản đó một cách nhanh chóng giữa các tổ chức, thị trường và quốc gia khác nhau.

Bốn tiêu chuẩn gồm tất toán tức thời, bảo mật, định danh và tuân thủ sẽ là những tiêu chí quan trọng để các định chế đánh giá một mạng lưới tài chính số trong tương lai. Nếu một mạng lưới đáp ứng đầy đủ các yêu cầu này, số lượng lựa chọn trên thị trường sẽ không còn quá nhiều”.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 32-2026 phát hành ngày 10/08/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-32-2026.html