Mặc thuế quan Mỹ, xuất khẩu Trung Quốc tăng trưởng vượt dự báo

Xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 4/2025 tăng mạnh hơn dự báo, do các nhà sản xuất ở nước ngoài đẩy mạnh việc nhập khẩu nguyên vật liệu từ Trung Quốc để tranh thủ làm hàng xuất khẩu trong giai đoạn 90 ngày Mỹ hoãn thuế đối ứng. Dữ liệu này được công bố ngay trước thềm cuộc gặp cấp cao giữa các nhà đàm phán thương mại Mỹ - Trung tại Thụy Sỹ vào cuối tuần này.

Theo số liệu do Hải quan Trung Quốc đưa ra ngày 9/5/2025, xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 4/2025 tăng 8,1% so với cùng kỳ năm 2024, vượt xa mức tăng 1,9% mà các nhà kinh tế đưa ra trong một cuộc khảo sát của hãng tin Reuters, dù chậm lại so với mức tăng 12,4% ghi nhận trong tháng 3/2025.

Ông Trump công bố thuế quan đối ứng với thuế suất dao động từ 10% đến 50% đối với hơn 180 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới vào ngày 2/4/2025, sau đó hoãn áp thuế suất cao và chỉ áp mức thuế cơ sở 10% trong vòng 90 ngày để tiến hành đàm phán thương mại. Tuy nhiên, riêng Trung Quốc bị áp mức thuế 145% mà không có bất kỳ sự trì hoãn nào và Bắc Kinh đã đáp trả bằng mức thuế 125% áp lên hàng hóa Mỹ. Mức thuế quan cao ngất ngưởng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã gây đảo lộn trên thị trường tài chính và trong các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trước khi thuế quan của Mỹ có hiệu lực, các nhà sản xuất Trung Quốc đã đẩy mạnh việc xuất khẩu hàng hóa, cả sang Mỹ và các thị trường khác, dẫn tới mức tăng trưởng xuất khẩu mạnh hơn dự báo trong tháng 3 và tháng 4/2025. Nhưng giờ đây, họ đang mong đợi một bước đột phá trong cuộc gặp đã bắt đầu vào ngày 10/5/2025 theo giờ địa phương tại Geneva giữa các nhà đàm phán thương mại cấp cao nhất từ Washington và Bắc Kinh.

Cũng theo số liệu của Hải quan Trung Quốc, nhập khẩu tháng 4/2025 của nước này giảm 0,2% so với cùng kỳ năm trước, thay vì giảm 5,9% như dự báo. Việc nhập khẩu giảm ít hơn nhiều so với dự báo có thể là một dấu hiệu cho thấy nhu cầu trong nước đang duy trì tốt hơn so với kỳ vọng nhờ các biện pháp kích thích kinh tế mà Chính phủ Trung Quốc đã triển khai thời gian qua.

“Các nước Đông Nam Á đang đẩy mạnh hoạt động sản xuất trước khi hết thời hạn miễn thuế đối ứng 90 ngày vào tháng 7/2025. Sản xuất ở các nước này có mức độ phụ thuộc lớn vào nguyên vật liệu thô và đầu vào công nghiệp từ Trung Quốc, nên xuất khẩu của Trung Quốc được hỗ trợ”, bà Dan Wang, Giám đốc phụ trách Trung Quốc tại công ty nghiên cứu Eurasia Group, nhận định với hãng tin Reuters.

Xuất khẩu của Trung Quốc sang Đông Nam Á trong tháng 4/2025 tăng 20,8% so với cùng kỳ năm ngoái, tăng tốc từ mức tăng 11,6% trong tháng 3/2025.

Xuất khẩu của Trung Quốc sang châu Âu trong tháng 4/2025 tăng 8,3%, trong khi nhập khẩu từ châu Âu giảm 16,5% so với cùng kỳ 2024, so với tương ứng tăng 10,3% và giảm 7,5% trong tháng 3/2025.

“Trong 2 tháng tới, xuất khẩu của Trung Quốc có thể tiếp tục mạnh do sự phân bổ lại công suất công nghiệp, nhưng dữ liệu thương mại của nước này có thể xấu đi nhanh chóng nếu mức thuế quan 145% đối với Trung Quốc giữ nguyên và đàm phán giữa các nước Đông Nam Á với Mỹ không có bước tiến”, bà Wang cho biết thêm.

Xuất khẩu tháng 4/2025 của Trung Quốc sang Mỹ giảm 21%, dẫn tới thặng dư thương mại của nước này với Mỹ giảm còn 20,5 tỷ USD từ mức 27,6 tỷ USD trong tháng 3. Đây được xem là một thắng lợi đối với ông Trump - người luôn nói ông muốn thu hẹp thâm hụt thương mại của Mỹ, nhất là thâm hụt với Trung Quốc. 

Tháng 3/2025, xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ tăng 9,1% do các nhà xuất khẩu đẩy nhanh việc giao hàng để "né" thuế quan. 

Nhập khẩu của Trung Quốc từ Mỹ trong tháng 4/2025 giảm gần 14%. Trong 4 tháng đầu năm, xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ giảm 2,5% trong khi nhập khẩu của nước này từ Mỹ giảm 4,7% so với cùng kỳ năm 2024, theo dữ liệu của Hải quan Trung Quốc.

Thời gian qua, Bắc Kinh vẫn thể hiện một lập trường kiên định trong cuộc chiến thương mại với Mỹ, khẳng định sẵn sàng đàm phán nhưng trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và đôi bên cùng có lợi. Cuộc chiến thuế quan này đã bắt đầu gây ra những tổn thất đối với cả kinh tế Mỹ và Trung Quốc. Đối với Trung Quốc, nếu thuế quan không hạ xuống, lĩnh vực xuất khẩu - vốn là một đầu tàu của nền kinh tế - có thể suy yếu nhanh, đặt ra trở ngại đối với một nền kinh tế còn chưa hồi phục hoàn toàn sau cú sốc đại dịch Covid-19 và chưa thoát khỏi cuộc khủng hoảng bất động sản.

“Thiệt hại do thuế quan Mỹ gây ra chưa được thể hiện trong dữ liệu thương mại tháng 4 của Trung Quốc”, nhà kinh tế trưởng Zhiwei Zhang của công ty Pinpoint Asset Management nhận định với Reuters. “Tôi cho rằng số liệu thương mại của nước này sẽ xấu dần đi trong mấy tháng tới. Hy vọng là đàm phán thương mại Mỹ - Trung có thể sớm đạt thỏa thuận để thuế quan hạ xuống, giảm bớt cú sốc đối với thương mại toàn cầu”.

Trong vài tháng qua, Trung Quốc luôn khẳng định tự tin rằng nước này có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng “khoảng 5%” trong năm nay và cùng với đó đã triển khai một loạt biện pháp thúc đẩy tiêu dùng và hỗ trợ các nhà xuất khẩu trong nước. Nhiều biện pháp kích thích bằng chính sách tiền tệ, bao gồm cả việc bơm thanh khoản và cắt giảm lãi suất chính sách, đã được công bố trong tuần này nhằm giảm bớt tác động của thuế quan đối với nền kinh tế.