Những năm gần đây, khái niệm “đi chợ” với người tiêu dùng thành thị không chỉ nói tới chợ truyền thống hay siêu thị, mà đã dịch chuyển mạnh mẽ lên không gian số. Người tiêu dùng có thể lựa chọn từng mớ rau, con cá “online” và nhận hàng tại nhà trong thời gian ngắn...

Sự phát triển của đi chợ online không diễn ra ngẫu nhiên, mà là hệ quả của quá trình tích lũy nhiều yếu tố nền tảng. Trước hết là mức độ phổ cập internet tại Việt Nam đã đạt khoảng 79,1% dân số, tạo điều kiện cho các nền tảng số tiếp cận rộng rãi người tiêu dùng.

Từ sau đại dịch, với các lý do từ tiết kiệm thời gian, lo ngại tắc đường cho đến thời tiết nắng nóng, đi chợ online không chỉ giới hạn ở nhóm người trẻ, mà đang lan sang cả nhóm trung niên. Sự thay đổi này không chỉ xuất phát từ nhu cầu tiện lợi, mà còn gắn với khả năng kiểm soát chi tiêu, so sánh giá và tiếp cận thông tin sản phẩm một cách minh bạch hơn.

Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng này đã buộc các doanh nghiệp bán lẻ phải điều chỉnh chiến lược. Thay vì chỉ tập trung vào hệ thống cửa hàng vật lý, nhiều chuỗi siêu thị đã đầu tư phát triển ứng dụng mua sắm trực tuyến hướng đến cá nhân hóa trải nghiệm.

Điển hình, ứng dụng của hệ thống LOTTE Mart cho phép người dùng tạo danh sách mua sắm, ghi chú sản phẩm và lựa chọn khung giờ giao hàng.  Tương tự, các nền tảng của WinMart cũng được tích hợp trong hệ sinh thái tiêu dùng, cho phép liên kết với chương trình khách hàng thân thiết, theo dõi lịch sử mua sắm và áp dụng ưu đãi tự động. Trong khi đó, GO!/Top Market đẩy mạnh việc đồng bộ dữ liệu giữa online và offline, giúp người tiêu dùng có trải nghiệm liền mạch hơn...

Bên cạnh các ứng dụng của siêu thị, thị trường còn có sự tham gia của nhiều nền tảng trung gian kết nối người dùng với nhiều siêu thị khác nhau, hoặc các ứng dụng chuyên biệt về thực phẩm. Sự đa dạng này tạo ra môi trường cạnh tranh sôi động. Thực tế cho thấy, khi triển khai mô hình bán lẻ đa kênh, hệ thống cửa hàng vật lý không bị thay thế, mà được tận dụng như điểm trung chuyển và kho hàng gần người tiêu dùng.

Trong khi đó, ứng dụng trực tuyến đóng vai trò kết nối và thu thập dữ liệu hành vi khách hàng. Sự kết hợp này giúp rút ngắn thời gian giao hàng, đồng thời nâng cao độ tin cậy của sản phẩm. Ở góc độ dài hạn, lợi thế cạnh tranh không chỉ nằm ở giá hay khuyến mãi, mà ở khả năng duy trì trải nghiệm ổn định.

Những ngày vừa qua, khi Hà Nội trải qua đợt nắng nóng gay gắt nhất từ đầu mùa, các siêu thị, minimart, cửa hàng tiện lợi và trung tâm thương mại cũng hưởng lợi rõ rệt. Không gian mát mẻ giờ đây trở thành “vũ khí cạnh tranh” thực sự. Nhiều chuyên gia bán lẻ cho rằng người tiêu dùng hiện không còn tính toán giá cả hơn kém chút ít, mà quan tâm tới tổng trải nghiệm: đi lại thuận tiện, tiết kiệm thời gian, giao hàng tận nhà, thanh toán một chạm…

Đặc biệt, trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, thực phẩm là mặt hàng chịu ảnh hưởng rõ rệt. Các loại rau củ, thịt cá tươi sẽ nhanh xuống chất lượng khi phải bày bán ngoài trời. Trong khi đó, với lợi thế từ hệ thống bảo quản lạnh tiêu chuẩn, các hệ thống bán lẻ hiện đại đã đẩy mạnh hình thức giao nhanh trong ngày, thậm chí cam kết giao trong khoảng 2 giờ tại khu vực nội thành. Điều này khiến việc đi chợ trở nên tiện lợi, đồng thời đảm bảo an toàn thực phẩm hơn.

Song song đó, các nền tảng bán lẻ còn liên tục tung ưu đãi để giữ chân khách hàng đi chợ online trong giai đoạn nhu cầu tăng cao. Chẳng hạn, Bách Hóa Xanh hiện duy trì chuyên mục khuyến mãi riêng với nhiều chương trình mua 1 tặng 1, đồng thời có thêm ưu đãi cho thanh toán trực tuyến và khách hàng thành viên.

Ở hệ thống Co.opmart, các chương trình mua sắm gần đây cũng nhấn mạnh nhiều gói giảm giá sâu, mua 2 tặng 1 hoặc giảm đến 50% ở một số nhóm hàng. Theo ghi nhận trên thị trường bán lẻ, trong mùa mua sắm đầu hè, nhiều siêu thị còn luân phiên giảm 10 - 15% đối với thực phẩm tươi sống và áp dụng thêm các gói khuyến mãi riêng cho rau củ để kích cầu tiêu dùng.

Đại diện hệ thống bán lẻ Lotte Mart cho biết từ giữa tháng 3, sức mua nhóm hàng giải nhiệt tại hệ thống đã tăng rõ rệt, cao hơn khoảng 20 - 30% so với ngày thường và tăng 10 - 15% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhóm nước ép và sinh tố ghi nhận mức tăng trưởng mạnh nhất với mức tăng hai chữ số. Không chỉ sinh tố, mặt hàng kem cũng ghi nhận mức tăng trưởng rất mạnh ngay từ đầu mùa. Doanh số tháng 4 tăng khoảng 11% so với tháng 3 và gần 50% so với cùng kỳ năm trước.

Xét ở phạm vi rộng, dữ liệu của Polaris Market Research mới đây cho thấy, khu vực châu Á - Thái Bình Dương sẽ chiếm thị phần lớn nhất trong thị trường tạp hóa trực tuyến toàn cầu với 58,30% vào năm 2025. Thị trường này được định giá 906,01 tỷ USD vào năm 2025 và dự kiến ​​sẽ đạt khoảng 8,49 nghìn tỷ USD vào năm 2034, tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 28,20%.

Khu vực này dẫn đầu nhu cầu toàn cầu, được hỗ trợ bởi dân số gia tăng, thu nhập khả dụng tăng, việc sử dụng điện thoại thông minh và khả năng truy cập băng thông rộng. Nhu cầu cũng liên quan đến quá trình đô thị hóa, tắc nghẽn giao thông và thời gian làm việc kéo dài.

Theo báo cáo trên, nhu cầu mua sắm sản phẩm khác nhau giữa các danh mục. Thực phẩm thiết yếu và nguyên liệu nấu ăn chiếm thị phần lớn nhất ở mức 35,62% vào năm 2025. Nông sản tươi chiếm 42,78% thị trường vào năm 2025 do vai trò của chúng trong tiêu dùng hàng ngày và hàng tuần.

Tại Việt Nam, theo dữ liệu khảo sát từ Viện Nghiên cứu Hàng tiêu dùng Bán lẻ (IELKA), 63% người tiêu dùng lựa chọn mua sắm trực tuyến vì thao tác đơn giản, trong khi 41% đánh giá cao tốc độ giao hàng. Những con số này phản ánh rõ vai trò của yếu tố tiện lợi trong quyết định mua sắm.

Đồng thời, khoảng 52% người tiêu dùng có xu hướng ưu tiên các nền tảng trực tuyến của chuỗi siêu thị quen thuộc, cho thấy niềm tin thương hiệu vẫn là yếu tố quan trọng trong môi trường số.

Với dịch vụ đi chợ online, khảo sát của IELKA chỉ ra bốn yếu tố quan trọng gồm: miễn phí giao hàng (73%), chất lượng hàng tươi sống và hàng lạnh (71%), tốc độ giao hàng (69%) và giá cả (69%). Điều này cho thấy người tiêu dùng không còn xem mua sắm online là giải pháp thay thế, mà đặt kỳ vọng tương đương với trải nghiệm mua sắm trực tiếp.