Bộ Y tế đề xuất sửa đổi, bổ sung mức tiền phạt cụ thể đối với hành vi vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm, theo hướng xác định rõ mức phạt tiền tối đa là 1 tỷ đồng đối với cá nhân, và 2 tỷ đồng đối với tổ chức…

Đề xuất được nêu tại dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) mới nhất, do Bộ Y tế xây dựng. Trong đó, dự kiến sửa đổi mức xử phạt tối đa đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.

SỬA ĐỔI, BỔ SUNG QUY ĐỊNH VỀ XỬ PHẠT

Dự thảo Luật quy định, tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường, và khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật.

Người lợi dụng chức vụ, quyền hạn vi phạm quy định của Luật này hoặc các quy định khác của pháp luật về an toàn thực phẩm, thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Đáng chú ý, dự thảo quy định mức phạt tiền đối với vi phạm của tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, mà phạt tiền tối đa là 1 tỷ đồng đối với cá nhân, và 2 tỷ đồng đối với tổ chức.

Chính phủ quy định cụ thể về hành vi, hình thức và mức xử phạt các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.

Trong khi đó, Luật hiện hành chỉ quy định nguyên tắc chung về xử lý vi phạm. Theo đó, tổ chức, cá nhân vi phạm tùy theo tính chất, mức độ sẽ bị xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật. 

Luật hiện hành không quy định mức tiền phạt tối đa đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.

Cùng với sửa đổi mức xử lý vi phạm hành chính, dự thảo Luật cũng bổ sung các quy định về nguyên tắc kiểm tra thực phẩm, hình thức, thời hạn, tần suất kiểm tra thực phẩm. Xử lý chồng chéo trong hoạt động kiểm tra chất lượng, an toàn thực phẩm.

Đồng thời, bổ sung quy định cụ thể thực phẩm sau thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ phải đáp ứng mức giới hạn dư lượng thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật và các tác nhân gây ô nhiễm trong thực phẩm theo quy định của Ủy ban tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Codex).

Quy định tất cả các cơ sở kinh doanh trong lĩnh vực thực phẩm phải đáp ứng nguyên tắc thực hành vệ sinh tốt (GHP), cơ sở sản xuất thực phẩm phải đáp ứng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến HACCP; ISO 22000; IFS; BRC; FSSC 22000 và các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến khác. Chính phủ quy định chi tiết lộ trình và các cơ sở phải đáp ứng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm

Cùng với đó, tiếp tục duy trì quy định điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh thực phẩm. Các cơ sở cơ sở áp dụng một trong các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến như: Global GAP, ASEAN GAP, hữu cơ, RA,GMP, HACCP; ISO 22000; IFS; BRC; FSSC 22000, sẽ được miễn cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

CẮT GIẢM TỐI ĐA THỦ TỤC HÀNH CHÍNH

Tại dự thảo Luật, Bộ Y tế cũng đề xuất quy định nguyên tắc phân loại thực phẩm, các biện pháp quản lý tương ứng với các nhóm thực phẩm như: Thực hiện đăng ký bản công bố và thực hiện kiểm tra trong quá trình lưu thông trên thị trường; thực hiện công bố tiêu chuẩn áp dụng và thực hiện kiểm tra trong quá trình lưu thông trên thị trường; không phải thực hiện công bố và chỉ thực hiện kiểm tra trong quá trình lưu thông trên thị trường. Giao Chính phủ quy định nhóm thực phẩm cụ thể tương ứng với từng biện pháp quản lý.

Quy định việc thực hiện kiểm tra trên cơ sở kết quả quá trình đánh giá nguy cơ, dữ liệu kết quả kiểm nghiệm, thông tin về sự cố mất an toàn thực phẩm, kết quả giám sát, lịch sử tuân thủ quy định an toàn thực phẩm của cơ sở kinh doanh thực phẩm qua các cuộc thanh tra, kiểm tra trước đó.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật còn quy định việc thu hồi và xử lý thực phẩm không đảm bảo chất lượng và an toàn. Các biện pháp xử lý khi phát hiện trường hợp nguyên liệu làm thực phẩm, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm bị sử dụng sai mục đích, lạm dụng thành các chất có hại: tăng cường truyền thông, thanh tra, kiểm tra sản phẩm lưu thông trên thị trường.

Dự thảo cũng khuyến khích Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, hiệp hội ngành hàng có vai trò tham gia giám sát doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, thông qua cơ chế kiểm soát nội bộ hoặc thông qua người tiêu dùng.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, định hướng xuyên suốt trong quá trình xây dựng Luật là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, gắn với cải cách thủ tục hành chính. Đây là chủ trương lớn của Đảng, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Theo đó, các quy định trong Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) phải hướng tới mục tiêu cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, hạn chế phát sinh thêm các thủ tục không cần thiết.

Song song với việc phân cấp mạnh hơn cho địa phương, Thứ trưởng nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số trong quản lý an toàn thực phẩm. Bởi, ứng dụng công nghệ không chỉ là việc số hóa hồ sơ hay sử dụng phần mềm quản lý, mà quan trọng hơn là xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ, liên thông giữa các cơ quan quản lý để phục vụ công tác giám sát, thanh tra và xử lý vi phạm.

Khi có cơ sở dữ liệu đầy đủ, chính xác thì việc quản lý sẽ hiệu quả hơn, giảm được giấy tờ, giảm nhân lực và giảm nhiều khâu trung gian.

Bên cạnh đó, các quy định của Luật phải xuất phát từ điều kiện thực tế của Việt Nam. Việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế là cần thiết nhưng không thể áp dụng máy móc nếu điều kiện hạ tầng, năng lực quản lý và nguồn lực chưa đáp ứng.