Thị trường trái cây nhập khẩu tại Việt Nam được dự báo sẽ tiếp tục sôi động trong thời gian tới, khi những vựa lê và lựu khổng lồ của Trung Quốc bước vào chính vụ. Nhóm sản phẩm này tạo lợi thế cạnh tranh so với nhiều nguồn cung khác, giúp người tiêu dùng Việt tiếp cận mức giá hợp lý…

Vài năm trước, “đào tiên Tôn Ngộ Không” chủ yếu được đưa về Việt Nam bằng đường hàng không với số lượng ít, dẫn đến có thời điểm mức giá lên tới 250.000 đồng/kg. Nhưng hè này, đào tiên không chỉ được bày sang trọng tại các cửa hàng trái cây nhập khẩu mà đã xuất hiện khá phổ biến ở cả chợ dân sinh, bên cạnh đào trơn và đào mỏ quạ.

Năm nay, hầu hết các loại đào Trung Quốc đều có giá thấp hơn mọi năm. Tại cửa hàng của anh Phan Văn Hai trên đường Bạch Đằng (phường Bình Thạnh, TP.HCM), đào tiên loại lớn được bán với giá 80.000 – 100.000 đồng/kg, giảm từ khoảng 130.000 – 150.000 đồng/kg cùng kỳ năm ngoái. Loại nhỏ 6 - 8 quả một kg có giá 50.000 - 60.000 đồng, trong khi đào trơn chỉ khoảng 30.000 - 40.000 đồng/kg.

Từ đầu tháng 7 đến nay, nhiều loại trái cây Trung Quốc cũng được các hệ thống siêu thị hiện đại bày bán rộng rãi. Tại quầy trái cây siêu thị MM Mega Market (phường An Phú, TP.HCM), bên cạnh rất nhiều trái cây Việt Nam là một số sản phẩm có tem nhãn ghi rõ "nhập khẩu chính ngạch".

Trong đó, hồng táo có giá khoảng 109.000 đồng/hộp 500 gr, trong khi lựu Trung Quốc được bán với giá khoảng 129.000 đồng/kg. Thậm chí, các loại quýt vàng từ Trung Quốc có giá chỉ khoảng 49.000 đồng/kg, rẻ hơn khoảng 2 - 3 lần so với quýt nhập khẩu từ một số nước khác.

Tại siêu thị Emart, hồng táo hộp 500 gr được giảm từ 195.000 đồng xuống còn 128.000 đồng, mận róc hạt còn khoảng 40.000 đồng/hộp 500 gr… Tương tự, hệ thống siêu thị Tops Market hiện bán nho Shine Muscat nhập từ Trung Quốc, với giá chỉ còn 129.000 đồng/kg, rẻ hơn nhiều so với sản phẩm nho cùng loại đến từ Hàn Quốc.

Tại Hà Nội, do giá trái cây Trung Quốc năm nay giảm đáng kể, nhiều cửa hàng mạnh dạn nhập hàng thường xuyên hơn. Chị Lê Lan Anh, chủ cửa hàng trái cây trên đường Hai Bà Trưng, cho biết trước đây cửa hàng chủ yếu bán đào trơn vì đào tiên khá đắt. Năm nay, phần lớn đào tiên có giá dưới 100.000 đồng một kg nên sức mua cải thiện rõ rệt. Doanh số các loại đào Trung Quốc tại cửa hàng tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong khi đó, bà Vũ Nga, đầu mối nhập đào tại Lào Cai, cho biết mỗi tuần nhập 2 - 3 xe trái cây từ Trung Quốc, tương đương 30 - 45 tấn, phân phối cho cả thị trường miền Bắc và miền Nam. Hàng về đến đâu đều được tiêu thụ hết đến đó. Nguyên nhân dẫn đến mức giá rẻ của trái cây trên thị trường năm nay, theo bà Nga, nằm ở bài toán tối ưu chi phí logistics.

Thay vì đi đường hàng không với cước phí đắt đỏ như những năm trước, đào tiên hay nho sữa, lựu, táo, lê Trung Quốc giờ đây đi thẳng qua đường bộ. Sau khi các xe container lạnh chở hàng xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc hoàn thành chuyến đi, nhiều xe quay trở về trong "tình trạng rỗng". Các doanh nghiệp và thương nhân Trung Quốc tận dụng chiều xe quay đầu này để vận chuyển trái cây sang Việt Nam, giúp chi phí vận chuyển chỉ bằng khoảng một nửa so với chiều đi.

Đáng chú ý hơn, dòng chảy của trái cây nội địa Trung Quốc đang chịu tác động trực tiếp từ xung đột dai dẳng tại khu vực Trung Đông, đứt gãy logistics tạo điểm nghẽn cho hoạt động xuất khẩu nông sản sang thị trường Mỹ và châu Âu. Đứng trước áp lực giải phóng hàng hóa để thu hồi vốn, các doanh nghiệp Trung Quốc buộc phải ồ ạt đổ hàng sang các thị trường lân cận với chiến lược giá cạnh tranh.

Dù trái cây Việt Nam cũng đang vào mùa chín rộ, nhiều loại hoa quả Trung Quốc vẫn thu hút lượng lớn người tiêu dùng đặt mua tại cửa hàng và trên các nền tảng trực tuyến. Chuyên gia cho rằng phần lớn đây là những loại trái cây Việt Nam chưa sản xuất được hoặc sản lượng rất hạn chế. Tháng trước, mận mật ong Trung Quốc được các cửa hàng bán với giá 155.000 đồng/hộp 500 gram, tương đương 310.000 đồng/kg.

Tương tự, nho sữa Trung Quốc có giá dao động từ 120.000 - 170.000 đồng/kg tùy loại; còn hồng táo đóng hộp có giá từ 200.000 - 330.000 đồng/kg... Chị Nguyễn Thị Lan, đầu mối bán trái cây tại chợ Long Biên (Hà Nội) cho biết: “So với trái cây Việt, số lượng bán ra của trái cây Trung Quốc hiện chỉ bằng 1/3. Tuy nhiên, so với các loại trái cây nhập khẩu từ các nước khác thì đào và mận Trung Quốc luôn nằm trong top hàng đắt khách mua nhất”.

Lý giải vì sao trái cây Trung Quốc được người tiêu dùng Việt Nam ưa chuộng, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng Trung Quốc sở hữu nền nông nghiệp quy mô lớn cùng công nghệ chọn tạo giống rất phát triển. Nhờ đó, nhiều loại trái cây có chất lượng đồng đều, mẫu mã đẹp.

Không chỉ phục vụ thị trường nội địa hơn 1,4 tỷ dân, Trung Quốc cũng đang tăng cường áp dụng các quy định về mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói để đẩy mạnh xuất khẩu, giúp hoạt động sản xuất, trồng trọt và đóng gói ngày càng minh bạch, bảo đảm an toàn, đáp ứng yêu cầu của nhiều thị trường, trong đó có Việt Nam.

Theo số liệu Cục Hải quan Việt Nam, tính chung 6 tháng đầu năm, nhập khẩu rau quả vào Việt Nam đạt 1,57 tỷ USD, tăng 30,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Về cơ cấu nguồn cung, Trung Quốc tiếp tục là thị trường cung cấp rau quả lớn nhất với thị phần 38,9%, tiếp theo là Mỹ (25,2%) và Australia (7%). 

Đối với triển vọng hợp tác với các vùng trồng của Trung Quốc trong thời gian tới, ông Đặng Phúc Nguyên cho rằng nếu kim ngạch thương mại giữa 2 nước tiếp tục mở rộng thì việc Việt Nam nhập khẩu trái cây từ nhiều địa phương của Trung Quốc hơn là điều tất yếu, tương tự như việc trái cây Việt Nam ngày càng được xuất khẩu tới nhiều địa phương của Trung Quốc.

Dù vậy, theo ông Nguyễn Văn Mười, Phó tổng thư ký Hiệp hội rau quả Việt Nam (Vinafruit), sự gia tăng nhanh của trái cây nhập khẩu cũng tạo áp lực cạnh tranh đáng kể lên sản phẩm trong nước, đặc biệt ở phân khúc trung cấp. Nhiều loại trái cây nội địa gặp khó trong cạnh tranh về mẫu mã, khả năng bảo quản và tính ổn định của nguồn cung.

“Vì thế, việc nâng cao chất lượng đầu ra của nông sản nội địa và đẩy mạnh công nghệ bao gói… sẽ là vấn đề cần được các doanh nghiệp, nhà phân phối và cả nông dân, hợp tác xã lưu ý. Nhất là trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng ưu tiên chất lượng và tính an toàn của sản phẩm”, ông Mười nhấn mạnh.