Nghịch lý ngành rau quả: Xuất khẩu giảm, nhập khẩu tăng cao
Chu Khôi
08/01/2023, 17:00
Xuất khẩu ngành hàng rau quả của Việt Nam trong năm 2022 giảm 6,6% so với năm 2021; ngược lại, nhập khẩu lại tăng tới 35%. Điều này cho thấy, Việt Nam đang ngày càng mở cửa thị trường rộng hơn, nhưng cùng với đó là áp lực cạnh tranh đối với các nhà sản xuất trong nước cũng trở nên quyết liệt hơn…
Chế biến xoài đóng hộp để xuất khẩu đi EU
Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam năm 2022 đạt 3,34 tỷ USD, giảm 6,6% so với năm 2021 (3,55 tỷ USD). Trong khi đó, từ chiều ngược lại, tổng kim ngạch nhập khẩu rau quả đạt 2,02 tỷ USD, tăng tới 35%.
XUẤT KHẨU SUY GIẢM DÙ MỞ CỬA THỊ TRƯỜNG THÀNH CÔNG
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nhận định, năm 2022 được coi là năm thành công về mở cửa thị trường cho xuất khẩu rau quả của Việt Nam. Đặc biệt, một số loại trái cây như sầu riêng, chuối tươi, khoai lang đã được xuất khẩu chính ngạch vào Trung Quốc thông qua Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật được ký kết giữa hai nước.
Không chỉ thị trường Trung Quốc, quả chanh và bưởi của Việt Nam được phép nhập khẩu vào thị trường New Zealand, sau khi điều kiện nhập khẩu được 2 bên ký kết vào ngày 15/11/2022. Bên cạnh đó, Bộ Nông - Lâm - Ngư nghiệp Nhật Bản (MAFF) cũng đã công bố trên trang web của Chính phủ cho phép quả nhãn tươi của Việt Nam nhập khẩu vào Nhật Bản vào ngày 18/11/2022. Một sự kiện đáng nhớ khác trong tháng 11/2022, quả bưởi tươi trở thành loại trái cây thứ bảy của Việt Nam được phép xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ.
Trong năm 2022, rau quả Việt Nam được xuất khẩu nhiều nhất đến 10 thị trường chính, gồm: Trung Quốc, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Hà Lan, Úc, Hồng Kông (Trung Quốc) và Lào.
Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Trung Quốc là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, do nước này áp dụng chính sách “Zero Covid-19” nên xuất khẩu rau quả sang thị trường Trung Quốc năm 2022 chỉ đạt 1,53 tỷ USD, giảm 22% so với năm 2021.
Trái ngược với Trung Quốc, xuất khẩu rau quả sang các thị trường khác như Hoa Kỳ, Thái Lan, Nhật Bản, Đài Loan, Hà Lan… vẫn tăng trưởng, tuy nhiên do lượng xuất đi các thị trường này thấp nên chưa tác động nhiều đến thương mại ngành rau quả.
CHI HÀNG TRĂM TRIỆU USD NHẬP KHẨU TỎI, VÌ SAO?
Từ chiều ngược lại, số liệu của Tổng cục Hải quan cho thấy, kim ngạch nhập khẩu rau quả năm 2022 lên tới 2,02 tỷ USD, tăng 35% so với năm 2021.
Trong đó, kim ngạch nhóm rau củ chiếm 20% và 80% là trái cây. Về nguồn nhập khẩu, Trung Quốc chiếm thị phần nhiều nhất trên 40%, Hoa Kỳ chiếm 17%, Australia chiếm 9%, New Zealand chiếm 7%, Hàn Quốc chiếm 2,8%, Thái Lan chiếm 2,4%...
Về chủng loại trái cây nhập khẩu, táo là trái cây được nhập về nhiều nhất, đạt giá trị 257 triệu USD, tăng 46% so với năm 2021; nguồn nhập lớn từ New Zealand, Trung Quốc, Hoa Kỳ…
Theo Hiệp hội Táo của Hoa Kỳ, Việt Nam là thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 của quả táo Hoa Kỳ. Trong ngành xuất khẩu táo, Hoa Kỳ đã ghi nhận con số kỷ lục, Việt Nam nhập khẩu 2 triệu thùng/năm, tương đương khoảng 40.000 tấn. Sau táo, nho cũng là trái cây được nhập khẩu nhiều, đạt gần 192 triệu USD (tăng 77,5% so với cùng kỳ năm 2021); nguồn nhập khẩu chính từ Australia, Hoa Kỳ, Trung Quốc…
Đối với nguồn nhập khẩu từ Trung Quốc, nhiều nhất là: khoai tây, hành tây, tỏi, cải thảo, bắp cải, nấm, cam, quýt, nho, lê, táo, lựu…
Đặc biệt, theo Báo cáo tình hình xuất nhập khẩu nông lâm thủy sản của Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn, tính trong 10 tháng năm 2022, Việt Nam đã chi tổng cộng 133 triệu USD để nhập tỏi. Tại sao tỏi trong nước ế đến mức phải “giải cứu” mà hàng năm vẫn tốn đến hàng trăm triệu USD để nhập tỏi? Đây là câu hỏi được các chuyên gia đặt ra.
Không chỉ nhập tỏi từ Trung Quốc, trong 10 tháng năm 2022, Việt Nam còn chi 10,9 triệu USD nhập các loại nấm, tăng 73,4%; chi 8,8 triệu USD nhập cà rốt, tăng 183,3%; chi 8,2 triệu USD nhập táo, tăng 87%; chi 7 triệu USD nhập khoai tây hay 6,8 triệu USD nhập nho…
Từ 10 năm trước, điều tra của báo chí cho biết hiện tượng “những chuyến buôn hai chiều” từ chính các thương lái người Việt Nam. Chiều Việt Nam sang Trung Quốc thì thu gom tỏi ở Nam Sách, Kim Môn (Hải Dương) với giá 20.000- 25.000/kg tỏi tươi tại vườn, phơi sấy, đóng gói để xuất khẩu Trung Quốc với giá từ 40.000- 45.000 đồng/kg. Ở chiều ngược lại thì nhập tỏi Trung Quốc với giá 10.000 đồng/kg để bán ở thị trường Việt Nam. Tỏi Trung Quốc giá rất rẻ, dễ bóc, và có thể “để cả năm” không thối, không mọc mầm... chính là nguyên nhân cho các chuyến hàng tỏi, các hợp đồng nhập tỏi..., cho dù chất lượng không thể so bì với tỏi nội địa, nhất là tỏi Kim Môn, tỏi Lý Sơn.
Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 2 phát hành ngày 9-1-2023. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Hoa Kỳ dẫn đầu các cuộc điều tra phòng vệ thương mại với hàng hóa Việt Nam
Với 77 vụ việc, Hoa Kỳ hiện dẫn đầu về số cuộc điều tra phòng vệ thương mại với hàng hóa Việt Nam. Xu hướng này đang gia tăng tần suất, mở rộng từ nông sản sang công nghiệp chế tạo, đòi hỏi doanh nghiệp Việt phải chủ động ứng phó trước các quy trình pháp lý ngày càng khắt khe...
Ngành vận tải biển lên các phương án tránh eo biển Hormuz
Với eo biển Hormuz đóng cửa kéo dài, các hãng vận tải biển toàn cầu đang phải tìm kiếm các phương án mới để duy trì hoạt động thương mại...
Liên kết FDI và doanh nghiệp nội: Hợp lực tạo sức bật tăng trưởng mới
Tại Diễn đàn Nhịp cầu Phát triển 2026, TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy thu hút FDI nhằm tạo liên kết, cộng hưởng thực chất với doanh nghiệp trong nước...
Hoa Kỳ ban hành kết luận sơ bộ trong kỳ rà soát thuế đối với tôm Việt Nam
Hai doanh nghiệp bị đơn bắt buộc được Bộ Thương mại Hoa Kỳ xác định mức thuế chống bán phá giá là 6,76% và 10,76%...
[Trực tiếp]: Diễn đàn Nhịp cầu Phát triển Việt Nam 2026 và Chương trình Rồng Vàng lần thứ 25
Diễn đàn Nhịp cầu Phát triển Việt Nam 2026 (Vietnam Connect Forum 2026) và Chương trình Rồng Vàng lần thứ 25 (Golden Dragon Awards 2026) phát sóng trực tiếp trên nền tảng VnEconomy.vn và FanPage VnEconomy....
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
![[Trực tiếp]: Diễn đàn Nhịp cầu Phát triển Việt Nam 2026 và Chương trình Rồng Vàng lần thứ 25](https://premedia.vneconomy.vn/files/uploads/2026/05/12/6af60523324247fdb7f2fa8223c7abf8-89194.png?w=501&h=300&mode=crop)
