Hàng loạt dự án giao thông trọng điểm với tổng vốn đầu tư hàng nghìn tỷ đồng tại Ninh Bình đang đối mặt với áp lực giải phóng mặt bằng kéo dài, khan hiếm cát san lấp và chậm trễ tái định cư. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Cao Sơn yêu cầu các địa phương phải đi trước một bước về hạ tầng và không để vài hộ dân làm ảnh hưởng tiến độ chung.

Dự án tuyến đường huyện nối từ đê tả Đáy đến đường 57B (Ý Yên) vốn 363,5 tỷ đồng đã đạt 75% khối lượng thi công. Trên tuyến chính dài 5,6 km, nhà thầu đã thảm bê tông nhựa được gần 4 km. Tuy nhiên, chỉ với 284 mét đất còn vướng tại xã Yên Hồng và Yên Bằng cũ, toàn bộ tiến độ bị chững lại do 14 hộ dân chưa bàn giao mặt bằng, trong đó 9 hộ đang chờ tái định cư tại khu OM9. Ban Quản lý dự án kiến nghị huyện Ý Yên làm chủ đầu tư hạ tầng tái định cư, quyết tâm hoàn thành dự án vào 30/9/2026.

Đường trục trung tâm Hải Hậu (vốn 741,8 tỷ đồng) dài 4,2 km nối Quốc lộ 21 đến đầu cầu Yên Định. Thi công giai đoạn 1 mới đạt 60% dù nền đường và cấp phối đã đạt 65 85%. Nghịch lý là dù 390 hộ đã nhận tiền, công trình vẫn kẹt bởi đúng 2 hộ: một hộ chưa đồng ý bồi thường nhà từ đường tại xã Hải Hậu, một hộ kiến nghị đất tái định cư tại xã Xuân Trường.

Dự án trục T4 (gần 4.000 tỷ đồng) với 6 làn xe, nền rộng 54m, dài 16 km qua 4 xã đang lúng túng vì việc chuyển giao chủ đầu tư từ Ban Quản lý phát triển đô thị sang Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh chưa hoàn tất, dẫn đến thiếu cơ sở pháp lý thu hồi 117,58 ha đất dù đã cắm mốc và họp dân xong 41 thôn.

Khan hiếm cát san lấp đang trở thành điểm nghẽn thầm lặng. Dự án Ý Yên ghi nhận thiếu cát ảnh hưởng đến đắp nền và cấp phối. Dự án Hải Hậu dù đạt 65 85% khối lượng đắp cát nhưng phần còn lại phụ thuộc lớn vào nguồn cung bên ngoài với giá biến động tăng. Riêng trục T4, nhu cầu cát lên tới hàng triệu mét khối, nếu không có kế hoạch dài hạn, nguy cơ đứt gãy nguồn cung rất lớn. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Cao Sơn yêu cầu các chủ đầu tư dự báo nhu cầu theo tháng, nghiên cứu giải pháp thay thế như đất đồi, cát nhân tạo từ đá nghiền, tận dụng nạo vét kênh mương để giảm phụ thuộc vào cát tự nhiên đang cạn kiệt.

Trước các điểm nghẽn, ông Nguyễn Cao Sơn đưa ra ba giải pháp hành động.

Thứ nhất, về tái định cư: với phương châm dành điều tốt nhất cho dân, hạ tầng 5 khu tái định cư phải đi trước một bước, hoàn thiện đường, điện, nước trước khi thu hồi đất ở. Sở Tài chính được giao bố trí vốn ngay trong tuần. Công tác di dời nghĩa trang cần tính thời điểm phù hợp như dịp thanh minh.

Thứ hai, về cưỡng chế: với các hộ đã được vận động đầy đủ chính sách nhưng cố tình không chấp hành, chính quyền địa phương rà soát hồ sơ và thực hiện cưỡng chế đúng luật, không để vài hộ dân làm ảnh hưởng tiến độ chung. Chủ đầu tư phải chọn nhà thầu có năng lực thực sự.

Thứ ba, về vốn và kỹ thuật: kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 cần bổ sung kịp thời, đặc biệt 1.113 tỷ đồng cho giải phóng mặt bằng trục T4. Các dự án mới phải mời chủ quản hạ tầng (điện, nước, viễn thông) vào cuộc từ khâu kiểm đếm để tránh vướng sau khi bàn giao mặt bằng. Lộ trình cụ thể: hoàn thành thông báo thu hồi đất trong tháng 4/2026, thu hồi xong đất nông nghiệp bàn giao cho nhà thầu vào tháng 6/2026, hoàn thành thu hồi đất ở vào 31/12/2026. Mục tiêu hoàn thành các trục dọc lớn, gồm T4, vào năm 2028.