Nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ hàng loạt dự án hạ tầng, giao thông và đầu tư công quy mô lớn đang đặt ra yêu cầu bảo đảm nguồn cung ổn định, kiểm soát biến động giá và ngăn chặn tình trạng đầu cơ. Nhiều nhóm giải pháp đồng bộ nhằm quản lý nguồn cung, điều tiết thị trường và kiểm soát giá vật liệu xây dựng trong giai đoạn tới đã được đề ra.

UBND TP.Hồ Chí Minh vừa ban hành Kế hoạch số 278/KH-UBND về triển khai các giải pháp đáp ứng nhu cầu vật liệu xây dựng và kiểm soát giá vật liệu xây dựng trên địa bàn Thành phố.

ƯU TIÊN NGUỒN VẬT LIỆU CHO CÁC DỰ ÁN TRỌNG ĐIỂM

Mục tiêu của kế hoạch nhằm bảo đảm nguồn cung vật liệu phục vụ các công trình, dự án, đặc biệt là các công trình trọng điểm và dự án có tác động lớn đến phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn 2026 - 2030.

Theo Kế hoạch 278, việc chủ động cân đối nguồn cung vật liệu xây dựng là yếu tố quan trọng để bảo đảm tiến độ thi công các dự án, góp phần đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Cùng với đó, UBND Thành phố đặt mục tiêu tăng cường quản lý nhà nước đối với thị trường vật liệu xây dựng, kiểm soát biến động giá, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, thao túng giá và khan hiếm cục bộ.

Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc khai thác hiệu quả các nguồn vật liệu hợp pháp, đồng thời nghiên cứu các giải pháp huy động nguồn vật liệu từ các địa phương khác hoặc từ nước ngoài khi cần thiết. Thành phố khuyến khích nghiên cứu và ứng dụng các loại vật liệu thay thế, vật liệu tái chế và công nghệ xây dựng mới nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn vật liệu truyền thống.

Một trong những nhóm giải pháp lớn được đưa ra là quản lý nguồn cung vật liệu xây dựng. Theo đó, Thành phố sẽ tiếp tục vận hành Tổ công tác điều phối vật liệu xây dựng do lãnh đạo UBND Thành phố làm Tổ trưởng nhằm điều phối nguồn cung cho các công trình và dự án.

Sở Xây dựng được giao lập danh sách các dự án trọng điểm, dự án có nhà đầu tư chiến lược và các dự án có tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội để ưu tiên bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng.

Cơ quan này đồng thời xây dựng kế hoạch điều phối vật liệu phù hợp với nhu cầu từng công trình theo từng tháng trong năm và các năm tiếp theo.

Trong quá trình chuẩn bị đầu tư, các đơn vị lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và nghiên cứu khả thi phải chủ động khảo sát, đề xuất các nguồn vật liệu hợp pháp từ các địa phương khác, nguồn vật liệu nhập khẩu hoặc các vật liệu thay thế như cát biển, cát nghiền và vật liệu tái chế.

Thành phố cũng khuyến khích áp dụng các giải pháp kỹ thuật tiên tiến nhằm giảm nhu cầu sử dụng vật liệu truyền thống như cọc xi măng đất, cầu cạn, kết cấu mặt đường đá gia cố xi măng hoặc công nghệ gia cố nền đất mới.

Ngoài ra, Sở Xây dựng còn được giao xây dựng Đề án phát triển vật liệu xây dựng TP.Hồ Chí Minh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 sau khi hoàn thành việc sắp xếp đơn vị hành chính.

CHỐNG ĐẦU CƠ, THAO TÚNG GIÁ VẬT LIỆU XÂY DỰNG

Để kiểm soát thị trường, Thành phố triển khai nhóm giải pháp quản lý giá vật liệu xây dựng. Trong đó, Sở Xây dựng sẽ tổ chức thuê đơn vị tư vấn thu thập thông tin giá vật liệu xây dựng làm cơ sở công bố giá theo quy định.

Cùng với đó, Thành phố nghiên cứu các cơ chế điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng nhằm bảo đảm phù hợp với diễn biến thực tế của thị trường vật liệu.

Một nội dung đáng chú ý là việc nghiên cứu yêu cầu các doanh nghiệp khai thác khoáng sản cam kết bán trực tiếp 20% sản lượng khai thác và chế biến cho các dự án đầu tư công mà không qua trung gian khi tham gia đấu giá quyền khai thác khoáng sản hoặc được cấp mới, điều chỉnh giấy phép khai thác. Giải pháp này nhằm giảm các tầng nấc trung gian, góp phần kiểm soát giá vật liệu và bảo đảm nguồn cung cho các công trình sử dụng vốn nhà nước.

Thanh tra Thành phố được giao tăng cường thanh tra hoạt động của các mỏ khoáng sản nhằm kiểm soát chất lượng và giá vật liệu xây dựng. Trong khi đó, Công an Thành phố sẽ điều tra, xử lý các hành vi đầu cơ, thổi giá hoặc thao túng thị trường vật liệu xây dựng khi có dấu hiệu vi phạm.

Thành phố cũng yêu cầu công tác đấu giá quyền khai thác khoáng sản phải bảo đảm công khai, minh bạch, tạo điều kiện tiếp cận bình đẳng cho các doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia, đồng thời ngăn chặn lợi ích nhóm, tình trạng găm hàng và đội giá.

Ngoài các giải pháp về nguồn cung và giá cả, kế hoạch còn dành một nhóm nhiệm vụ riêng cho phát triển vật liệu mới, vật liệu tái chế và công trình xanh. Các chủ đầu tư và đơn vị thi công được khuyến khích nghiên cứu, áp dụng các loại vật liệu thay thế như cát biển đã qua xử lý, cát nghiền, vật liệu tái chế, tro xỉ nhiệt điện và các nguồn vật liệu hợp pháp khác.

Thành phố cũng khuyến khích tận dụng khối lượng đào đắp dư phát sinh từ các công trình xây dựng như đất đào, vật liệu nền, xà bần hoặc các loại vật liệu có khả năng tái sử dụng.

Bên cạnh đó, Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.Hồ Chí Minh được giao nghiên cứu xây dựng Đề án tái chế rác thải xây dựng trên địa bàn Thành phố.

Kế hoạch cũng nhắn mạnh rằng việc mở rộng sử dụng vật liệu mới, vật liệu tái chế và các công nghệ thi công tiết kiệm vật liệu sẽ góp phần giảm áp lực lên nguồn khoáng sản truyền thống, đồng thời tạo thêm nguồn cung phục vụ các công trình xây dựng trong giai đoạn tới.