Xuất khẩu nông sản ngay từ đầu năm 2026 ghi nhận nhiều điểm sáng với những bước tiến vào thị trường khó tính, nhưng cũng đã bộc lộ nhiều “nút thắt” về chính sách, vốn và tiêu chuẩn quốc tế. Trước áp lực cạnh tranh và rào cản xanh ngày càng khắt khe, ngành nông nghiệp đang chuyển mạnh từ tăng sản lượng sang nâng chất lượng, hướng tới xây dựng “hộ chiếu” cao cấp cho nông sản Việt trên thị trường toàn cầu.

Nông sản Việt Nam đang trải qua một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, từ việc tập trung vào sản lượng sang chú trọng vào chất lượng. Ngay từ đầu năm 2026, xuất khẩu nông sản đã ghi nhận nhiều điểm sáng, đặc biệt là những bước tiến vào các thị trường khó tính như Mỹ và Canada. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đáng tự hào, ngành nông nghiệp cũng đang đối mặt với nhiều thách thức về chính sách, vốn và tiêu chuẩn quốc tế.

Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2026 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, các đại diện từ nhiều hiệp hội và doanh nghiệp đã chỉ ra những bất cập trong chính sách hiện hành. Những thay đổi chính sách quá nhanh, đặc biệt là các quy định liên quan đến thuế và giấy phép, đang gây áp lực lớn cho doanh nghiệp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động thu mua mà còn làm gián đoạn chuỗi cung ứng, tạo cơ hội cho các đối thủ cạnh tranh như Thái Lan và Philippines chiếm lĩnh thị phần.

Một trong những thành tựu nổi bật của ngành rau quả là việc trái nhãn tươi của Việt Nam đã chinh phục thành công thị trường Mỹ và Canada. Đây là kết quả của sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân và doanh nghiệp, cùng với việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình sản xuất và bảo quản sau thu hoạch. Tuy nhiên, để duy trì và mở rộng thị trường, các doanh nghiệp cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và đầu tư dài hạn, điều này đòi hỏi một lộ trình chính sách ổn định và hỗ trợ từ phía nhà nước.

Ngành lúa gạo cũng đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là vấn đề tiếp cận vốn. Nhiều doanh nghiệp cho biết, hạn mức tín dụng bị cắt giảm tới 50% ngay tại thời điểm cần vốn để thu mua cho mùa vụ mới. Điều này không chỉ gây khó khăn cho doanh nghiệp mà còn tạo áp lực lớn lên người nông dân. Để giải quyết vấn đề này, cần có sự linh hoạt hơn trong chính sách tín dụng và hỗ trợ từ phía ngân hàng.

Ngoài ra, các quy định quốc tế ngày càng khắt khe cũng đặt ra nhiều thách thức cho nông sản Việt. Các thị trường nhập khẩu như EU và Anh đang siết chặt yêu cầu về phúc lợi động vật và thủy sản, cũng như quy định không gây phá rừng. Điều này đòi hỏi ngành nông nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình sản xuất bền vững và giảm phát thải khí nhà kính.

Để đạt được mục tiêu xuất khẩu 73-74 tỷ USD vào năm 2026 và hướng tới mốc 100 tỷ USD vào năm 2030, ngành nông nghiệp cần tập trung vào nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Điều này bao gồm việc đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển nông nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn, cũng như tăng cường quản lý an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Trong bối cảnh tiêu chuẩn thị trường quốc tế ngày càng khắt khe, việc chuyển đổi từ "lượng" sang "chất" không chỉ là một lựa chọn mà là một yêu cầu bắt buộc. Ngành nông nghiệp Việt Nam cần có những bước đi chiến lược và quyết liệt hơn để xây dựng "hộ chiếu" cao cấp cho nông sản Việt trên thị trường toàn cầu. Chỉ khi làm tốt từ "gốc", nông sản Việt Nam mới có thể chinh phục những thị trường khó tính và phát triển bền vững trong dài hạn.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 5-2026 phát hành ngày 02/2/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

https://vneconomy.vn/don-doc-tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-05-2026.htm