Theo Đề án trồng trọt giảm phát thải đặt mục tiêu đến năm 2035, trồng trọt phải góp phần cắt giảm ít nhất 15% lượng phát thải khí nhà kính...

Ngày 29/9/2025, Quyền Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng ký ban hành Quyết định số 4024/QĐ-BNNMT phê duyệt Đề án trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025 – 2035 nhằm thúc đẩy nông nghiệp phát triển bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, hiện thực hóa cam kết về phát thải ròng.

TỐI THIỂU 15 MÔ HÌNH THÍ ĐIỂM PHÁT TRIỂN TÍN CHỈ CARBON, ĐỦ ĐIỀU KIỆN THAM GIA THỊ TRƯỜNG QUỐC TẾ

Đề án đặt mục tiêu đưa lĩnh vực trồng trọt vào quỹ đạo phát thải thấp, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Điểm nhấn quan trọng là đến năm 2035, trồng trọt phải góp phần cắt giảm ít nhất 15% lượng phát thải khí nhà kính so với năm 2020.

Cùng với đó, Bộ sẽ xây dựng và ban hành nhãn hiệu “Phát thải thấp” cho các sản phẩm ngành hàng trồng trọt. Tất cả các tỉnh, thành phố phải triển khai ít nhất 1 - 2 mô hình sản xuất giảm phát thải có khả năng nhân rộng. Tối thiểu 15 mô hình được thí điểm nhằm phát triển tín chỉ carbon, đủ điều kiện tham gia thị trường quốc tế.

Tầm nhìn dài hạn đến năm 2050, mục tiêu 100% diện tích cây trồng chủ lực áp dụng quy trình canh tác bền vững; toàn bộ dữ liệu phát thải được số hóa và liên thông với hệ thống giám sát quốc gia; nhãn hiệu “Phát thải thấp” phổ cập trên các ngành hàng chủ lực, giúp Việt Nam trở thành quốc gia tiên phong trong khu vực về nông sản gắn trách nhiệm khí hậu.

Để đạt được mục tiêu, đề án xác định sẽ cơ cấu lại sản xuất, từ diện tích lúa kém hiệu quả sẽ chuyển sang cây trồng cạn giá trị cao hoặc kết hợp với thủy sản, đồng thời thử nghiệm mô hình “một vụ lúa - một vụ màu” nhằm cải tạo đất, giảm phát thải. Với cây lâu năm, ưu tiên phát triển các loại vừa mang lại hiệu quả kinh tế, vừa có khả năng hấp thu carbon tốt.

Mục tiêu đến năm 2050, nhãn hiệu “Phát thải thấp” phổ cập trên các ngành hàng chủ lực, giúp Việt Nam trở thành quốc gia tiên phong trong khu vực về nông sản gắn trách nhiệm khí hậu.

Cùng với đó sẽ chuẩn hóa các gói kỹ thuật canh tác giảm phát thải. Những biện pháp đã được xác định gồm: tưới ngập khô xen kẽ trong trồng lúa, áp dụng hệ thống thâm canh cải tiến (SRI), giảm lượng phân bón vô cơ bằng cách tăng cường phân hữu cơ, vi sinh và phân chậm tan, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học bằng giải pháp sinh học. Công nghệ sẽ được đưa vào ứng dụng để giám sát độ ẩm đất, điều tiết phân bón và thuốc, tăng hiệu quả và cắt giảm khí thải.

Các mô hình trình diễn sẽ được triển khai tại vùng sản xuất hàng hóa tập trung, gắn kết nông dân - hợp tác xã - doanh nghiệp nhằm phát triển mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị. Những mô hình này vừa ứng dụng kỹ thuật phát thải thấp, vừa bảo đảm có cơ chế đo lường - báo cáo - thẩm định (MRV) theo tiêu chuẩn quốc tế.

Đáng chú ý, cơ sở dữ liệu quốc gia về phát thải trồng trọt sẽ được hình thành, tích hợp thông tin theo vùng sinh thái, cây trồng và kỹ thuật áp dụng. Đây là nền tảng để liên thông với hệ thống kiểm kê khí nhà kính quốc gia, đồng thời phục vụ minh bạch hóa số liệu khi tham gia thị trường carbon.

SẼ BAN HÀNH BỘ TIÊU CHÍ CANH TÁC PHÁT THẢI THẤP

Một trong những giải pháp quan trọng để thực hiện các mục tiêu của Đề án đó là việc hoàn thiện chính sách, rà soát, bổ sung, lồng ghép yêu cầu giảm phát thải vào chiến lược, quy hoạch và chương trình trồng trọt. Nhà nước sẽ ban hành bộ tiêu chí canh tác phát thải thấp, đồng thời triển khai các chính sách ưu đãi tài chính cho nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chuyển đổi.

Đề cao vai trò của công nghệ trong triển khai thực hiện, đề án đưa ra giải pháp tập trung nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo, cảm biến thông minh, nông nghiệp chính xác được ưu tiên để quản lý nước, dinh dưỡng và giám sát phát thải. Những sáng kiến như sản xuất than sinh học từ phế phụ phẩm, luân canh hợp lý, hay đưa bèo hoa dâu vào hệ thống canh tác cũng được khuyến khích nhằm tăng tích trữ carbon trong đất.

Trong tổ chức sản xuất, hợp tác xã được coi là hạt nhân trong liên kết chuỗi giá trị. Doanh nghiệp được khuyến khích đầu tư vùng nguyên liệu, đồng quản lý phát thải với nông dân và tham gia truy xuất nguồn gốc carbon. Thị trường tiêu thụ nông sản phát thải thấp sẽ được mở rộng, trước hết ở những thị trường yêu cầu cao như EU, Nhật Bản, Bắc Mỹ.

Về nguồn lực, ngân sách nhà nước đóng vai trò “dẫn dắt”, song song với huy động vốn xã hội hóa và tài trợ quốc tế. Các chương trình đào tạo, truyền thông cũng sẽ lồng ghép nội dung sản xuất phát thải thấp, phổ cập kiến thức tín chỉ carbon và tiêu dùng xanh.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tăng cường kết nối với FAO, WB, GIZ, JICA, UNDP, IFAD và nhiều tổ chức khác để tiếp nhận hỗ trợ kỹ thuật, tài chính, cũng như học hỏi kinh nghiệm quản lý.

Việt Nam cũng sẽ tham gia các diễn đàn và sáng kiến toàn cầu về nông nghiệp phát thải thấp, khẳng định vị thế các sản phẩm nông sản Việt Nam trên thị trường xanh quốc tế.