Dù Luật Đất đai 2024 có nhiều đổi mới nhưng thực tiễn thi hành vẫn phát sinh không ít vướng mắc. Việc sửa đổi Luật nhằm tháo gỡ các "điểm nghẽn", đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính cho chính quyền địa phương 02 cấp. Qua đó, khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ mục tiêu tăng trưởng "hai con số"…

Chiều ngày 01/10/2026, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, tại Phiên họp thứ 7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Trình bày Báo cáo tóm tắt Dự án Luật Đất đai (sửa đổi) tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết việc sửa đổi Luật Đất đai lần này nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời Nghị quyết số 21-NQ/TW và các chỉ đạo của Bộ Chính trị; bảo đảm tính kế thừa, thống nhất của hệ thống pháp luật; giải quyết kịp thời các vấn đề cấp bách từ thực tiễn, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế nhằm giải phóng nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội.

Đồng thời, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính, đáp ứng yêu cầu vận hành của chính quyền địa phương hai cấp; bảo đảm ban hành Luật trước ngày 01/3/2027 để tránh khoảng trống pháp lý.

DỰ THẢO LUẬT ĐƯỢC THIẾT KẾ THEO 7 NHÓM CHÍNH SÁCH ĐẤT ĐAI

Theo Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp, quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là quản lý đất đai theo chức năng là tài nguyên, tài sản, nguồn lực và cả về diện tích, chất lượng và không gian sử dụng. Bảo đảm nhất quán, ổn định, kế thừa, phát triển các quy định đã thực tiễn chứng minh là phù hợp; sửa đổi các quy định bất cập, đồng bộ với pháp luật liên quan. Hoàn thiện cơ chế, chế tài ngăn ngừa, xử lý hành vi vi phạm, khắc phục lãng phí, thất thoát và khiếu kiện đất đai. Đồng thời, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực, chuyển trọng tâm từ công cụ hành chính sang công cụ kinh tế.

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) được thiết kế theo 7 nhóm chính sách đất đai.

Nhóm thứ nhất: Đổi mới, nâng cao chất lượng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất;

Nhóm thứ hai: Hoàn thiện các quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất;

Nhóm thứ ba: Hoàn thiện quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng;

Nhóm thứ tư: Hoàn thiện cơ chế tài chính về đất đai, giá đất;

Nhóm thứ năm: Hoàn thiện quy định về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất;

Nhóm thứ sáu: Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản lý nhà nước về đất đai, phân cấp, phân quyền;

Nhóm thứ bảy: Đổi mới, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai; siết chặt kỷ luật, kỷ cương, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho biết quá trình xây dựng, tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành, địa phương còn nhiều ý kiến khác nhau về 2 nội dung, dự thảo luật đang đề xuất 2 phương án để xin ý kiến.

Cụ thể, về phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai, phương án 1: quy định rõ trong luật thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai của các cấp gắn với từng nội dung quản lý nhà nước về đất đai. Phương án 2: giao Chính phủ quy định thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai.

Về quy định về yêu cầu công chứng, chứng thực khi thực hiện các quyền của người sử dụng đất, ;hương án 1: quy định trong luật yêu cầu bắt buộc công chứng, chứng thực đối với hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất. Phương án 2: giao Chính phủ quy định loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực.

KHẨN TRƯƠNG RÀ SOÁT, ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG ĐỂ TRÁNH CHỒNG CHÉO VỚI CÁC LUẬT LIÊN QUAN

Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ Dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật và đánh giá hồ sơ trình đạt yêu cầu.

Về tính thống nhất pháp luật, cơ quan thẩm tra đề nghị khẩn trương rà soát, đánh giá tác động để tránh chồng chéo với Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và các luật thuế; đồng thời, hoàn thiện quy định xác định giá đất hợp đồng BT đồng bộ với pháp luật về PPP.

Đối với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, Ủy ban kiến nghị đổi mới mạnh mẽ việc phân loại đất, chỉ phân loại các không gian đất thực sự cần thiết quản lý theo mục tiêu.

Về thu hồi đất và bồi thường, tái định cư, cơ quan thẩm tra yêu cầu làm rõ tiêu chí dự án vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Về tài chính đất đai, đề nghị quy định rõ nguyên tắc ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh và tỷ lệ thu tiền sử dụng đất. Đối với quản lý đất trong cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp nhà nước, cơ quan thẩm tra lưu ý giá trị quyền sử dụng đất không tự gia tăng nếu không thay đổi mục đích sử dụng, do đó cần bổ sung đánh giá tác động để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả.

Tại phiên họp, các đại biểu đã thảo luận và cho ý kiến về thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng; tính hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành; khả năng giải quyết được căn bản các khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn…