Sản lượng sụt giảm, giá vải thiều năm 2026 có thể "neo" ở mức cao

Khoảng cuối tháng 5, vải sớm trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, Hải Phòng bắt đầu bước vào thu hoạch. Những ngày này, tại một số vườn thuộc vùng vải sớm, quả chín rải rác, sản lượng chưa nhiều do chưa vào chính vụ. Theo các chủ vườn, vải sớm có vị thanh, chua nhẹ, được thị trường ưa chuộng.

Tại các chợ truyền thống, siêu thị hay “chợ mạng”, vải u đầu mùa được rao bán với mức giá dao động từ 60.000 – 180.000 đồng/kg (tùy loại và chất lượng quả). Trong khi đó, tại các cửa hàng bán trái cây sạch, giá vải u trắng Hưng Yên giá 135.000 đồng/kg, vải u hồng Bắc Giang 105.000 đồng/kg. Dù có mức giá khá đắt đỏ, nhưng không thể phủ nhận độ "hot" của loại quả này, sức mua của người tiêu dùng không giảm, thậm chí nhiều tiểu thương cho biết "cháy hàng".

"Từ xưa đến nay, vải vẫn luôn là một trong những loại quả được nhiều người yêu thích. So với những năm trước, mặt hàng này năm nay xuất hiện trên thị trường không rầm rộ, được coi là hiếm. Vì thế dù mức giá bán của vải u đang tương đối cao nhưng người tiêu dùng vẫn chấp nhận chi tiền,” chị Trần thị Hạnh, tiểu thương tại chợ Long Biên (Hà Nội) cho biết.

Theo chị Hạnh, đối với hàng đẹp, quả to, mã chín đỏ đều sẽ có giá dao động từ 120.000 – 180.000 đồng/kg, còn đối với những quả vải có mã kém hơn sẽ có giá bán thấp hơn. Do giá thành cao nên tiểu thương cũng dè dặt nhập hàng, vì vậy mà người dân sẽ ít thấy vải bán tràn lan.

Hiện, cả nước có khoảng 55.000 ha trồng vải, tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Bắc. Nguồn cung năm nay được đánh giá giảm mạnh so với mọi năm, riêng sản lượng vải chín sớm ước đạt khoảng 85.000 - 90.000 tấn, giảm từ 35% đến 50% so với cùng kỳ năm trước. Đây mới là con số ước tính ban đầu và có thể còn biến động tùy vào điều kiện chăm sóc ở giai đoạn cuối vụ.

Cụ thể, tỉnh Bắc Ninh (khu vực Bắc Giang cũ) là vùng trồng lớn nhất với gần 29.800 ha, ước đạt sản lượng 95.000 tấn, chỉ tương đương 59,5% kế hoạch và giảm sâu so với mức 215.000 tấn của năm 2025. Tại tỉnh Hải Phòng (khu vực Hải Dương cũ), diện tích 9.345 ha cũng cho sản lượng ước tính khoảng 55.000 tấn, thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái. Hưng Yên và Đăk Lăk có diện tích khiêm tốn, lần lượt khoảng 1.860 ha và 2.000 ha.

Nguồn cung giảm khiến giá vải thiều tăng mạnh ngay từ đầu mùa. Tại vườn, giá thu mua dao động từ 50.000 đến 95.000 đồng/kg, mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Từ đó, với những lô hàng chất lượng cao hoặc vận chuyển bằng đường hàng không để giữ độ tươi, giá bán có thể lên tới 195.000 - 210.000 đồng/kg.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, trong giai đoạn cuối năm 2025 và đầu năm 2026, mùa đông không lạnh sâu với nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm đã làm gián đoạn quá trình phân hóa mầm hoa. Bên cạnh đó, hiện tượng mưa phùn và sương mù kéo dài từ cuối tháng 2 đến tháng 3 khiến nhiều diện tích ra hoa không đồng đều. Chi phí vật tư nông nghiệp tăng cao cũng khiến một số nhà vườn giảm đầu tư chăm sóc khi thấy tỷ lệ ra hoa thấp, càng làm năng suất suy giảm.

Tại các xã Hà Đông, Thanh Hà của Hải Phòng, vải đầu mùa với sản lượng ít, chín tới đâu, bán đắt hàng tới đó. Vườn vải của gia đình ông Vũ Đức Nhuận ở thôn Thiệu Mỹ, xã Hà Đông, đã cho thu hoạch khoảng 2 tuần nay với giống u trứng trắng. Đến thời điểm hiện tại, giá loại quả to, đều và đẹp nhất khoảng 80.000 đồng/kg tại vườn.

Để việc thu hoạch, tiêu thụ vải thuận lợi, Ủy ban nhân dân các xã Hà Đông, Thanh Hà đã sớm triển khai các biện pháp xúc tiến thương mại và kết nối cung - cầu, mở rộng thị trường. Cụ thể, xã Hà Đông đã đẩy mạnh xúc tiến thương mại trên nền tảng số như: quảng bá sản phẩm qua các nền tảng mạng xã hội, phối hợp với các sàn thương mại điện tử đưa sản phẩm vải thiều lên các sàn thương mại điện như Shopee, Tiktok shop, Postmart...

Đối với các diện tích vải phục vụ xuất khẩu, địa phương phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố để phổ biến cho nông hộ những quy định, tập huấn kỹ thuật quy định các thị trường nhập khẩu; hỗ trợ doanh nghiệp và hợp tác xã hoàn thiện hồ sơ, các điều kiện xuất khẩu.

Tương tự, trước thực tế sản lượng giảm, ngành nông nghiệp tỉnh Bắc Ninh đang triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, bù đắp phần thiếu hụt. Chẳng hạn như tập trung đẩy mạnh xúc tiến tiêu thụ, kết nối với các doanh nghiệp như Amway, Rồng Đỏ, Toàn Cầu, Dragon Garden để trao đổi nhu cầu thu mua, tiêu chuẩn chất lượng và kế hoạch xuất khẩu. Đến nay, một số doanh nghiệp như Công ty Ameii, Drogen Berry, Công ty Toàn Cầu, Vifoco đã ký hợp đồng tiêu thụ vải thiều trên địa bàn.

Cùng với đó, các cơ quan chuyên môn tăng cường hướng dẫn nông dân thực hiện đồng bộ các biện pháp kỹ thuật chăm sóc cây trồng, bón phân cân đối, đặc biệt sau các đợt rụng quả sinh lý; đẩy mạnh áp dụng quy trình sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalG.A.P, hữu cơ nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm.

Ngoài ra, tỉnh tiếp tục triển khai việc đánh giá, lựa chọn “vườn vải đẹp” theo các tiêu chí cụ thể, gắn với quảng bá, tiêu thụ sản phẩm và phát triển du lịch trải nghiệm, qua đó từng bước nâng cao giá trị kinh tế của quả vải.

Ông Nguyễn Văn Tỉnh ở xã Phúc Hòa (Bắc Ninh), cho biết nhờ được xử lý đúng kỹ thuật và chăm sóc theo quy trình VietGAP mà vườn vải của gia đình ông năm nay vẫn giữ được khoảng 80% sản lượng so với năm ngoái, trong bối cảnh nhiều diện tích xung quanh bị mất mùa nặng.

Không chỉ tại Việt Nam, thị trường vải thiều Trung Quốc cũng ghi nhận xu hướng tương tự. Tại các vùng trồng lớn như Quảng Đông và Hải Nam, hiện tượng mùa đông ấm và mưa ẩm sai thời điểm đã khiến cây vải ra hoa kém.

Sau một năm 2025 bội thu, cây vải bước vào chu kỳ suy giảm năng suất tự nhiên, góp phần đẩy giá thị trường khu vực tăng cao. Với nguồn cung hạn chế trong khi nhu cầu vẫn lớn, giá vải thiều năm nay được dự báo sẽ duy trì ở mức cao, đặc biệt trong giai đoạn chính vụ sắp tới.