Sản phẩm báo chí do AI tạo ra sẽ phải gắn nhãn mác rõ ràng

Ngày 22/4, Bộ Tư pháp đã công khai hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Báo chí. Nhiều ý kiến đề nghị hoàn thiện quy định theo hướng bắt buộc gắn nhãn rõ ràng đối với nội dung do AI tạo ra hoặc có sự hỗ trợ của AI.

Theo dự thảo tờ trình của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Báo chí, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 với nhiều nội dung mới.

Để tạo thuận lợi trong việc triển khai các quy định pháp luật về báo chí, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật, việc xây dựng và ban hành Nghị định là cần thiết.

Dự thảo Nghị định gồm 8 chương, 24 điều, được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định còn phù hợp hiện hành; đồng thời sửa đổi, bổ sung toàn diện một số nội dung nhằm phù hợp với thực tiễn phát sinh, yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới.

Đặc biệt, quy định về trách nhiệm của cơ quan báo chí trong việc sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức.

Theo điều 19, cơ quan báo chí khi sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo trong hoạt động thu thập, sản xuất, biên tập, phân phối nội dung thông tin phải bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật về báo chí, pháp luật về trí tuệ nhân tạo và các quy định có liên quan.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo được ứng dụng ngày càng phổ biến, nhiều ý kiến đề xuất hoàn thiện tiêu chí nhận diện nội dung báo chí do AI tạo ra.

Góp ý dự thảo, đại diện Sở Văn hóa – Thể thao – Du lịch tỉnh Quảng Ngãi cho rằng đây là nội dung mới, phạm vi tác động rộng và liên quan trực tiếp đến chất lượng, độ tin cậy, tính pháp lý của sản phẩm báo chí.

Tuy nhiên, quy định hiện hành trong dự thảo mới dừng ở nguyên tắc chung, chưa làm rõ đầy đủ các yêu cầu về kiểm soát nội dung, quy trình thẩm định, nhận diện sản phẩm có sử dụng trí tuệ nhân tạo và trách nhiệm của cơ quan báo chí, cá nhân liên quan trong từng khâu sử dụng.

Do đó, đơn vị này đề nghị nghiên cứu bổ sung, hoàn thiện quy định theo hướng cụ thể, rõ ràng, bảo đảm vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước vừa phù hợp với thực tiễn phát triển của hoạt động báo chí hiện nay.

Còn theo đại diện Viện Hàn lâm Khoa học – Xã hội Việt Nam, quy định này còn mang tính nguyên tắc, thiếu hướng dẫn kỹ thuật cụ thể. Đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung tiêu chí nhận diện nội dung do trí tuệ nhân tạo tạo ra; xây dựng chuẩn gắn nhãn thống nhất đối với nội dung có sử dụng AI.

Đại diện Đài Tiếng nói Việt Nam đề xuất bổ sung điều khoản quy định cụ thể về trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan báo chí trong trường hợp hệ thống AI gặp sự cố kỹ thuật ngoài ý muốn ("hallucination" - ảo giác AI) khi tòa soạn đã thực hiện đầy đủ quy trình thẩm định.

Về ý kiến này, đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho hay khoản 5 Điều 19 dự thảo nêu rõ: “Cơ quan báo chí phải thiết lập và duy trì quy trình thẩm định, biên tập, kiểm soát rủi ro và trách nhiệm cá nhân đối với việc sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo; lưu giữ nhật ký hoạt động và hồ sơ kỹ thuật phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền”.

Còn khoản 3 Điều 19 quy định: “Cơ quan báo chí phải thực hiện thông báo hoặc gắn nhãn rõ ràng, tại vị trí dễ nhận biết đối với văn bản, hình ảnh, âm thanh, video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện, nhân vật”.